null

PlusProfiel

Eric van der Burg: bruggenbouwer die tegen zijn eigen partij durft in te gaan

Beeld Wouter le Duc

Met Eric van der Burg wordt een ‘linkse VVD’er’ de nieuwe staatssecretaris van Asiel en Migratie. Hij was 32 jaar actief in de Amsterdamse politiek, en deed daar als wethouder de uitspraak: ‘Hoe meer asielzoekers, hoe beter.’

David Hielkema en Ruben Koops

Hij werd er deze week door de NOS meteen aan herinnerd na afloop van zijn bezoek aan formateur Mark Rutte. Die gewraakte uitspraak uit 2017, opgetekend in Het Parool: “Hoe meer asielzoekers, hoe beter.”

Het was niet de eerste keer en zal zeker niet de laatste zijn dat het citaat hem voor de voeten wordt geworpen. Eric van der Burg (VVD) kennende zal hij het uitleggen als een voordeel; nu kan het voor niemand meer een verrassing zijn dat deze staatssecretaris een open mind heeft wat betreft de dogma’s op zijn departement.

Minder bekend is dat Van der Burg, die voor het kabinet-Rutte IV is voorgedragen als de nieuwe staatssecretaris van Asiel en Migratie, ook persoonlijk is geconfronteerd met de schaduwzijden van het falende asielbeleid. In de zomer van 2018 bewoonde zijn zoon een leegstaand kantoorpand aan de Weesperzijde op een antikraakcontract, toen er ineens een groep asielactivisten van We Are Here voor de deur stond.

De mannen, veelal uitgeprocedeerd of ongedocumenteerd, probeerden het pand te kraken. Op beelden was te zien hoe Van der Burgs zoon Mart en zijn huisgenoten uit alle macht de deur probeerden te blokkeren om de groep activisten buiten het pand te houden. Het kwam zelfs tot een worsteling.

Dit was een keerpunt: nadat deze gefilmde kraakactie alom afschuw had veroorzaakt, stopte We Are Here met de acties, wat samenviel met de start van de gemeentelijke 24-uursopvang van deze groep.

Brugfunctie

Eric van der Burg en Amsterdam zijn geen onbekenden. Hij werd hier geboren, groeide er op – met uitzondering van een paar jeugdjaren in Friesland – en was namens de VVD 32 jaar actief in de stadspolitiek. In 1992 werd hij stadsdeelbestuurder in Zuidoost, in 2001 werd hij gemeenteraadslid en tussen 2010 en 2018 was hij wethouder. Na het overlijden van Eberhard van der Laan was hij ook nog enkele weken burgemeester. Het mooiste wat hij mocht doen, zei hij destijds, alvorens hij in 2019 naar de Eerste Kamer vertrok.

Van der Burg is iemand die altijd tegen zijn eigen partij in durft te gaan. In het afscheidsinterview als wethouder met deze krant zei hij dat hij als ‘linkse VVD’er’ in Den Haag ‘een brugfunctie’ zou kunnen vervullen richting de PvdA, SP en GroenLinks. “Ik ben geliefder bij de PvdA dan bij sommige VVD’ers.”

Tegelijkertijd luistert de VVD ook naar hem. Een suikertaks staat met zoveel woorden in het nieuwe regeerakkoord, een bonus voor onderwijspersoneel in grote steden is nu staande praktijk, zoals Van der Burg jaren geleden al voorspelde. Misschien is dat de reden dat Mark Rutte hem gevraagd heeft om, na twintig jaar roepen vanaf de zijlijn, zelf mee te gaan besturen op het Binnenhof.

In Van der Burgs jaren als wethouder was Amsterdam de frontlinie van de strijd tussen het kabinet en activisten over de vraag hoe het verder moet met uitgeprocedeerden. Het maakt hem daarom misschien wel extra gekwalificeerd om de problemen nu als staatssecretaris aan te pakken. De komende jaren is het de vraag hoe hij als bruggenbouwer te werk zal gaan op het gepolariseerde gebied van asiel en migratie. Niet alleen met linkse en rechtse partijen in de Tweede Kamer, maar ook met Amsterdam en de andere gemeenten.

Want wie beleid over asielzoekers moet uitvoeren, krijgt automatisch met de grote steden te maken. Zij hebben immers het meeste last van de open einden in het Europese asielbeleid, met name van de consequentie dat migranten zonder status doorgaans niet actief worden uitgezet. Een leven in de grijze economie, als schoonmaker of maaltijdbezorger, is dan meestal hun lot. Of voor de minder gelukkigen een leven op straat: zwervend van kraakpand naar kraakpand als grote steden als Amsterdam geen opvang organiseren.

‘Waardeloos regeerakkoord’

Niet de persoonlijke opvattingen van Van der Burg, maar het regeerakkoord is bepalend voor de aanpak van de nieuwe staatssecretaris. In het regeerakkoord staat dat het nieuwe kabinet ‘meer grip wil krijgen op migratie’, al zijn hier nog geen concrete acties aan verbonden. Ook zet het in op terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers.

De verwachtingen in de vluchtelingenwereld, juist vanwege de Amsterdamse achtergrond van de nieuwe staatssecretaris, zijn hooggespannen. Geeske Hovingh is al jarenlang de drijvende kracht achter het Wereldhuis, een dagopvang voor ongedocumenteerden. Over Van der Burg is ze voorzichtig positief gestemd. “Mijn oud-collega’s van het Wereldhuis konden soms goed zaken doen met Van der Burg, hij was benaderbaar en dacht mee over mogelijke oplossingen, in tegenstelling tot de huidige VVD’ers.”

Inhoudelijk maakt Hovingh zich vooral zorgen over het terug willen sturen van uitgeprocedeerde asielzoekers. De 24 uursopvang is hierop gericht, maar cijfers laten zien dat dit niet werkt. Hovingh ziet in het Wereldhuis veel asielzoekers die hier tegenaan lopen. “Je moet niet verbaasd zijn als niemand meer naar de opvang wil als die alleen gericht is op terugkeer. Met repressief beleid los je niks op, met waarheid en realistisch beleid wel.”

Die zorgen deelt Anne van Schaik van ASKV/Steunpunt Vluchtelingen. Zij stelt dat het regeerakkoord aangepast moet worden om maatschappelijke organisaties mee te krijgen. “Juist omdat Van der Burg wethouder in Amsterdam is geweest, zou hij dit moeten begrijpen. Hij weet uit eigen ervaring hoeveel bestuurlijke onrust dit dossier kan opleveren.”

Minder enthousiast over Van der Burg is Marjan Sax, financier van en vrijwilliger bij We Are Here. Sax zegt geen geloof te hebben in ‘linkse VVD’ers’. “De VVD doet nooit iets voor asielzoekers. Je wil een partij hebben die enige visie heeft op vluchtelingen. Dit regeerakkoord is waardeloos en strookt niet met de realiteit.”

Sluitstuk

Ook wethouder Rutger Groot Wassink (Ongedocumenteerden), die nu over lokaal opvangbeleid gaat, is er niet gerust op dat de ‘linksheid’ van Van der Burg het verschil zal maken. “Ik ben heel benieuwd, er staat veel op het spel. Als ik kijk naar de teksten van het regeerakkoord maak ik mij grote zorgen,” zegt hij. “Er staat namelijk dat opvang ‘altijd gericht is op terugkeer’, terwijl dat in het huidige beleid niet altijd zo is. Ik ben heel benieuwd of de staatssecretaris de randen van het regeerakkoord wil opzoeken.”

Herbert Raat (VVD) heeft als wethouder in Amstelveen ook vaak met We Are Here te maken gehad. Kritisch is hij op het asielbeleid dat de afgelopen jaren is gevoerd, waarbij veel problemen zijn ‘doorgeschoven’. Hij gelooft dat Van der Burg een ‘sluitstuk’ op dit dossier kan vormen. “Er moeten hardere keuzes worden gemaakt, linksom of rechtsom. Ik hoop dat Van der Burg het onderwerp écht op agenda gaat zetten. Dat hij niet alleen als brandweerman komt blussen, maar zorgt dat zaken aan de voorkant op orde komen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden