PlusAchtergrond

Erfgoedverenigingen: ‘Ons’ Lieve Heer op Solder symbool voor tolerantie’

Museum Ons’ Lieve Heer op Solder moet behouden blijven, vindt erfgoedvereniging Bond Heemschut. Daarom heeft het een brandbrief naar het college gestuurd die op bijval kan rekenen van het CDA en de ChristenUnie. ‘Dit museum is een uniek inkijkje in de Amsterdamse geschiedenis.’

Koningin Maxima tijdens de opening van het vernieuwde museum Ons’ Lieve Heer op Solder in 2015.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Aanleiding voor de brief is de beslissing van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) om wegens geldgebrek geen vierjarige subsidie toe te kennen aan de voormalig katholieke schuilkelder. De brief is ondertekend door verschillende erfgoedorganisaties, zoals Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad en Genootschap Amstelodamum.

Karel Loeff, directeur van Bond Heemschut en schrijver van de brief, zegt dat het voortbestaan van het museum hierdoor in ‘acuut gevaar’ is. Al helemaal door de drastisch dalende kaartverkoop vanwege corona. Omdat het museum geen onderdeel is van de Amsterdamse Basisinfrastructuur is het afhankelijk van de subsidie. Nu die niet toegekend wordt, dreigt sluiting van het museum op de Wallen - na ruim 133 jaar. 

Onacceptabel, vindt Diederik Boomsma, fractievoorzitter voor CDA Amsterdam. “Dit museum is een uniek inkijkje in de Amsterdamse geschiedenis,” zegt hij. “Na de Alteratie van Amsterdam (afzetting van katholiek stadsbestuur, red.) gingen de bestaande kerken, zoals de Oude Kerk, naar de protestanten. Dat was toen de staatsgodsdienst. Toch werden andere geloven wel gedoogd, Ons’ Lieve Heer op Solder vertelt dat verhaal.” 

Op de voormalige zolderkamer werd sinds de zeventiende eeuw het katholieke geloof uitgeoefend. Het was weliswaar een schuilkerk, maar volgens Boomsma wist iedereen toentertijd van het bestaan af. “Amsterdam was een voorbeeld in de omgang met religieuze diversiteit en tolerantie.” 

‘Pretparkgehalte’ op de Wallen

Het verhaal van het museum gaat volgens briefschrijver Loeff over ‘geloven in de stad en de - in die tijd - tolerante houding tegenover andere geloven’. Loeff: “Een katholieke schuilkerk in een protestantse stad is een mooi voorbeeld van hoe je in die tijd tolerantie kon opbrengen. Dat vertaalt zich nu in specifieke aandacht voor religieuze diversiteit in tijdelijke tentoonstellingen. Daarin komen allerlei geloven aan bod.”

Volgens Boomsma is het beschermen van erfgoed een fundamentele kerntaak van een stad. “Anders heb je je prioriteiten niet op orde.” Dat geldt op de Wallen des te meer, aldus Boomsma. Daar is volgens de politicus al een hoog ‘pretparkgehalte’, waardoor het cruciaal is om dit soort historische monumenten toegankelijk te houden. “Het lijkt daar wel een strand op Ibiza of een festivalterrein, terwijl het om het oudste en mooiste deel van Amsterdam gaat. Dat moeten we terug veroveren. Het domste wat je dan kunt doen is het voortbestaan van een van de weinige populaire, culturele attracties onmogelijk maken.”

Erfgoed als criterium

Volgens Don Ceder, fractievoorzitter van de ChristenUnie Amsterdam, zou een faillissement van Ons’ Lieve Heer op Solder ‘een gemis voor de gehele stad en alle Amsterdammers’ zijn. “Ik maak me zorgen over de manier waarop we met ons erfgoed omgaan,” zegt hij. “Ik vraag me af of het AFK erfgoed als criterium wel voldoende waarborgt.”

“Ik snap dat het geld niet oneindig is en er scherpe keuzes gemaakt moeten worden. Maar dat een van de oudste musea in de stad daardoor niet meer toekomstbestendig is, vind ik heel jammer.” Op de zolder aan de hoek van de Oudezijds Voorburgwal en de Heintje Hoekssteeg konden mensen volgens Ceder zijn wie zij waren. “Dat is bij uitstek een eigenschap van een vrije stad als Amsterdam.”

De dreigende sluiting van het museum heeft al heel wat losgemaakt. Vanwege alle ophef verwacht Boomsma dat het museum zal blijven bestaan, zelfs als het college geen gehoor geeft aan de noodkreet van de erfgoedorganisaties. “Als het niet linksom kan, zal er rechtsom een oplossing komen. Er zijn ook andere potjes, bijvoorbeeld voor innovatie in de kunstsector. Het is nu belangrijker om te overleven dan om te innoveren.” 

Boomsma heeft een debat aangevraagd voor een bredere discussie over budgetten en beleid. 

Loeff: “Dit is pas de eerste reddingspoging. Het politieke circus moet nog beginnen.”

‘Kapitaalvernietiging’

In 2013 heeft het stadsbestuur flink geïnvesteerd in museum Ons’ Lieve Heer op Solder. Het pand, dat gebouwd werd tussen 1661 en 1663, is toen gerenoveerd en uitgebreid. Door een ondergrondse verbinding met een gebouw aan de andere kant van de straat is het twee keer zo groot geworden. 

De uitbreiding was onder meer om ruimte te bieden aan educatieve doeleinden. De investering bedroeg in totaal ruim negen miljoen euro, waarvan ruim drie miljoen werd gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling.

Loeff schrijft in de brief dat sluiting daarom een ‘desinvestering’ zou zijn. Boomsma van het CDA valt hem daarin bij: “Daarmee schiet je jezelf in de voet, het is ontzettende kapitaalvernietiging.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden