PlusExclusief

Energietoeslag is vaak al op, de geldproblemen blijven: ‘Ik slaap in de woonkamer’

De kappers van Street Mirrors knippen bezoekers van de inloopochtend in de Elthetokerk in de Javastraat, met rechts Fred Koning.  Beeld Dingena Mol
De kappers van Street Mirrors knippen bezoekers van de inloopochtend in de Elthetokerk in de Javastraat, met rechts Fred Koning.Beeld Dingena Mol

Bij veel mensen is de energiecompensatie al op, waarschuwde de Bijstandsbond eerder deze week. En de grote klap van de jaarafrekening moet nog komen. Bij de bezoekers van de Elthetokerk in Oost levert dat kopzorgen op. Want hoe moet dat deze winter? ‘We zullen wel zien wat er straks gebeurt.’

Malika Sevil

Wat er is gebeurd met de achthonderd euro toeslag voor de hoge energiekosten? “Op-op-op - dat geld is allang op,” zegt Laetitia. Ze zit achter een bord minestronesoep aan een lange tafel in de Elthetokerk in de Javastraat in Oost. Deze middag zijn er enkele tientallen buurtbewoners – mensen die arbeidsongeschikt zijn geraakt, gepensioneerden of mensen in de bijstand naar de kerk gekomen voor een gratis lunch.

Openstaande rekeningen

Wie hier aan de mensen vraagt wat er met de energietoeslag is gebeurd, krijgt vaak hetzelfde antwoord: die is uitgegeven. Vaak aan openstaande rekeningen en schuldeisers: de huur, de zorgverzekeraar, belangrijke dingen. “En ik heb een nieuwe stofzuiger gekocht. Die oude was stuk. Toen ik naar mijn saldo keek, dacht ik: is het geld nú al op?” zegt Laetitia.

En de dreun van de jaarafrekening van de energieleverancier moet nog komen. Zo’n 85.000 Amsterdammers hebben eind dit jaar nog recht op 500 euro extra compensatie voor de gierende energieprijzen, maar ook die zal hard nodig zijn. Deze week lekte uit wat het kabinet voor plannen heeft om de razendsnel verminderde koopkracht aan te pakken: er komt 16 miljard euro vrij voor kortingen, belastingverlagingen en hogere toeslagen. Maar dat geld is er pas volgend jaar; voor dit jaar kunnen komt er geen extra verlichting. En ondertussen is het levensonderhoud in augustus wel 13,6 procent duurder dan dezelfde maand in 2021, maakte het CBS woensdag bekend.

Rookverslaving

De thermostaat staat nog niet eens aan, de kou moet nog komen, maar de energietoeslag is in de tussentijd allang gebruikt om de eindjes aan elkaar te knopen, zei Piet van der Lende van de Bijstandsbond eerder deze week in deze krant. “Dan is de energietoeslag op en wat moeten die mensen dan?”

Geen idee, zegt Kemal. Hij haalt zijn schouders op. Hij wil buiten zijn verhaal doen, weg uit het gekrakeel van de kerk en anoniem, want hij wil geen gedoe met zijn woningbouwcorporatie en evenmin met zijn energieleverancier. Hij steekt een sigaret op. “Ik ben verslaafd, rook elke dag een pakje. Het kost me 250 euro per maand.”

Breek hem de bek niet open over de energierekening. Kemal (65) – een magazijnwerker die vanwege een opeenstapeling van medische klachten is afgekeurd – woont met zijn vrouw en dochter van in de dertig in een kleine driekamerwoning. Hij betaalde altijd 175 euro aan zijn energieleverancier. “Maar ze hebben het verhoogd naar 406 euro. Hoe moet ik dat betalen? Ik krijg 1350 WIA-uitkering.” Hij zucht diep. Na een uur aan de telefoon in de wacht te hebben gestaan – “Weet je wat dàt kost?” – heeft hij het probleem met de energieleverancier besproken. “Toen ik vertelde dat ik het niet kon betalen, zei die medewerker: ‘Ja, maar je hebt toch 800 euro toeslag gekregen’? Maar waar bemoeien ze zich mee? Irritant.”

Abstracte situatie

Als het oprechte belangstelling was geweest, en het niet als een terechtwijzing had gevoeld, had Kemal de medewerker uitgelegd dat het geld nodig was om van te leven. “Kijk!” Hij doet zijn mond open en wijst naar een kapotte kies. “Mijn vulling is eruit, maar ik kan de tandarts niet betalen. Ik ben al twee jaar niet geweest.”

En nu? “De energieleverancier heeft het maandbedrag verlaagd naar 260 euro per maand.” Of Kemal zich realiseert dat hij bij de eindafrekening honderden euro’s bij moet betalen? “We zullen zien wat er gaat komen.”

Esther Dunnink van Buurthulp Oost spreekt veel buurtbewoners over hun problemen, en dus ook over de energierekening. Dat bij veel mensen de energietoeslag op is, verbaast haar niets. “Ik heb ook weleens gehoord dat iemand er met het gezin van uit eten ging.” Onverstandig, zeker. Maar begrijpelijk ook, zegt Dunnink. “Veel mensen hebben nooit geld over, komen altijd tekort, en dan krijgen ze in één keer honderden euro’s gestort. Niet iedereen denkt dan: dat zet ik apart voor later. Het is ook abstract, hè, want wat moet je straks bijbetalen? Niemand die het al weet. En als je wasmachine dan ook nog stuk gaat, is het niet verwonderlijk dat het geld daar naartoe gaat.”

Bewindvoerder

Bovendien hebben veel mensen schulden. “Zij denken: als ik die rekening betaal, heb ik in elk geval nu geen problemen meer. Wat er later komt, zien we wel.” Niet iedereen heeft de ruimte in zijn hoofd of de capaciteiten om energiebewust te zijn.

Een vrouw vertelt dat ze al jaren niet meer dan 33 euro per maand aan haar energieleverancier betaalt. “Dat kan haast niet kloppen. Maar ik ga ze niet bellen. Ik moet geen slapende honden wakker maken.” Zij heeft het geld juist wel apart staan.

Fred Koning (71), vrijwilliger bij de kerk en nu een van de klanten van de gratis kapper, laat zijn financiën door een bewindvoerder regelen en heeft geen idee wat er maandelijks naar de energieleverancier gaat. Hij heeft van zijn bewindvoerder ook geen waarschuwing gekregen dat hij zuiniger moet doen met gas, water en licht. “Ik hou er wel rekening mee, want ik zet mijn verwarming niet hoger dan 20 graden. Verder, krijg ik gewoon mijn weekgeld. Ik vind het wel makkelijk zo. Post krijg ik ook niet.”

Badderen met emmers

Laetitia heeft haar soep op en prikt inmiddels in haar salade. Ze woont alleen en betaalt elke maand 275 euro aan haar energieleverancier. Waar ze kan, probeert Laetitia haar energieverbruik te drukken. “Ik douche niet meer elke dag. En ik badder met emmers water, net als vroeger in Suriname. Dus soppen, soppen, soppen, en dan met een bakje water afspoelen. Dat scheelt liters!”

In de winter, als het buiten vriest, trekt ze de stekker uit de vriezer. “Dan bewaar ik het eten buiten.” Slaapkamers verwarmen doet ze niet. “Ik slaap in de woonkamer.” Maar er is meer: Ze laat de de wasmachine maar één keer in de maand draaien. En de afwas doet ze in een teiltje met sop dat de hele dag klaarstaat. “En als ik vlees sudder, maak ik in één keer heel veel en vries het in. Ja, ik ben héél zuinig, maar nog altijd kom ik geld tekort.”

Een aantal mensen uit dit artikel wil alleen anoniem of met enkel de voornaam aan dit artikel meewerken. De redenen zijn divers: uit schaamte, maar ook uit vrees voor gedoe met woningcorporaties of energieleveranciers.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden