PlusInterview

Emma Waslander stelde haar positie beschikbaar: ‘Diversiteit is ruimte maken’

Wereldwijd zetten protesten institutioneel racisme op de agenda. En nu? dacht Emma Waslander. Ze besloot haar plek in de kunstcommissie van Pride Amsterdam beschikbaar te stellen aan iemand van kleur.

Emma Waslander: ‘Dit is een statement voor een probleem dat groter is dan ikzelf.’Beeld Ernst Coppejans

De kunst- en cultuursector is weinig divers, en dat is nog zwak uitgedrukt. Het gros van de plekken in besturen van musea en culturele instellingen wordt ingevuld door witte Nederlanders, blijkt ook uit een rondgang van Het Parool.

De Amsterdamse Emma Waslander (30) is een van hen. Waslander zit in de kunst- en cultuurcommissie van Pride Amsterdam, waar ze verantwoordelijk is voor de culturele activiteiten die tijdens Pride Amsterdam plaatsvinden, en ze is projectmanager van Museumnacht ­Amsterdam. Ook zij was, net als ruim vijfduizend anderen, bij het Black Lives Matterprotest op de Dam. Protesteren alleen is echter niet ­genoeg, vindt Waslander, die na haar studie ­cultureel erfgoed allerlei functies in de kunst- en cultuursector bekleedde.

“Ik ben me al zeker twee jaar bewust van de ­positie die ik inneem,” zegt Waslander. “De nacht na het protest op de Dam lag ik wakker. Wat kan ik als witte vrouw actief doen om verandering tot stand te brengen? Dat is plaatsmaken. Daarom stap ik op uit de kunst- en cultuurcommissie van Pride Amsterdam, om plaats te maken voor een vrouw van kleur.”

Persoonlijke actie

Waslander wil met haar daad een eerste stap zetten om het systeem open te breken. Een systeem waarin witte mensen nog altijd de meest prestigieuze posities vullen, jaar na jaar, generatie na generatie. Ze wil niet meer toekijken of passief strijden tegen het aanhoudende systeem van ongelijkheid, zoals ze dat zelf noemt.

“Dat kun je radicaal noemen, maar ik kom maar niet verder. Op borrels sta ik tussen ­mensen zoals ik. Daar voel ik me vervelend. We zijn er allemaal onderdeel van: een systeem dat heel goed werkt voor witte mensen en heel slecht voor mensen van kleur. Kijk alleen naar de Tweede Kamer, waarin nul zwarte mensen zitten; helemaal niemand. Tegelijkertijd heeft haast iedereen op #BlackoutTuesday dat zwarte vierkant geplaatst op sociale media om stil te staan bij racisme. Duizenden mensen hebben geprotesteerd ­tegen racisme. Ja, en dan? Wat gaan we verder doen? Wij witte mensen moeten plaatsmaken. We moeten ons salaris opgeven en onze positie afstaan. Alles wat we met z’n allen hebben, moeten we ook met z’n allen ­delen. We moeten plaatsmaken, daar waar de besluiten worden genomen. In de beleids- en de bestuurslagen. ”

Waslander staat niet te springen om aandacht. Niet zijzelf maar een vriend gaf haar verhaal een duwtje richting deze krant. “Ik ben me ervan ­bewust dat dit een persoonlijke actie is, maar het staat niet op zichzelf. Dit is een statement voor een probleem dat groter is dan ikzelf. We moeten ons realiseren dat we hier allemaal onderdeel van zijn en dat witte mensen verantwoordelijkheid moeten nemen.”

Het verlangen naar verandering is groot. Deze maand nog schreven meer dan zeshonderd ­Nederlandse kunstprofessionals een open brief aan ‘de witte kunst- en cultuursector’: ‘Wij zien hoe ­jullie steeds opnieuw het recht hebben toegeëigend om onze artistieke agenda’s te beperken tot jullie probleem, jullie opvattingen over racisme, zonder je ooit daadwerkelijk intrinsiek te bekommeren om wie wij zijn, om wat wij willen, om wat wij doen. Zonder een fractie van je macht uit handen te geven.’

Toegeven dat je het niet weet

De brief werd onder meer ondertekend door actrices Jasmine Sendar, Gaite Jansen en Nora el Koussour, fotograaf Ahmet Polat, filmmaakster Arzu Kökeng en acteur Tarikh Janssen. Zij erkennen dat diversiteit ‘sinds kort’ hoog op de agenda van de culturele sector staat. Maar kunnen zich niet vinden in de manier waarop hiermee wordt omgegaan. ‘Diversiteit is meer dan inhuren en aansturen. Het is uit handen durven geven, het is van je stoel afstappen en toegeven dat je het niet weet. Diversiteit is ruimte maken. Voor meer, voor anders. En niet alleen op jouw voorwaarden.’

De succesvolle Amerikaanse internetondernemer Alexis Ohanian, medeoprichter van Reddit, gaf zijn macht wél uit handen. Hij maakte begin deze maand bekend dat hij uit de raad van bestuur stapt en heeft gevraagd om te worden vervangen door een bestuurslid van kleur. ­Ohanian is getrouwd met Serena Williams en heeft samen met haar een dochter van twee jaar oud. In een video die Ohanian op Twitter zette, licht hij zijn keuze in een video toe: “Ik zeg dit als een vader die zijn dochter een antwoord moet kunnen geven als zij vraagt: wat heb jij ­gedaan?”

Een vraag die iedereen zichzelf moet stellen, als het aan Waslander ligt. “Ik denk dat er heel veel mensen zijn die posities bezetten zoals ik. Zou jij bereid zijn je plek af te staan? En waarom doe je dat dan niet? Zo dwing je mensen om te ­kiezen. Jij kunt het systeem openbreken. Sta op. Stap op. Maak plaats.”

Affinity bias

Het verbaast Emma Waslander dat het in de discussie over diversiteit in directies en commissies al snel over ‘kwaliteit’ gaat. Het argument dat de ‘beste mensen de beste posities moeten bekleden’ gaat echter niet altijd op. Sterker, uit verschillende onderzoeken blijkt dat een divers team vaak het beste presteert. 

De ironie wil dat ook de Nederlandse overheid stelt dat ‘bedrijven en organisaties beter presteren als zij mensen in dienst hebben met verschillende culturele en etnische achtergronden’, terwijl ze zelf op dit punt slecht presteert. 

Zo zitten er geen zwarte mensen en slechts een tiental mensen van kleur in de Tweede Kamer. De recente eis van de gemeente Amsterdam – dat minimaal 30 procent van de ambtelijke top moet bestaan uit mensen met een niet-westerse afkomst – is dan ook groot nieuws. Cultuurwethouder Touria Meliani, ook verantwoordelijk voor het personeelsbeleid, lichtte haar besluit om streefcijfers in te stellen als volgt toe: “Mensen nemen nu eenmaal sneller iemand aan die op hen lijkt; dat wil ik doorbreken.”

Dat fenomeen wordt affinity bias genoemd, een van de oorzaken van de lage diversiteit in ­besturen en commissies. Mannelijke raden van bestuur kiezen graag weer een man in hun midden, en witte bedrijven gaan vaak voor de witte sollicitant. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden