Plus

Elke week vier keer huisverbod voor huiselijk geweld

Wanneer huiselijk geweld uit de hand dreigt te lopen, kan sinds tien jaar een tijdelijk huisverbod worden opgelegd. Vorig jaar gebeurde dat in Amsterdam 237 keer. 'Je hart huilt als je ziet hoe hij wordt weggevoerd.'

Beeld Mikko Kuiper

De Wet Tijdelijk Huisverbod, waarbij een pleger van huiselijk geweld direct tien dagen uit huis wordt gezet, bestaat tien jaar. Sinds de wet van kracht is, zijn in Amsterdam 2368 huisverboden opgelegd. Dat zijn er gemiddeld vier per week.

Een tijdelijk huisverbod wordt opgelegd bij onder meer de zwaardere gevallen van huiselijk geweld, waarbij sprake is van dreigend, ernstig of onmiddellijk gevaar voor een van de betrokkenen. Uit onderzoek van justitie, politie en burgemeester in Amsterdam bleek onlangs dat een slachtoffer, meestal een vrouw, zich pas bij de politie meldt als er gemiddeld 33 ­incidenten van huiselijk geweld hebben plaatsgevonden.

Time-out
Na een melding moet de pleger tien dagen zijn huis verlaten en mag hij geen contact opnemen met de achterblijvers, doorgaans zijn vrouw en kinderen. Het gaat om een bestuursrechtelijke maatregel die door de hulpofficier van justitie wordt opgelegd. In eerste instantie geldt een huisverbod voor tien dagen, dit kan worden verlengd met maximaal achttien dagen. Op overtreding van het huisverbod staat een gevangenisstraf van maximaal twee jaar.

"Binnen 24 uur zit een maatschappelijk werker bij de ­betrokkenen op de bank om alle gezinsleden hulp te ­bieden," zegt Eva Lammers, maatschappelijk werker bij het Team Tijdelijk Huisverbod van Blijf Groep. "Het is een ­time-out. Met de fysieke afstand is iedereen veilig. Je ziet ook dat er dan een beweging op gang komt. Ze beseffen dat het geweld nu open en bloot ligt en gaan anders naar ­elkaar kijken. Wij gaan met beide partijen in gesprek: wat is je aandeel erin? Wat kun je anders doen? Wat zijn de ­patronen van geweld?" Vaak komen er bij deze gezinnen verslaving, psychiatrie en schulden om de hoek kijken.

Geweldsspiraal doorbreken
Uit recent onderzoek blijkt dat de maatregel om zowel pleger als slachtoffer een time-out te geven, een effectief middel is om huiselijk geweld terug te dringen, maar dat deze nog vaker kan worden gebruikt bij dreigend geweld. "Het is bedoeld om de spiraal van geweld te doorbreken. We willen het vaker inzetten, vooral preventief," zegt Eva Lammers.

Door de komst van het huisverbod komen andere ­vormen van huiselijk geweld in beeld: mishandeling van ouders door zoon of dochter, mishandeling tussen broers en ouderenmishandeling (boven de 65 jaar).

Tini (84) is slachtoffer van ­ouderenmishandeling door haar zoon.
De deur van haar woning is met ­houten schotten dichtgetimmerd. De politie moest vorige week de deur forceren om haar gewelddadige zoon uit huis te halen. Hij schreeuwde, schold de vier agenten uit, bespuugde hen en werd uiteindelijk geboeid afgevoerd. Tini, die de politie had ­gebeld, was kort daarvoor naar haar vriendin van 87 gevlucht.

De weduwe durft nauwelijks nog een voet buiten de deur te zetten, want het verbale geweld van haar zoon, die inmiddels eind vijftig is en nog thuis woont, kan voor de buren niet onopgemerkt zijn gebleven.

Er is weinig nodig voor zijn woede-­uitvallen, zegt ­Tini. "Hij had een laptop van 750 euro van me gekregen omdat hij zich de laatste paar maanden zo goed ­gedroeg, maar toen hij de virusscanner niet kon installeren, veegde hij ­alle spullen van de salontafel, tilde het loodzware meubel op en smeet het op de grond. Ook zijn nieuwe laptop vloog door de ­kamer."

Op die momenten kent ze haar zoon niet terug. "Hij lijkt wel de Hulk. Met van die wilde ogen."

Het incident van vorige week leidde tot een huisverbod. Hij mag tien ­dagen niet in zijn ouderlijke woning komen en geen contact opnemen met zijn moeder. Het is niet zijn eerste huisverbod. In januari had hij zijn eerste huisverbod van ongeveer een maand te pakken. Volgens Tini zijn er vooral het laatste jaar problemen, 'door meneer Heineken'.

De eerste keer moest ze flink wat moed verzamelen om de politie te bellen. Ze zag hoe haar zoon werd ­geboeid door de agenten. "Je hart huilt als je ziet hoe hij wordt weggevoerd; het is en blijft je kind. Je voelt je een verrader."

Haar angst voor de woede-uitbarstingen waarbij hij meubels, mobiele telefoons, zijn bril of kleding stukmaakt, is groot. De laatste vier maanden heeft ze al zo'n vijf keer de politie gebeld. "Soms loop ik weg als hij begint te ­tieren. De politie zegt dat ik de rode lap op een stier ben."

"Mij doet hij niks aan hoor," benadrukt ze verschillende malen. "Hij heeft me nooit geslagen."

Ze wil ondanks alles dat hij bij haar blijft wonen. "Als hij nuchter is, is hij erg lief. Hij helpt me dan met de boodschappen, lapt de ramen en legt een nieuwe tv aan."

Het huisverbod ziet ze niet als een time-out. "Ach, je hebt toch geen rust en vraagt je steeds af waar hij is. Misschien ligt hij wel onder een brug. Ik hoop dat hij snel thuiskomt."

Alleen is ook maar alleen, verzucht ze. "Dat ik dit op mijn 84ste nog moet meemaken."

Ellen (begin 40) is slachtoffer van huiselijk geweld door haar echtgenoot.
Ellen, academisch opgeleid, is ­vijftien jaar getrouwd. Ze leerde haar man in zijn geboorteland kennen, amper een jaar later trouwden ze 'vanwege religieuze en ­culturele ­aspecten van zijn ­familie.' Al voor het huwelijk merkte ze dat hij dwingend kon zijn. "Hij hield me in de gaten. Ik mocht niet te veel contact hebben met andere mannen. Hij was dreigend en controlerend. Dat beangstigde me meteen al. Diep in mijn hart wilde ik niet trouwen, uit angst dat het de verkeerde kant op zou gaan," zegt Ellen, die destijds ­verlegen en eenzaam was.

Nadat haar man door het huwelijk een verblijfsvergunning had gekregen, kwam hij in Nederland wonen. "Al in het ­begin merkte ik dat hij vrij snel boos kon worden. Hij gooide met spullen als het eten niet klaar stond of als ik later van mijn werk thuiskwam. Dan was hij chagrijnig en agressief, schreeuwde hij of gooide hij zijn telefoon naar mijn hoofd."

Ellen werd al snel zwanger, maar de vreugde daarover duurde niet lang. "Ik was naar een festival gegaan en dat vond hij niet goed. Hij trapte me terwijl ik in verwachting was. Ik zat onder de blauwe plekken."

Voor zichzelf had hij andere regels. Hij ging geregeld uit en chatte met andere vrouwen. Ellen stapte na drie jaar naar het steunpunt Huiselijk ­Geweld. Toen haar man dat hoorde, was hij zo boos dat hij de driewieler van hun kind kapot trapte. Ze besloot een advocaat in de arm te nemen en een scheiding aan te vragen. "Toen ging hij, heel gewiekst, samen met ons kindje op de knieën en smeekte: 'Blijf bij ons.'"
Ze ging overstag. "Ik probeerde zo min mogelijk aanleiding te geven, maar het geweld ging door. Mijn ­leven was zinloos geworden. Ik had nergens lol in."

Twee jaar geleden vond ze seksueel getinte foto's en video's op zijn telefoon. "Toen ik daar wat van zei, trok hij me aan mijn haar en pakte me hard bij mijn gezicht. Hij sloeg een schilderij met glas stuk."

Dat was voor haar de druppel. Ze deed aangifte, waarna haar man een huisverbod van bijna een maand kreeg opgelegd. "Die time-out was heel fijn. Ik heb vijftien jaar met angst geleefd. Het gaf even rust in huis."

Ze woont echter nog steeds met haar man. Ze volgde wel weerbaarheidstrainingen bij Blijf Groep en zegt een 'enorme groei' te hebben doorgemaakt. "Ik geef hem nu een weerwoord, sta fysiek sterker tegenover hem en ga het gesprek aan als hij weer boos is. Bij hem begint het vaak met een beschuldiging en dan zeg ik: 'Dat klopt niet.' Ik ben assertiever, en dat komt onze relatie ten goede."

Eigenlijk wil ze van hem scheiden, maar ze ziet te veel beren op de weg. "Ons koophuis, de hypotheek, de ­kinderen en allerlei andere financiële redenen. Maar als het weer flink ­verkeerd gaat, sta ik sterker en kan ik wel het besluit nemen bij hem weg te gaan. We passen gewoon niet bij ­elkaar."

De namen van de geïnterviewden zijn om privacyredenen gefingeerd.

237 huisverboden

In 2018 zijn 237 huisverboden opgelegd in Amsterdam, Diemen, Uithoorn, Duivendrecht en Ouderkerk aan de Amstel. Hiervan werden 132 huisverboden na tien dagen verlengd, met maximaal achttien dagen. Negen huisverboden zijn vorig jaar voor een tweede keer opgelegd.

In de meeste gevallen (90 procent) is de uit huis geplaatste een man. 21 keer betrof het een vrouw. In negen gevallen was er sprake van ouderenmishandeling.

De afgelopen jaren daalt het aantal huisverboden licht. De reden daarvan
wordt nog onderzocht binnen de G4-gemeenten: Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden