Plus Achtergrond

Eindexamens: alleen thuis uit boeken leren is achterhaald

Donderdag beginnen de eindexamens voor meer dan 200.000 scholieren. Alleen thuis uit boeken leren is achterhaald: leerlingen kijken naar video’s, kopen examentrainingen en leren onder toezicht.

Renée van Embden (rechts) in de OBA op de Oosterdokskade aan de studie voor het eindexamen. Beeld Lin Woldendorp

Drie eindexamencursussen in Leiden, examenbundels van alle vakken en een abonnement op het digitale leerplatform Digistudies. Nina Hannema (19) gaf meer dan 1000 euro uit aan de voorbereidingen voor haar eindexamen. 

“Mijn moeder betaalt het,” zegt Hannema, als ze net klaar is met een dag leren in de universiteits­bibliotheek van de Vrije Universiteit. Samen met 202.973 andere vmbo-, havo- en vwo-leerlingen – van wie 6993 in Amsterdam – begint de 19-jarige uit Buitenveldert donderdag aan haar centraal schriftelijk eindexamen vwo. Wie zich daarop goed wil voorbereiden, is lang niet meer enkel aangewezen op uren lezen en samenvattingen maken vanuit huis.

“Ik leer altijd in de stilteruimtes van de universiteit,” zegt Hannema. In de boeken duiken gaat makkelijker als ze niet kan worden afgeleid. “Thuis is de bank toch te dichtbij.”

Ook lol trappen

“Er moeten wel gekke dingen gebeuren wil ik het niet halen,” zegt Hannema, die het liefst meer dan drie examencursussen had gevolgd. “Maar dat is best duur en heftig.” Voor één vak zat ze een heel weekend van ’s ochtends tot ’s avonds met een groep te blokken in Leiden.

Voor de andere vakken maakt de scholier gebruik van digitale leermiddelen, zoals de populaire video’s van Joost van Oort – ook wel bekend als Jortgeschiedenis. Met filmpjes over de examenonderwerpen trekt de geschiedenis­leraar op YouTube net als Hester Vogels van Wiskunjeleren en Sieger Kooij van Scheikundelessen vele duizenden scholieren.

Micha Proper (25) zag daar wel een verdien­model in. “Ik had een hekel aan leren en die boeken kunnen intimiderend zijn.” Toen Proper op het hbo tegen hetzelfde probleem opliep, besloot hij te stoppen en Digistudies op te richten, waarop hij examenstof in videovorm aanbiedt. “Voor 15 euro krijgt een student onbeperkt toegang tot al het materiaal. Ja, ik verdien er geld mee, maar ik heb er bewust voor gekozen de toegang laagdrempelig te houden. Het is wel voor scholieren.” Dit jaar heeft Proper 2000 betalende klanten, van wie Hannema er een is. “Het is ook goed voor de afwisseling. Na uren ­leren neemt mijn concentratie af en dan is een video een welkome afwisseling.”

StudyShare

Scholieren maken dan ook dankbaar gebruik van StudyShare in de Openbare Bibliotheek (OBA). Het concept is simpel: 45 minuten wordt gefocust gewerkt en niet gepraat, daarna gaat een bel en mogen deelnemers vijftien minuten ontspannen. Na drie rondes is er een grote pauze voor de tweede reeks begint. Iedereen mag kosteloos deelnemen aan de leerrondes in de OBA aan de Oosterdokkade. En waar er doorgaans vooral veel studenten zitten is, de zaal op maandagmiddag, drie dagen voor het examen, gevuld met veertig scholieren.

“Thuis kan ik me echt niet concentreren,” zegt Rive van Houten (17). “Ook toen ik met klasgenoten in de open ruimtes van de OBA ging zitten, ging het niet goed. Het was gezellig, soms iets gezellig. Daarom is dit initiatief top. Het fijne is dat het zo goed afgebakend is: als de bel gaat, kan ik lol trappen en daarvoor ben ik bezig voor mijn examens. Gewoon uit boeken, dat werkt voor mij toch het best. Alleen als ik iets echt niet snap, zoek ik naar uitleg op YouTube.”

Ook Renée van Embden (17) stelt de gratis video’s op internet op prijs. “Als ik iets van scheikunde niet begrijp, biedt dat soelaas.”

En hoewel Van Houten en van Embden van 10.15 tot 16.30 uur hebben geleerd, gaan ze nog even door. Van Houten: “Het is donderdag al hè.” Stress? “Ja, eigenlijk wel. Het is zo snel al. Ik had veel eerder moeten beginnen.”

Bij bijles- en huiswerkschool BrainBoost aan de De Lairessestraat vinden ze daarom dat examenstress ook een onderwerp is dat aan bod moet komen bij examentrainingen. Wie niet op een juiste manier omgaat met stress, maakt het leren en presteren moeilijker voor zichzelf.

Ademhalingsoefening

“Je kunt er fysiek iets aan doen,” zegt mede­oprichter Eva Gadet (28). “Door een ademhalingsoefening bijvoorbeeld. Als je regelmatig ademt, wordt je hartritme stabiel; dat geeft rust.”

Elke les bij Brainboost begint om die reden steevast met een ademhalingsoefening. Maar ook op mentaal gebied worden de scholieren begeleid in het omgaan met hun stress. “We gaan in gesprek en relativeren het belang van die eindexamens,” zegt Gadet. “Daarin vertellen we hun dat als ze een doel hebben in het leven, ze daar ook kunnen komen als het eindexamen niet lukt. En we benadrukken dat er verschillende soorten intelligentie zijn en dat het schoolsysteem focust op één soort intelligentie.”

Gadet geeft toe: “Natuurlijk is een beetje druk goed, dat heb je nodig, maar je wilt niet dat leerlingen eraan onderdoor gaan. Sommigen denken dat wanneer ze zakken, ze alleen overblijven en niets meer lukt. Wij helpen ze daarbij. We worden tegenwoordig honderd. Je moet er niet over nadenken dat je zolang moet werken. Dat ene jaartje overdoen is zo erg niet.”

Schaduwonderwijs zet miljoenen om

Het aanbod van schaduwonderwijs – alle extra begeleiding, betaald door ouders, die leerlingen krijgen buiten op het reguliere onderwijs – is goed voor een miljoenenomzet, blijkt uit onderzoek van onderzoeks- en advies­bureau Oberon en SEO Economisch Onderzoek.

In 2017 waren er 616 bedrijven bekend die bijles, huiswerkbegeleiding of examentraining aanboden. Volgens het CBS hebben alle bedrijven die in 2017 bekend zijn, in 2015 een omzet gedraaid van opgeteld 74 miljoen euro.

Meer dan 21 procent van de leerlingen in het voort­gezet onderwijs kreeg in het schooljaar 2016/2017 bijles en 10 procent van alle scholieren volgden een examentraining ter voorbereiding van hun eindexamen.

Vooral bij havo- en vwo-leerlingen lijken de trainingen in trek. Van hen maakte een derde gebruik van een ­betaalde scholing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden