Plus

Eindelijk verkocht: vuilverbrander AEB komt in Chinees-Rotterdamse handen

Afvalverwerker AEB.  Beeld ANP
Afvalverwerker AEB.Beeld ANP

Na jaren van kopzorgen lijkt het in 2019 op een haar na omgevallen afvalenergiebedrijf AEB onder de pannen. Afvalbedrijf AVR koopt AEB voor 450 miljoen euro van de gemeente Amsterdam, waarmee de privatisering een feit is.

Ruben Koops en Bart van Zoelen

Eind goed, al goed? Het Rotterdamse AVR Afvalverwerking betaalt 450 miljoen euro voor AEB dat nog geen tweeënhalf jaar geleden van faillissement werd gered toen de vuilnisovens na achterstallig onderhoud plotseling werden stilgelegd.

De gemeente verkoopt 100 procent van de aandelen waarmee het Afval Energiebedrijf (AEB) voor het eerst in zijn bestaan in private handen komt. AEB was als bedrijf sinds 2014 eigendom van Amsterdam, daarvoor was het een gemeentelijke afdeling.

Voorgeschiedenis problemen AEB

In 2019 ging vuilverbranding AEB bijna failliet, met een nationale afvalcrisis tot gevolg. Lees in deze reconstructie van Het Parool hoe het zover kon komen.

De opbrengst voor de stadskas zal lager uitvallen dan de verkoopprijs. Van de geboden 450 miljoen wordt 213 miljoen euro gebruikt om de leningen terug te betalen die AEB had uitstaan bij een consortium van banken. Bovendien had Amsterdam nog zo'n 160 miljoen euro van AEB tegoed, dus dat bedrag wordt ook van de winst afgetrokken. Bovendien stond AEB nog voor 70 miljoen op de balans van de gemeente. Verrekend met de bezittingen in AEB blijft een boekwinst van zo’n 60 miljoen euro over. Dit bedrag komt ten bate van de algemene middelen. Ook de nieuwe biomassacentrale van AEB maakt onderdeel uit van de transactie.

AVR verwerkt jaarlijks zo’n 1,7 miljoen ton huishoudelijk- en bedrijfsafval, AEB heeft een capaciteit van 1,4 miljoen ton. De Autoriteit Consument en Markt, die controleert of er geen monopolies ontstaan, moet nog instemmen met de overname.

Kapitaalkrachtige Chinese bedrijven

Ook AVR is een voormalig (Rotterdams) gemeentebedrijf, dat sinds 2013 in handen is van uiterst kapitaalkrachtige Chinese bedrijven. AVR bood het hoogste bedrag voor AEB, maar dat was voor het stadsbestuur niet de enige overweging. Minstens zo belangrijk is dat AEB zich aan de hand van het Rotterdamse afvalbedrijf verder kan oprichten en belangrijk blijft bij de verduurzaming van de stad. “Het bedrijf heeft een goede circulaire trackrecord,” zegt wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid).

Zo vangt AVR bij zijn installatie in het Gelderse Duiven als eerste afvalbedrijf in de wereld grootschalig CO2 uit de rookgassen af om dat vervolgens als grondstof te leveren aan tuinbouwkassen. AVR heeft ook al jaren ervaring met een installatie die plastic uit het huisvuil scheidt, een machine die bij AEB lange tijd worstelde met kinderziektes.

De gemeente hecht veel belang aan het afvangen van CO2 omdat hiermee zo'n 10 procent van de Amsterdamse uitstoot te voorkomen valt. AVR heeft beloofd hierin te investeren. Daarnaast blijft AEB tot zeker 2049 warmte leveren aan de gemeentelijke stadsverwarming, zo is bij de verkoop vastgelegd.

Geen gedwongen ontslagen

AVR richt zich op de lange termijn en, anders dan investeringsfondsen die ook geïnteresseerd waren, koopt het AEB met eigen middelen. Bovendien: tot 2024 zijn gedwongen ontslagen uitgesloten.

Victor Everhardt, wethouder Financiën, kan niet zeggen of de prijs voor het verbranden van afval, en daarmee de afvalstoffenheffing voor de inwoners, door de transactie omhooggaat. Tot 2025 heeft Amsterdam een lopend contract met AEB. Everhardt: “Bestaande contracten worden gerespecteerd, daarna moeten wij ons afvalcontract opnieuw aanbesteden en daar komt dan het beste bod uit naar voren.”

Door de tumultueuze periode die AEB achter de rug heeft en het overschot aan afvalverbranders in Nederland is het lastig te zeggen of 450 miljoen euro veel of weinig is. Het is een schijntje vergeleken met de opbrengst die Rotterdam haalde uit de verkoop van AVR. Dat werd in 2006 voor 1,4 miljard verkocht aan twee investeringsfondsen, wat Rotterdam een miljard euro opleverde. AVR koopt AEB nu met eigen financiële middelen, wat de vuilverbranding bevrijdt van een zware schuldenlast en dito renteverplichtingen.

In het licht van de recente problemen bij AEB is de opbrengst uit de verkoop van AEB voor wethouder Everhardt een opsteker. Ondanks alle problemen uit het verleden levert het bedrijf toch nog geld op. Deze week werd sowieso duidelijk dat AEB Amsterdam niet alleen maar problemen heeft bezorgd. In het eindrapport van een raadsenquête naar de gebeurtenissen bij AEB, dat gisteren verscheen, werd becijferd dat het afvalbedrijf de gemeente sinds 2003 meer heeft opgebracht dan gekost. Ondanks de miljoenensteun van 2019 heeft AEB de gemeente 28 miljoen opgeleverd. Dit lukte vooral doordat Amsterdam hoge rente berekende voor leningen van het AEB.

Chinese miljardairs

Juridisch gezien verkoopt de gemeente Amsterdam alle aandelen AEB aan Harbour bv, dat in eigendom is van AVR Afvalverwerking. Daarmee komt de Amsterdamse vuilverbranding uiteindelijk in Chinese handen. Sinds 2013 is AVR namelijk eigendom van CK Infrastructure Holdings, een beursgenoteerd bedrijf uit Hongkong dat op zijn beurt weer onderdeel is van het CK Hutchison Holdings, een op de Kaaimaneilanden geregistreerd conglomeraat. Dit bedrijf, dat wereldwijd grote belangen heeft in telecom, havenbedrijven en de retail (zoals drogisterijketen Kruidvat) is eigendom van de Hongkong-Chinese miljardairsfamilie Li Ka-Shing. Wethouder Everhardt maakt zich geen zorgen om de groeiende Chinese invloed op de Nederlandse afvalmarkt. “We hebben ze gescreend en het ziet er prima uit. Het is een heel groot beursgenoteerd bedrijf dat allerlei onderdelen heeft.”

Afvalverwerking Rijnmond

AVR, de afkorting staat voor Afvalverwerking Rijnmond, begon in 1968 als de afvalverwerker van veel gemeenten in het Rijnmondgebied, maar inmiddels verwerkt AVR het huisvuil van meer dan tachtig gemeenten in Nederland. Van ver buiten Rotterdam eindigt het afval in de ovens van AVR – een groot verschil met AEB, dat behalve veel bedrijfsafval vooral huisvuil uit de regio-Amsterdam verbrandt.

Verder zijn er vooral veel overeenkomsten tussen AEB en AVR, waar het twee jaar terug in grote financiële problemen gekomen Amsterdamse afvalbedrijf garen bij kan spinnen. Zo is AVR in het Gelderse Duiven, waar het bedrijf ook een afvalverbrander heeft, al begonnen met het afvangen van broeikasgas CO2. Dat is ook een ambitie van AEB. Toen AEB door de gemeente Amsterdam te koop werd gezet, werd nog eens onderstreept dat het stadsbestuur er sterk aan hecht dat AEB – goed voor tien procent van de Amsterdamse CO2-uitstoot – investeert in CO2-afvang.

Net als bij AEB worden met de afvalovens van AVR duizenden huizen verwarmd in Rotterdam en Arnhem. AVR heeft verder, net als AEB, een biomassacentrale en wekt daarmee stoom op waardoor bedrijven in de Rotterdamse haven minder aardgas nodig hebben. Ook stoom heeft de warme belangstelling van AEB. AVR heeft bovendien een grote afvalscheidingsinstallatie, wat AEB mogelijk van pas komt bij de eigen scheidingsmachine die veel opstartproblemen heeft gekend. Bij AVR haalt een sorteermachine al jaren het plastic uit het huisvuil van grote steden als Den Haag en Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden