PlusAchtergrond

‘Eindelijk’ ruimer coronabeleid verpleeghuizen. Maar waarom nu pas?

Een ommezwaai in het coronabeleid voor verpleeghuizen: ze moeten veel ruimer gaan testen en beschermingsmiddelen inzetten. Had dat niet eerder kunnen worden bedacht?

Het kabinet heeft een ommezwaai aangekondigd: als in een regio veel besmettingen zijn, moeten verpleeghuispersoneel en bezoek continu mondkapjes dragen.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Mondkapjes preventief gebruiken in verpleeghuizen? Niet nodig, vond het RIVM de afgelopen maanden. Het risico dat personeel en bewoners zonder klachten drager van het coronavirus zouden kunnen zijn en anderen kunnen aansteken (de zogenoemde presymptomatische besmetting), werd te klein geacht.

“De verwachte bijdrage van presymptomatische besmetting in verpleeghuizen is klein, waarmee altijd verplichte mondkapjes geen waardevolle bijdrage vormen. Het argument better safe than sorry gaat niet op, omdat mondkapjes schijnveiligheid geven,” zei een woordvoerder van het RIVM eind mei tegen Het Parool.

Nieuwe richtlijn

Onderzoek van de aan het Amsterdam UMC verbonden hoogleraren Cees Hertogh (ouderengeneeskunde) en Bianca Buurman (acute ouderenzorg) brengt het instituut nu op andere gedachten. Er is een nieuwe richtlijn voor verpleeghuizen in de maak en het kabinet heeft een ommezwaai aangekondigd: als in een regio veel besmettingen zijn, moeten verpleeghuispersoneel en bezoek continu mondkapjes dragen. En zodra een besmetting aan het licht komt, moeten bewoners en personeel wekelijks getest worden – met of zonder klachten.

Het is, in de woorden van Buurman, een ‘paradigmashift’: in actie komen terwijl er op het oog weinig aan de hand is. Maximale veiligheid is het streven. “Uit ons onderzoek blijkt dat medewerkers het vaak niet door hebben als bewoners het virus hebben.”

Daar waren maanden geleden al aanwijzingen voor. In april toonden kleinere Amerikaanse studies aan dat mensen zonder symptomen het virus in verpleeghuizen verspreiden. Zo was bij een in de New England Journal of Medicine gepubliceerd onderzoek meer dan de helft van de verpleeghuisbewoners besmet zonder een enkel ziektesymptoom (koorts, hoesten, luchtwegproblemen) te hebben. Dat droeg bij aan snelle verspreiding van het virus.

Niet nodig

Al vanaf eind maart scherpten veel Nederlandse verpleeghuizen zelfstandig hun beleid aan. Het RIVM vond het toen nog niet nodig in de richtlijnen een ruimhartiger testbeleid en inzet van mondkapjes vast te leggen. Journalisten die ernaar vroegen werden verwezen naar het op dat moment nog lopende onderzoek dat Hertogh en Buurman waren gestart. Als de resultaten daarvoor aanleiding geven, kunnen de richtlijnen aangepast, stelde het RIVM. Dat staat nu dus te gebeuren.

Belastend voor demente bewoners

Bij Amstelring, een zorgorganisatie met 22 verpleeghuizen, zijn ze niet van plan bij iedere uitbraak alle personeelsleden en bewoners te gaan testen. “Daar moet je pragmatisch mee omgaan,” zegt bestuurder Inge Borghuis. “Je moet alleen de mensen testen die contact hebben gehad met de besmette persoon.”

Het testen zelf kan ook behoorlijk belastend zijn, zeker voor demente bewoners. “Het is een hele nare ervaring, met zo’n stokje in je neus.”

De Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde (Verenso) stelt in een persbericht blij te zijn dat er ‘eindelijk’ de ruimte is om breder te testen en beschermende middelen in te zetten. De vraag is wel of dat niet eerder had gekund, gezien de eerdere indicaties over besmettingsrisico via mensen zonder coronasymptomen.

‘Ouderen staan achteraan’

Voor Bert Keizer – specialist ouderengeneeskunde, oud-verpleeghuisarts en filosoof – bewijst de gang van zaken dat ‘de ouderen weer achteraan staan’. “Dat was ook zo in de eerste coronagolf dit voorjaar, toen schaars testmateriaal en beschermingsmiddelen moesten worden verdeeld. Ik weet van personeel dat naar de Gamma ging voor mondkapjes.”

“We besteden niet graag aandacht en geld aan de chronische zorg in verpleeghuizen, aan de mensen die naast de rijweg van het leven zijn beland. IC-arts Diederik Gommers wordt in elke talkshow op een voetstuk geplaatst. Wat ge-wel-dig dat u dat allemaal doet! Mensen die precies even diep in de corona-ellende zitten, worden niet serieus genomen. Die komen niet op tv.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden