Plus

Eindelijk gaat de verbouwing van de universiteitsbieb van start

De bouwhekken staan, fietsers worden omgeleid en de stoep is versmald: na jaren strijd is de bouw van de universiteitsbibliotheek echt begonnen op het Binnengasthuisterrein.

Impressies van het toekomstige Universiteits-kwartier, nieuwe faciliteiten in monumentale panden. Beeld MVSA Architects

Achter het hek op het bouwterrein aan de Nieuwe Doelenstraat staan twee volledig gestripte monumentale panden. Enkel het geraamte is over van wat ooit hét ziekenhuis van de stad was, de Tweede Chirurgische Kliniek en het ­bijbehorende Zusterhuis. 

Over drie jaar, in de eerste helft van 2022, opent hier op het Universiteitskwartier de nieuwe universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam haar deuren. Met ruim duizend studieplekken en zeven kilometer aan boeken in het hart van het centrum wil de UvA gehoor geven aan de veranderende behoefte van studenten die steeds vaker buitenshuis studeren. Ook moet de nieuwe bibliotheek ruimte bieden voor evenementen en overleg. De kosten: 66 miljoen euro.

Trapleuningen

“De bouw van de kelder onder de bibliotheek is een complexe opgave die te vergelijken is met die van de Noord/Zuidlijn,” zegt projectleider Dennis Coenraad. Om zo efficiënt mogelijk gebruik te maken van de ruimte, komt in de nog te bouwen kelder onder het Binnengasthuisterrein een fietsenstalling met ruimte voor 925 fietsen. Die moet onderdak bieden aan een deel van de duizenden fietsen waarmee de studenten en medewerkers naar de binnenstad komen en die nu op straat staan.

In de studiezalen die voorheen dienden als ziekenzalen wordt een entresol gebouwd. Daar kunnen boeken worden gestald om de volledige hoogte van de zalen te benutten. Dan zijn er nog alle conventies waar bij de verbouwing rekening mee moet worden gehouden, aldus de projectleider. 

De twee gebouwen waarin de bibliotheek komt, zijn immers monumentale panden. Daardoor mogen de vloeren er bijvoorbeeld niet uit en over de trapleuningen wordt nog overlegd. Coenraad: “Al hopen we niet op dezelfde tegenslagen als die zich hebben voorgedaan bij de bouw van de metro”.

Die tegenslagen zijn er overigens al geweest. In 1999 berichtte Het Parool voor het eerst over de plannen van de universiteit: honderden wetenschappers zouden in vijftien jaar van stoel wisselen en in het hart van stad zou een splinternieuwe universiteitsbibliotheek komen. 

De plannen zorgden echter voor veel weerstand. Medewerkers vonden de hele operatie onnodig, de ondernemingsraad zag er geen heil in en in 2004 vernietigde de Raad van State zelfs het goedkeuringsbesluit omdat het bouwplan van het Spaanse architectenbureau Cruz y Ortiz niet aan de eisen voldeed. De Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad tekende bezwaar aan.

Atrium en aula

Nu, vijf jaar na de aanvankelijk beoogde opleveringsdatum, ligt er een nieuw ontwerp van de architectenbureaus MVSA en Van Stigt. De verbouwing kan eindelijk van start. Rond de monumentale panden komt op de plek van het in de jaren zestig gesloten Hotel des Pays Bas deels nieuwbouw. Het terrein is omgedoopt tot Universiteitskwartier, waar naast de bibliotheek ook het atrium en de aula van de UvA worden gebouwd. Deze keer is er aan alles gedacht, aldus de projectleider. “Ook aan de buurt.”

UvA investeert 66 miljoen euro in complex met duizend studieplekken en zeven kilometer boeken Beeld MVSA Architects

Voor de verbouwing van de twee monumentale panden zijn ruim zeshonderd nieuwe palen nodig die 21 meter diep de grond in worden gestoken. Ze worden niet geslagen maar geschroefd, om geluidsoverlast te beperken. Anders dan gebruikelijk in de bouwbranche beginnen de werkzaamheden pas om acht uur ’s ochtends, een uur later dan wettelijk toegestaan. Voor de bewoners en andere geïnteresseerden is er zelfs een buurtapp gemaakt, Universiteitskwartier, waarop de werkzaamheden zijn te volgen.

De projectleider en de omgevingsmanager weten dat ze onder een vergrootglas liggen nu er al meerdere keren bezwaar is gemaakt tegen plannen. Toch is er bij hen van stress geen spoor. “We hebben van tevoren alles goed uitgedacht en spelen in op de actualiteiten.” Er is immers al genoeg vertraging opgelopen, erkennen ze.

Elektrisch

Recentelijk nog zijn daarom de plannen gewijzigd. Omdat vanwege de aardbevingen in Groningen het gebruik van aardgas geen investering is voor de lange termijn, heeft de universiteit besloten om het gebouw volledig elektrisch te verwarmen.

Behalve omwonenden is er ook aan anderen gedacht. Aan toeristen bijvoorbeeld, voor wie het altijd al een uitdaging is zich staande te houden tussen de reguliere verkeersstromen van Amsterdam. Met bouwverkeer erbij wordt die uitdaging nog groter én gevaarlijker, realiseert de Universiteit van Amsterdam zich ook. “We willen niet dat groot verkeer zich mengt met de voetgangers of fietsers.” Er is daarom een groter gebied afgezet dan voor de bouw strikt noodzakelijk is. “De vrachtauto’s rijden vanaf de Nieuwe Doelenstraat binnen de afzetting naar binnen. Ook komen alle bouwmedewerkers met het ov om het aantal auto’s en busjes te minimaliseren.”

Als alles volgens planning verloopt, is op 1 januari 2025 het Universiteitskwartier af en zal het gebied weer als vanouds begaanbaar zijn.

En de oude universiteitsbibliotheek aan het Singel? Dat pand wordt verkocht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden