PlusAnalyse

Einde mondkapjesplicht: Halsema verlost gemeentelijk apparaat van een hoofdpijndossier

Maar weinig mensen bleken zich aan de mondkapjesplicht op de Wallen te houden.Beeld ANP

En wéér loopt Nederland uit de pas met een groot deel van Europa en andere werelddelen. Terwijl het ene na het andere land de plicht tot het dragen van mondkapjes uitbreidt, gaat deze op die paar plekken in Nederland waar het moet juist weer van tafel.

Burgemeester van Amsterdam Femke Halsema wil nog niet vooruitlopen op de vraag of de proef van de afgelopen weken het gewenste effect heeft gehad. Het idee van het experiment op onder meer de Wallen en de Albert Cuypmarkt was dat dragers hun gedrag zouden aanpassen: als iedereen om je heen met mondkapjes loopt, word je steeds aan het coronavirus herinnerd, ga je je voorzichtiger gedragen en afstand houden.

Die gedachte staat haaks op het door RIVM-directeur Jaap van Dissel steeds weer naar voren gebrachte argument van schijnveiligheid. Hij voorziet dat mensen met een mondkapje op zich veilig wanen en zich roekelozer gedragen, waardoor de kans op besmetting groeit.

Des te opmerkelijker was het dat gedragsonderzoekers van het RIVM vorige maand stelden dat dragers omzichtiger te werk gaan. Dat bood Halsema en haar Rotterdamse collega Ahmed Aboutaleb de kans om in de steeds beladener discussie over het nut van mondkapjes een proef af te dwingen, in de hoop de oplopende besmettingscijfers te kunnen keren.

Averechts effect

Van Dissel – en met hem het Outbreak Management Team (OMT) en het kabinet – zijn de mening toegedaan dat reguliere mondkapjes (dus niet de chirurgische, waarvan het effect onomstreden is) op zichzelf weinig helpen bij het voorkomen van besmettingen. Verkeerd gebruik en het aanraken ervan kan zelfs een averechts effect hebben. En bij goed gebruik is de bijdrage aan het verminderen van besmettingen zo klein, dat het vrijwel zinloos is, aldus Van Dissel.

Daar denken wetenschappers elders in de wereld vaak anders over. Het regent studies met wisselende uitkomsten. Dit voorjaar bijvoorbeeld concludeerden Amerikaanse onderzoekers dat stoffen mondkapjes met meerdere lagen bij goed gebruik de kans op besmetting via kleine druppeltjes (de zogenoemde aerosolen) aanzienlijk kan verkleinen.

Daar staan andere studies met andere resultaten tegenover. Om de loopgravenoorlog hierover te omzeilen kwamen Halsema en Aboutaleb met de mogelijke gedragsverandering op de proppen.

Of daar sprake van is geweest, is officieel nog niet vast te stellen. Het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving is nog bezig met de evaluatie van de proef. Halsema rechtvaardigt het staken ervan met de afgenomen drukte. Maar het feit dat de stekker er nu alweer uitgaat, lijkt geen indicatie dat mensen zich op grote schaal voorzichtiger zijn gaan gedragen, wat het oogmerk van de proef was. Waarschijnlijk bemoeilijken de vele problemen met de na­leving van de draagplicht het trekken van conclusies hierover.

Uit reportages in onder andere Het Parool bleek dat vooral op de Wallen bezoekers zich weinig aantrekken van het gebod. Op de Albert Cuypmarkt voelden handhavers van de gemeente zich geïntimideerd door marktkooplui die woest zijn over de mondkapjesplicht. Onder boa’s heerst het gevoel dat ze wel boetes kunnen blijven uitschrijven. Door de proef te staken, verlost Halsema het gemeentelijk apparaat van een hoofdpijndossier.

Verplicht in heel Parijs

De vraag is of de uitkomst van de evaluatie bevredigend zal zijn, omdat de slechte naleving van de draagplicht het ingewikkeld maakt uitspraken te doen over de gedragseffecten. 

In Parijs zullen ze er niet wakker van liggen. Daar is sinds 08.00 uur vrijdagochtend iedereen verplicht een mondkapje te dragen. De maatregel geldt overal in de openlucht, in afgesloten openbare ruimten en op plaatsen waar mensen werken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden