PlusReportage

Eigen testcapaciteit, sjoel dicht: Beth Shalom heeft geleerd van eerste coronagolf

Zorginstelling Beth Shalom in Buitenveldert. De bewoners krijgen pannenkoeken.Beeld Marc Driessen

Beth Shalom in Buitenveldert waar dit voorjaar een kwart van de bewoners aan covid overleed, heeft geleerd van de eerste golf. Het Joodse zorgcentrum doet er alles aan om niet opnieuw aan het front van de besmettingsgolf te belanden.

Voor het Loofhuttenfeest, een Joodse viering, is deze week in zorgcentrum Beth Shalom een prachtige loofhut ingericht in een hoek van het restaurant. Gewoonlijk zitten daar zo’n dertig bewoners hutjemutje bijeen om te herdenken dat de Israëlieten veertig jaar in de woestijn rondtrokken en in tenten leefden.

Dit jaar is er in de loofhut slechts voor zes mensen plaats. Ook andere Joodse tradities, zoals het Poerimfeest of Joods Nieuwjaar, worden niet meer als vanouds gevierd. Sjabbatmaaltijden met de hele familie in het restaurant kunnen evenmin. “Beth Shalom heeft geleerd van de lessen van de eerste golf,” zegt locatiemanager Marion Hoitink.

De eerste besmetting met het coronavirus in Beth Shalom vond op of rond 10 maart plaats. Mogelijk was de viering van het Poerimfeest die dag de oorzaak. Veel mensen kwamen, zoals gebruikelijk, van buiten op het feest in het tehuis af. “We waren totaal overvallen door de uitbraak die een paar weken later volgde. De eerste week waren er vier à vijf besmettingen per dag. Niet alleen bewoners, ook verzorgenden werden ziek. Een kwart van het personeel raakte besmet.”

Quarantaine

Van 24 maart tot 20 april overleden 28 mensen aan de gevolgen van de covidbesmetting, ruim een kwart van de 105 bewoners van dat moment. Het huis ging ‘op slot’: bewoners verbleven in quarantaine op hun kamer en bezoekers werden maandenlang geweerd.

Hoitink: “Mensen zaten op hun kamer, zonder vertier. Af en toe kwam een verzorgende langs met een tablet zodat ze naar hun familie konden zwaaien. De bewoners werden eenzaam, sommigen werden somber en depressief. De gangen en de binnentuin waren helemaal leeg. Het was afschuwelijk.”

Madelon Bino, manager Joodse zorg en welzijn: “Dat bewoners geen bezoek konden ontvangen, kwam hard aan bij de familieleden en andere bezoekers van ons huis.”

Er kwam forse kritiek op het beleid, zowel van familieleden die hun vader of moeder door de ziekte hadden verloren, als van andere verwanten. De communicatie liet volgens hen te wensen over. Zij waren niet vroegtijdig ingelicht over de besmetting van hun vader of moeder. Ook hoorden de families weinig over de aantallen coronadoden in het huis.

Hoitink begrijpt die kritiek: “De eerste weken was er totale radiostilte. We waren overrompeld door deze golf van ellende en konden niet iedereen op een normale manier informeren. We waren bezig een crisis te bezweren.”

Bino: “We stonden aan het front. ”

Arm om je heen

Het zorgcentrum pakt veel zaken nu anders aan. Hoitink: “Wij blijven open voor bezoek. Tenzij een enorme uitbraak ons verplicht een bepaalde afdeling te sluiten, maar dan gaan we er flexibel mee om. We willen de warmte in het huis houden. Want warmte en een arm om je heen gun je iedereen.”

Daarnaast hanteert Beth Shalom een streng beleid voor mond-neusmaskers. Verzorgenden en bezoekers moeten de bescherming dragen. Dwalen door de gangen is niet toegestaan. Het maskertekort is verleden tijd: ze zijn nu volop beschikbaar.

Bij de receptie liggen sinds 30 september formulieren met bezoekrichtlijnen. “Vorige week hadden we bezoek van de GGD waarna de regels nog verder zijn aangescherpt. We gaan scherp letten op het dragen van mond-neusmaskers. Bij de eerste golf droegen we die alleen als er geen anderhalve meter afstand kon worden gehouden of bij een besmetting.”

Ook de ventilatie in het huis is verbeterd. Twee keer per dag wordt het dak van de binnentuin een uur lang opengezet. Daarnaast heeft zorgorganisatie Cordaan, waar Beth Shalom onderdeel van uitmaakt, deze week eigen testcapaciteit gekregen. Daarmee is het mogelijk sneller zekerheid te krijgen over de vraag of iemand besmet is of niet. “Al bij de eerste de beste snotneus wordt iemand geïsoleerd en getest. Blijkt iemand besmet te zijn, dan wordt meteen de gehele afdeling getest.”

In Beth Shalom wonen op dit moment 81 mensen. Dertig kamers staan leeg. Negen kamers op de derde etage zijn vrijgemaakt voor bewoners die Covid-19 hebben opgelopen of die ervan verdacht worden een besmetting te hebben. Op deze afdeling verblijft momenteel één bewoner die met een besmette verpleegkundige in het ziekenhuis in aanraking is geweest. Hij is dinsdag getest, evenals een andere bewoner met verdachte verschijnselen, maar beiden bleken vanochtend negatief.

Condoleances

Beth Shalom heeft ook de communicatie naar buiten verbeterd. Hoitink: “We hadden in die eerste weken geen tijd om condoleances rond te sturen. Dat doen we nu anders. De eerste contactpersoon van een familie kan meelezen in het elektronisch cliëntendossier. Op Familienet geven we regelmatig updates over bezoekregelingen, het aantal overledenen, de nieuwe maatregelen, maar ook over leuke activiteiten die we organiseren.”

Voor die activiteiten zijn de regels wel flink aangescherpt. “We willen slechts dertig mensen in de binnentuin, de leerlingen van Rosj Pina mogen nu even geen liedjes meer komen zingen en de sjoel is dicht. In het restaurant zitten de mensen ver uit elkaar en mogen maximaal dertig bewoners naar binnen. We moeten helaas de Joodse gastvrijheid verminderen,” aldus Bino.

Kunst- en vliegwerk

Het aantal besmettingen in verpleeghuizen loopt de afgelopen weken weer op. Uit de cijfers van Verenso, de beroepsvereniging van specialisten ouderengeneeskunde, blijkt dat er deze week in Nederland een verdubbeling plaatsvond van het aantal Covid-19-besmettingen in verpleeghuizen. Daarnaast is er een toename zichtbaar in het aantal coviddoden.

De Amsterdamse verpleeghuizen noteren al sinds augustus een groei in het aantal corona­besmettingen en -doden. “Amsterdam heeft de hoogste besmettingsgraad en dat heeft zijn weerslag in de verpleeg­huizen. We zien geen verdubbeling maar wel een toename van het aantal besmettingen,” zegt Ronald Schmidt, bestuurder van Cordaan. Hij zit namens de grote Amsterdamse zorginstellingen in het Regionaal Overleg Acute Zorgketen.

Van de ruim vijfduizend bewoners van de Amsterdamse ouderenzorginstellingen waren er woensdag vijftig besmet met Covid-19. Schmidt hoopt de groei te beperken. “We hebben geleerd van de eerste golf. Er worden overal preventief mondmaskers gedragen en de grote zorginstellingen hebben hun eigen testcapaciteit gekregen zodat mensen sneller kunnen worden getest. Hiermee kunnen we grote uitbraken voorkomen en krijgen we het virus vooralsnog sneller onder controle.”

De toename baart Schmidt wel grote zorgen vanwege de laboratoriumcapaciteit om de tests te analyseren. “Die is erg dun, waardoor een langere wachttijd dreigt voordat de uitslag er is.”

Ook de beschikbaarheid van verplegend personeel is een knelpunt. “Het is kunst- en vliegwerk om voldoende personeel in de verpleeghuizen te krijgen. De bereidheid om te komen helpen in de zorg was bij de eerste golf groter.”

Ook al lopen de cijfers van de besmettingen op, geen verpleeghuis wil nogmaals maandenlang de deuren moeten sluiten. De emotionele impact van zo’n volledige isolatie op de bewoners, hun echtgenoten en kinderen is te groot gebleken.

“We merken dat het virus nu op diverse locaties opduikt en weer verdwijnt,” zegt een woordvoerder van Amsta. “Uitgangspunt is dat bezoek mogelijk blijft, tenzij er bijvoorbeeld op een afdeling zo veel besmettingen zijn dat het verstandiger is het bezoek tijdelijk te beperken. Maar we hebben dat gelukkig tot nu toe nog maar op een klein aantal afdelingen meegemaakt.”

Ook zorginstelling Amstelring streeft naar beperkt ingrijpen nu op verschillende locaties het virus weer rondwaart. “We sluiten geen hele verpleeghuizen meer voor bezoek. Als er een uitbraak is in een kleine woongroep, kun je die tijdelijk dichtdoen,” aldus bestuurder Inge Borghuis onlangs in een interview met Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden