Een hogere waterstand moet polder IJdoorn aantrekkelijk maken voor vissen.

Eerste natte kraamkamer in Amsterdamse polder in de maak

Een hogere waterstand moet polder IJdoorn aantrekkelijk maken voor vissen. Beeld Jean-Pierre Jans

Meer vis in het IJmeer en het Markermeer kan de biodiversiteit in een groot gebied verbeteren. Twee paaiplaatsen in de polder moeten daarvoor gaan zorgen

Paling, spiering, baars, brasem, blankvoorn, snoekbaars: soorten vis genoeg in IJmeer en Markermeer. Maar het ontbreekt aan massa. De provincie Noord-Holland wil daarom in twee polders bij Amsterdam paaiplaatsen aanleggen, van waaruit jaarlijks honderdduizenden jonge vissen de weg naar de meren moeten kunnen vinden.

Als alles meezit, kunnen de eerste natte kraamkamers in het voorjaar van 2021 operationeel zijn, vertelt projectleider Marc Schepers. “In het komende half jaar worden de laatste knopen doorgehakt. Het budget is binnen, maar we zijn gaan eerst in gesprek met omwonenden. We vinden het belangrijk hen te betrekken. Niet alleen bij de plannen, maar ook bij de uitvoering.”

De paaiplaatsen komen in de polder IJdoorn bij Durgerdam en polder De Nes, even voorbij Uitdam. In de eerste maanden van het jaar zal daar het waterpeil flink worden opgezet. Schepers: “Sloten, greppels en oevers worden de paaiplaatsen. In de zomer valt de polder weer droog. De rest van het jaar kan het worden gebruikt als hooiland.”

Lokstroom

De kraamkamers maken deel uit van de inspanningen om de visstand in het Markermeer te verbeteren. Schepers vertelt dat de massa vis sinds de jaren tachtig met liefst zeventig procent is afgenomen. “Een van de maatregelen om die trend te keren is het creëren van gebieden waar de vis kan paaien en opgroeien. Vernat grasland is ideaal: het water warmt er snel op en er is voldoende voedsel te vinden.”

Om de kraamkamers in werking te stellen, moet volwassen vis naar de polder worden gelokt. Dat gebeurt met een zogenoemde lok­stroom, legt Schepers uit. “Vissen trekken in de paaitijd op waterstroom. Met een gemaal kunnen we een stroming veroorzaken die de vissen verleidt de polder in te zwemmen. Daar zorgen we voor goede condities, met waterplanten en rietoevers om in te schuilen.”

Bijzonder is dat er ook paaiplaatsen binnendijks worden aangelegd, omdat er buitendijks onvoldoende ruimte is. Het lijkt een hele toer om de vis over de dijk te transporteren, maar elders zijn goede resultaten geboekt met een grote vijzel, zoals die ook wel in waterspeeltuinen te vinden is. Als de paaitijd is afgelopen, wordt de vis in enkele dagen diervriendelijk overgeheveld.

Het vernatten van de stukken polder betekent dat het gebruik van de grond verandert. De polders zijn natuurgebied, maar er lopen nu ook koeien rond. “Dat kan straks alleen na de zomer. De keerzijde is dat de natuur er sterker van wordt,” zegt Schepers. “Het gebruik als paaiplaats laat zich goed combineren met weidevogelbeheer. En de vis zal aalscholvers, duikeenden en andere viseters aantrekken.”

Afgedijkte bak water

De vissen moeten nu misschien maar even stoppen met lezen, want zij zullen uiteindelijk voornamelijk als voedsel dienen voor andere soorten in de keten. “Een van de problemen van het Markermeer is dat de basis van de voedselpiramide erg smal is,” vertelt Schepers. “De paaiplaatsen moeten helpen die te verbreden, ten gunste van de biodiversiteit.”

Voor de versterking van de natuur is meer nodig. Het Markermeer wordt nu soms weinig eerbiedig omschreven als een afgedijkte bak met water. In de toekomst moet dat een meer natuurlijke omgeving worden, met land dat via moeras en oeverzones overgaat in water.

Dat is een zaak van lange adem en veel geld. Schepers: “Met onze paaiplaatsen kunnen we snel beginnen. Het is goed om nu iets te dóén.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden