Een vervalste Rodin komt er bij Tonny Beentjes niet doorheen

Restaurator Tonny Beentjes heeft een methode bedacht om vervalsingen van Rodinbeelden sneller te herkennen. Gisteren promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam.

Tonny Beentjes bij het verminkte beeld De Denker. Beeld Paul Kramer

Beentjes (50) restaureerde De Denker, die in 2007 uit het Singer Museum in Larenwerd gestolen. Op de werktafel in het Ateliergebouw in Amsterdam-Zuid ligt een stukje brons, afkomstig uit het been van dat beeld. Beentjes kon het stukje brons niet goed inpassen, hij bewaart het relikwie. "Het kan mogelijk later met moderne technieken beter onderzocht worden."

De Denker, voor 95 procent koper, werd met zes andere beelden door koperdieven uit de tuin van het museum gestolen. Het topstuk was tachtig jaar eerder door Anna Singer gekocht.

Schrootprijs
De politie had de bendeleden, die zich als hoveniers voordeden, al vrij snel in het vizier. De daders hadden een verscheurde Google Maps-plattegrond in de museumtuin laten liggen en ze hadden hun telefoon ter plekke gebruikt. Op het museum stond een zendmast.

De politie trof De Denker aan in hun tuin, begraven. De daders, die voor het kunstwerk dat enkele miljoenen waard is, een schrootprijs van 250 tot 300 euro zouden krijgen, hadden geprobeerd het beeld met een slijptol onherkenbaar te maken.

Beentjes, docent conservering en restauratie van metaal aan de UvA, kreeg tranen in zijn ogen toen het verminkte beeld op zijn restauratietafel werd neergezet. "Het deed gewoon pijn. Het gezicht was doorsneden."

Hij kreeg de opdracht om het kunstwerk zo te restaureren dat het dezelfde krachtige uitstraling zou hebben als voorheen. Van zowel het beschadigde bronzen beeld, als het gipsmodel van het Rodin Museum in Parijs maakte hij 3D-scans. Hij onderzocht de destijds gebruikte gietmethode, voordat hij zich aan de megaklus zette.

Eigenarenlijst
Er zijn zo'n vijftig echte, geautoriseerde exemplaren van De Denker, die bij leven van de kunstenaar zijn gegoten. De meeste zijn in privébezit. Comité Rodin werkt aan een lijst van de eigenaren, maar die is nog niet compleet. Daardoor is het nog steeds mogelijk om vervalsingen aan te bieden op veilingen.

Vooral in de jaren tachtig werden op veilingen van Christie's en Sotheby's vaak vervalste kunstwerken van Rodin, Degas en Giacometti aangeboden. Rodins werk brengt doorgaans tussen de 3 en 10 miljoen euro op.

Beruchte vervalser
Guy Hain was een beruchte Franse vervalser. In zijn werkplaats werden talloze nagemaakte Rodins aangetroffen, waaronder De Denker, Balzac, Eva en De Kus.

Het exemplaar van De Denker van het Singer Museum, ontdekte Beentjes, is tussen 1931 en 1937 gegoten, dus na de dood van Auguste Rodin (1840-1917). "Het museum heeft in zijn tentoonstelling aandacht besteed aan de diefstal en restauratie. Er is ook een documentaire van de restauratie en er staat een bordje met uitleg bij het beeld: De Denker met een verhaal."

Toen de klus was geklaard, bestudeerde Beentjes nog tal van exemplaren van het beeld in verschillende musea, waaronder het Metropolitan Museum in New York, de National Gallery of Art in Washington, D.C., het Rodin Museum in Parijs en Ny Carlsberg Glyptotek in Kopenhagen. Hij deed bijna zeven jaar onderzoek en kan zich inmiddels expert noemen in de technische kant van Rodins werk.

"Vervalsers maken de buitenkant nauwkeurig na, ik heb vooral de binnenkant onderzocht. Ik heb de legering van het brons van Rodins twintig gieterijen en het kernmateriaal binnenin bestudeerd," zegt Beentjes."

Aan het licht
Vervalsers worden steeds beter, maar welke specifieke legeringen in gieterijen werden gebruikt, weten zij niet. Ik verstrek mijn gegevens alleen aan collega-onderzoekers en restauratoren, of mensen die ik goed ken. Het is niet de bedoeling dat deze informatie op internet komt te staan of in de handen van bijvoorbeeld een gieterij in China valt. Met mijn gids in de hand kunnen we beter echt van vals onderscheiden. Vervalsingen komen door mijn onderzoek nu sneller aan het licht."

Afgelopen zomer reisde Beentjes naar Melbourne in Australië om een exemplaar van De Denker van een verzamelaar te bekijken. "De man had het op een veiling gekocht. Het aankoopbewijs had hij nog. Ik moest zijn angstige vermoedens bevestigen. Het beeld bleek vals."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden