Plus

Een politieke mening voor de klas. Mag dat?

Als het FvD-meldpunt voor indoctrinerende leraren te ver gaat, wat is dan wel de rol van politieke opvattingen op school? Hoeveel willen leraren zelf prijsgeven over hun persoonlijke ideeën in de klas?

Indoctrinatie in het onderwijs. Beeld Mathilde Bindervoet

"Die Thierry Baudet, die voelt zich altijd maar verheven boven anderen." "De klimaatmars is goed, ga daar vooral heen." En: "Hier is een flyer van de politieke partij waarop ik stem."

Amsterdamse leerlingen hoorden dit van docenten in de klas. Hun leraren spraken zich uit, zeker kort na de provinciale verkiezingen.

Sommige leerlingen vinden dat niet erg. "Iedereen heeft een mening, dat mag gewoon," zegt de 15-jarige Julia van het Ignatius Gymnasium. Andere jongeren storen zich er juist aan. "Als een docent je echt probeert te beïnvloeden, is dat niet goed," vindt Joshua (15) van het Gerrit van der Veen College, verwijzend naar de flyerende leraar. "Een meldpunt is dan best terecht."

Forum voor Democratie kwam via het wetenschappelijk bureau twee weken geleden met een meldpunt voor 'indoctrinerende leraren'. Het gaat niet expliciet om linkse leraren, maar in een recente peiling van onderwijsvakbond AOb stemt driekwart van zijn leden links of progressief. De pijlen van de FvD lijken op die groep gericht.

Politiek en vakbonden reageerden boos. Leraren spraken zich geschokt uit. Amsterdam riep gisteren een tegenmeldpunt in het leven om juist favoriete docenten aan te dragen. Op Twitter is #hartjeleraar trending.

Secretaris Rob Rooken van Forum voor Democratie zegt dat het nooit de bedoeling is geweest een kliklijn voor linkse leraren te maken. "We willen inventariseren in hoeverre het speelt, omdat we vanuit onze achterban horen dat mensen zich ergeren aan het feit dat docenten hun mening opleggen."

De vrees voor linkse beïnvloeding is niet nieuw: in 2006 opende de VVD al een meldpunt voor 'ongenuanceerd linkse schoolboeken'. Toch vindt Hessel Nieuwelink, lector burgerschap en lerarenopleider maatschappijleer aan de Hogeschool van Amsterdam, het initiatief verwerpelijk: "Docenten kunnen er echt door beschadigd raken. Met zo'n meldpunt bereik je niet dat het onderwijs neutraler wordt, wat Forum zegt te willen."

Veilig klaslokaal
De vraag of leraren hun politieke voorkeur mogen delen vindt Nieuwelink wel relevant. "Een docent die over een beladen onderwerp zijn mening geeft, kan ervoor zorgen dat een klaslokaal voor sommigen niet meer open of veilig is. Leerlingen met andere opvattingen durven dan misschien niets meer te zeggen."

Jongeren stemmen minder links dan vakbondsleden. In 2015 kreeg de PVV bij de scholierenverkiezingen voor Provinciale Staten de meerderheid. Toch wilde bijna geen leerling voor de camera iets over zijn of haar PVV-stem zeggen. Ton van der Schans, voorzitter van VGN Kleio, vereniging voor leraren geschiedenis en staatsinrichting vindt dat veelzeggend: "Dat laat zien dat scholieren denken dat het niet trendy is om een rechtse mening te hebben."

Dat docenten kleur bekennen vindt hij goed. "Niemand is neutraal. Ik deel mijn politieke voorkeur of visie maar zeg daar meteen bij: bevraag me vooral." Zeker geschiedenislessen zijn nooit objectief, benadrukt hij. "Onderwijs is altijd selectie, je doceert vanuit een narratief."

Dat moet ook binnen het onderwijs, gaat hij door. "We willen democratische waarden onderwijzen. De Holocaust laat je niet aan bod komen vanuit een fascistisch perspectief, maar de Holocaust bespreekbaar maken is op veel scholen ontzettend ingewikkeld. Dat lijkt me urgenter dan de politieke voorkeur van een docent."

Trudy Coenen (64), docent Nederlands, Montessori College Oost
"Als leraar is je mening of visie niet belangrijk. Zo laat ik tijdens het discussiëren, wat ik ­roddelen noem, mijn mening niet leidend zijn. Het komt wel voor dat ze vragen: juf, wat vindt u dan eigenlijk? Maar ik antwoord dan zo genuanceerd mogelijk en laat ook altijd de andere kant van de medaille zien."

"Jij hebt als leraar de plicht om kinderen te helpen een beeld te vormen. Je moet de argumenten van beide kanten geven. Het is slecht docentschap om je tegen een partij als FvD uit te spreken, zij zijn ook democratisch verkozen."

Dat neemt niet weg dat ik het meldpunt flauwe­kul vind. Net als het meldpunt voor complimenten van de gemeente overigens. Negeer het nou gewoon. Ik vind wel dat ­leraren die hun politieke opvattingen wel ­opdringen, moeten worden aangesproken, maar houd dat lekker binnen school."

Anne Veenstra (37), docent Nederlands, Het 4e Gymnasium
"Leerlingen leren goed als ze de docent vertrouwen en zich gezien en gewaardeerd voelen. Uit elk onderzoek blijkt dit het allerbelangrijkst. Omdat ze weten dat ik links georiënteerd ben, kan ik een persoonlijke rela­tie met ze aangaan."

"In de klas debat­teren we vaak. We zetten de politieke standpunten tegenover elkaar. Elke mening moet in de klas besproken kunnen worden. Het zou pas erg zijn als ik mijn studenten niet de ruimte geef voor discussie. Als ik niet meer mezelf mag zijn, kan er net zo goed een robot voor de klas staan."

"Een kwalijkere tendens is dat sommige dingen niet meer besproken worden. De problematiek in Israël wordt op scholen met zowel Joden als moslims vermeden. Onderwerpen rond seksualiteit zijn moeilijk in een gelovig milieu. Docenten zouden zich door politieke partijen juist gesteund moeten voelen."

Emil Pepic (33), docent maatschappijleer en natuurkunde, Gerrit van der Veen ­College
"In de oproep van Forum voor Democratie zit een kern van waarheid. Er zijn veel links politiek georiënteerde docenten en dat moet zich op een manier vertalen in de klas."

"Wanneer ben je te links en wanneer is het waarheidsgetrouw? Als we het hebben over een ongelijke samenleving: kun je dan objectief vaststellen dat er ongelijkheid is of ben je te links? En als we het hebben over duur­zaam­heid, praten we over een linkse ideologie of praten we over recente onderzoe- ken? Bij het slavernijverleden kunnen ook vraagtekens gesteld worden. Waarom zijn we daar niet eerlijker over?"

"Een paar jaar geleden gaven twee leerlingen aan dat ik de rechtse ideologieën minder overtuigend uitlegde. Het heeft mij aan het denken gezet. Nu probeer ik socialistische en liberale kanten even krachtig over te laten komen."

Dilek Semur (34), docent maatschappijleer, Huygens College
"De aanname dat onderwijzers links zijn, is te kort door de bocht. Ik ken genoeg collega's die dat niet zijn. Wat mij betreft gaat de discussie ook niet over politieke voorkeur van onderwijzers, maar over de houding die je in de klas aanneemt. Ben je wel of niet neutraal? Dat gaat zowel links als rechts aan."

"Tegelijker­tijd geloof ik ook niet in neutraal onderwijs. Er zijn bepaalde waarden en normen en kennis die we willen overbrengen. Soms is het ook belangrijk je eigen mening te delen. Je kunt niet van leerlingen verwachten dat zij het achterste van hun tong laten zien als je je als docent niet openstelt."

"Ik kies ervoor om te delen op welke politieke partij ik stem, maar wel pas een paar weken nadat we het onderwerp hebben besproken. Ik wil dat ze eerst hun eigen politieke voorkeur ontdekken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden