Plus Analyse

Een onmogelijke opdracht: Holleeder toetsen op geloofwaardigheid

Voorzitter Frank Wieland spreekt het vonnis uit in de zaak tegen Holleeder. Beeld ANP

Het vernietigende vonnis waarin de rechtbank Willem Holleeder donderdag levenslang gaf voor álle moordaanslagen waarvan hij was beschuldigd, bevat intrigerende observaties over ‘de waarheid’ in het criminele milieu.

Uiterlijk bleef hij onbewogen en leek hij koeltjes, maar het kan niet anders of Willem Holleeder voelde zich tijdens het aanhoren van zijn samengevatte vonnis als een bokser die, murw in de touwen, de ene stoot na de andere moest incasseren. Links. Rechts. Links. Dan nog een uppercut.

De rechtbank acht álle hoofdzaken bewezen en gaf hem levenslang.

Daarbij schoven de rechters de berg informatie terzijde die Holleeder samen met zijn advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz jarenlang had verzameld – uit oude dossiers, boeken en getuigenissen. Daaruit rijst volgens hen uiteindelijk het beeld dat het veel waarschijnlijker is dat anderen dan Holleeder al die liquidaties hebben laten plegen.

De rechtbank legde al hun huiswerk aan de hand van opmerkelijke overwegingen naast zich neer – wat raadsman Janssen achteraf in zijn mildste bewoordingen ‘verontrustend’ noemde, en voer voor het hoger beroep.

In de verhoudingen in ‘de zware georganiseerde misdaad in Amsterdam’ vanaf 1990 ís domweg geen ‘waarheidsgetrouw inzicht’ meer te verkrijgen, redeneert de rechtbank. Zo is aan de informatie van de geheime dienst van de recherche weinig waarde te hechten. Holleeder vertelde zijn zus Astrid immers zelf dat je ‘alle kanten op kunt met die klanten’.

“Het is een heel spel, want je kunt ze betalen om informatie te geven, maar ook om informatie te maken,” parafraseerde de rechtbank Holleeders eigen lezing. Met ‘die petten die plat zijn’ kun je ‘wel heel ver gaan’, had hij zus Astrid uitgelegd.

Spiegelpaleis

De rechtbank negeert daarom de namens Holleeder aangedragen stukken van de geheime dienst.

“Met de waarneming dat het milieu de trekken heeft van een spiegelpaleis en dus moeilijk gekend kan worden, laat de verdediging zien dat zij ook oog heeft voor deze realiteit,” slaat de rechtbank de advocaten met hun eigen betoog om de oren.

Aan de boeken en andere publicaties van misdaadjournalisten waarin de onderwereld van de jaren negentig en later is beschreven, door Holleeder aangedragen ter onderbouwing van zijn alternatieve scenario’s over de onderwereldmoorden, hecht de rechtbank evenmin waarde.

De rechters noemen expliciet drie (ex-)misdaadjournalisten die Holleeder met wisselend succes voor zijn karretje spande. Zo vertelde zus Astrid hoe haar broer de omstreden misdaadjournalist Bas van Hout (ook informant van de AIVD) gebruikte ‘om alibi’s voor hem op te schrijven’. In diens stukken herkende ze ‘de onwaarheden’ van haar broer.

Bijvoorbeeld in de nacht na de moord op Sam Klepper in 2000 zag de recherche Holleeder toenadering zoeken tot Van Hout. Holleeders ex Sandra den Hartog beschreef in geuren en kleuren hoe Holleeder haar en allerlei anderen uit het milieu in 2004 of 2005 onder meer in het Amstel Hotel zíjn verhalen aan Van Hout liet ophangen. Die moest een boek schrijven waarin de inmiddels geliquideerde malafide vastgoedbaron Willem Endstra pikzwart zou worden gemaakt.

Geweld

Holleeder ‘legde naar behoefte contacten’ met misdaadjournalisten en ‘beïnvloedde bewust’ wat journalisten te weten kwamen en publiceerden. “Hij deinsde er niet voor terug te dreigen met ruzie en geweld, om hem onwelgevallige publicaties te voorkomen.”

Door de aard van de onderwereld zijn ook getuigenissen van criminelen voor de rechtbank nauwelijks van belang. Het vonnis: “Geen van de deelnemers aan dit milieu heeft volledig overzicht over wat zich precies afspeelt. Dat is juist het fundament waarop deze wereld van macht, geweld en wetteloosheid is gebouwd. Iedereen die ermee te maken heeft, vreest voor zijn leven.”

Zelf loog Holleeder heel vaak onder ede. In zijn liquidatiezaak beloofde hij de waarheid te vertellen, maar dat deed hij volgens de rechtbank bepaald niet.

“Met zijn proceshouding, die op cruciale onderdelen als onwaarachtig en opportunistisch moet worden bestempeld, heeft de verdachte ernstig afbreuk gedaan aan de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van zijn verklaringen,” schrijven de rechters. Holleeder ‘heeft de rechtbank opgezadeld met de onmogelijke opdracht om te beoordelen wanneer zijn verklaringen wel, maar misschien toch ook niet, of niet helemaal, geloofd kunnen worden’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden