Amsterdam Bewaar

Duizenden mogen bijverdienen naast uitkering

Wethouder Arjen Vliegent­hart verwacht dat 1 op de 3 deelnemers aan de proef straks een fulltimebaan vindt of in deeltijd zoveel verdient dat men geen uitkering meer nodig heeft.
Wethouder Arjen Vliegent­hart verwacht dat 1 op de 3 deelnemers aan de proef straks een fulltimebaan vindt of in deeltijd zoveel verdient dat men geen uitkering meer nodig heeft. © ANP

Duizenden bijstandsgerechtigden in Amsterdam mogen vanaf februari 2400 euro per jaar bijverdienen zonder dat dit ten koste gaat van hun uitkering.

Dat blijkt uit de voorwaarden voor het experiment dat de gemeente gaat doen met soepeler bijstandsregels.

Daarmee valt de Amsterdamse proef veel groter uit dan het experiment dat vijf gemeenten met toestemming van het ministerie van Sociale Zaken doen met een 'regelluwe bijstand'.

Conflict
Na een conflict met de vorige staatssecretaris van Sociale Zaken, Jetta Klijnsma, mocht Amsterdam niet meedoen aan dit experiment. In de vijf gemeenten mogen hooguit zo'n 750 bijstandsgerechtigden 200 euro per maand bijverdienen. In Amsterdam mogen in principe alle bijstandsgerechtigden meedoen.

"Ik verwacht dat hier meer mensen meedoen dan in alle andere steden bij elkaar," zegt wethouder Arjan Vliegenthart (Werk). Hij verwacht de komende twee jaar zo'n 1500 deelnemers in Amsterdam, nu ze vanwege de proef de helft van wat ze in deeltijd bijverdienen mogen houden. Net als in het landelijke experiment is daar wel een maximum aan verbonden van tweehonderd euro per maand. 

De hoop is dat de uitkeringsgerechtigden door hun bijbaan loskomen uit de langdurige werkloosheid. Vliegent­hart verwacht dat 1 op de 3 deelnemers aan de proef straks een fulltimebaan vindt of in deeltijd zoveel verdient dat men geen uitkering meer nodig heeft. Hij denkt bijvoorbeeld aan alleenstaande moeders met kinderen die inmiddels op school zitten.

Daarom is hij ook niet bang dat duizenden bijstandsgerechtigden zich aanmelden. "Als straks zelfs tienduizend mensen meedoen is dat een groot succes, ook voor de gemeentebegroting. Vijftig procent van wat ze verdienen gaat terug naar de gemeente, dat is geweldig voor de schatkist."

De gemeente investeert 4 tot 6 miljoen euro in het experiment. Maar op den duur denkt Amsterdam dat dubbel en dwars terug te verdienen doordat de gemeente minder kwijt is aan uitkeringen.

We straffen niet meer, maar belonen de mensen die zelf in beweging komen

Wethouder Arjan Vliegenthart (SP)

Dat alle Amsterdamse bijstandsgerechtigden mogen meedoen is de consequentie van de uitweg die wethouder Vliegent­hart heeft bedacht om het experiment toch te doen. Hij gebruikt daarvoor de Participatiewet, die de verstrekking van de bijstand toevertrouwt aan de gemeenten. Maar binnen deze wet is het, anders dan voor het landelijke experiment, niet toegestaan om speciaal één groep deelnemers te selecteren die mogen bijverdienen.

Onderzoek UvA en HvA
Onderzoekers van UvA en de HvA gaan onder 750 deelnemers aan de proef de effecten onderzoeken. Daarbij kijken ze tot over vier jaar wat de gevolgen zijn geweest. Ook kijken ze naar het effect van begeleiding. Daarvoor worden de deelnemers in drie groepen opgedeeld, waarbij één groep helemaal niet achter de broek wordt gezeten met een sollicitatieplicht of andere verplichtingen.

Vooral dat vooruitzicht komt in de buurt van een basisinkomen of 'gratis geld' voor bijstandsgerechtigden. Maar volgens Vliegenthart is daar geen sprake van. "Het gaat niet om mensen die op de bank blijven zitten, integendeel. Het gaat om geld voor mensen die daar zelf voor werken. We straffen niet meer, maar belonen de mensen die zelf in beweging komen."

Botsing
Met zijn voorstel dreigt Vliegenthart hoe dan ook in botsing te komen met de nieuwe staatssecretaris van Sociale Zaken, Tamara van Ark. Amsterdam was op dat ministerie al de gebeten hond omdat het vertikt bijstandsgerechtigden te verplichten iets terug te doen voor de samenleving als zij een uitkering ontvangen. 

Deze 'verplichte tegenprestatie' kan bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of mantelzorg zijn. De gemeenteraad wil dit niet en daarom mocht Amsterdam niet meedoen aan het landelijke experiment.

Van Ark houdt zich nu op de vlakte. Haar ambtenaren gaan het Amsterdamse voorstel eerst maar eens bestuderen. "Omdat de verordening rond de tegenprestatie niet op orde is, mocht Amsterdam niet meedoen met de experimenten die het Rijk had opgezet. Het college wil nu een eigen onderzoek doen. Ik ben benieuwd hoe dat er uit ziet en neem daar graag kennis van. Dat onderzoek moet uiteraard wel binnen de kaders van de Participatiewet vallen," reageert zij.

Vliegenthart maakt zich geen zorgen. Zijn juristen hebben goed uitgezocht of dit mogelijk is binnen de Participatiewet. Bovendien: daar gaat de gemeente over, wat hem betreft. "Gedecentraliseerd is gedecentraliseerd."

Creatief
Rutger Groot Wassink is enthousiast. Als fractievoorzitter van GroenLinks in de gemeenteraad nam hij het initiatief voor een eigen, Amsterdams experiment. "Ik ben heel blij dat de wethouder zo creatief is geweest."

Tegelijk hoopt hij dat de bijverdiensten op den duur nog wat omhoog mogen en dat het experiment definitief wordt. Verder zou hij graag zien dat in de bijstand soepeler wordt omgegaan met reïntegratie en andere verplichtingen. "Ik zou willen dat we bijstandsgerechtigden echt anders gaan benaderen. We zijn er nog niet."

Lees ook: Wethouder Vliegenthart: 'Armoede hoort bij stadsleven'