PlusUitleg

Drukte in het Vondelpark: hoe kon het zo uit de hand lopen?

Het Vondelpark werd woensdag na ongeregeldheden ontruimd, waarna veel jongeren op het Museumplein verder feestten. Hoe kon het zover komen, terwijl de drukte voorspelbaar was? En hoe voorkomt de gemeente dat er komende lente een Catch 22-situatie ontstaat?

null Beeld EPA
Beeld EPA

1. Waarom is er vooral in het Vondelpark gedoe?

Vijftig jaar geleden al was het Vondelpark een ‘magies’ centrum. Het park werd overspoeld door jongelui die destijds nog ‘luie, werkschuwe elementen’ en ook wel ‘landlopers’ werden genoemd. Het park kreeg een mythische status van vrijplaats. Het gemeentebestuur liet het aanvankelijk maar gewoon gebeuren. Tot slaapgelegenheid een probleem werd. Zeker nadat in de zomer van 1970 slapen bij het Nationaal Monument op de Dam verboden werd en het Vondelpark veranderde in een openluchthotel met dagelijks zo’n zeshonderd slapers. Overdag luierden er zo’n duizend hippies.

Hotels in de omgeving begonnen te klagen dat hun gasten niet konden slapen door het lawaai van feestende hippies in het park. Zelfs het speciaal in het leven geroepen politiebureau Vondelpark bleek niet opgewassen tegen de diefstallen en drugshandel. Uiteindelijk verdwenen de hippies vanzelf uit het straatbeeld en ook uit het park, maar sindsdien heeft het Vondelpark altijd het imago behouden van een plek waar net iets meer mag dan in de rest van de stad.

2. Hoe kon het zo uit de hand lopen terwijl de drukte voorspelbaar was?

Het Vondelpark is al vaker tijdens de coronacrisis afgesloten omdat het drukbezocht werd, maar nieuwe maatregelen om herhaling te voorkomen, bleven uit. Wel wordt vastgehouden aan het sluiten bij drukte. Woensdag was dat halverwege de middag. Er konden vanaf dat moment alleen nog mensen uit, maar dat sorteerde niet het gewenste effect – voorkomen van drukte en daarmee het verspreiden van het coronavirus.

De drukte was lange tijd ‘goed te doen’, zegt een woordvoerder van burgemeester Femke Halsema. “Maar je hebt altijd een soort kantelpunt. Op dat moment is het park gesloten. Vervolgens zorgde het gedrag van mensen ervoor dat de situatie uit de hand liep.” In het park verzamelde een grote groep jongeren zich rond het Vondelmonument met drank en muziek. Volgens de gemeente werden de coronamaatregelen niet nageleefd, liet de groep zich niet aanspreken door politie en handhaving en toonden sommigen ‘agressief gedrag’.

Het Vondelpark uit voorzorg eerder sluiten om dergelijke groepsvorming te voorkomen, brengt volgens de woordvoerder een groot nadeel met zich mee. “Er is nou eenmaal weinig openbare ruimte in de stad. We willen dat mensen die zich aan de regels houden plezier kunnen beleven aan die ruimte. Het is niet verboden om in een park te zitten, zolang je afstand houdt.”

3. Is het echt zo gevaarlijk wat er in het Vondelpark gebeurt?

Buiten is de virusoverdracht volgens viroloog Louis Kroes van het LUMC ‘zeldzaam en irrelevant’, zei hij eerder tegen Het Parool. Dat parken nu op slot gaan wegens drukte noemde hij ‘overdreven’. “Je kunt niet méér ventileren dan buiten, er is een zeer sterke verstrooiing van virusdeeltjes. Buiten nemen mensen ook meer afstand van elkaar omdat er meer ruimte is.”

Het RIVM waarschuwt dat de ontluikende lente geen vrijbrief is om zomaar je gang te gaan. “Het is evident dat er buiten minder risico’s zijn dan binnen, maar het risico is niet nul,” zegt woordvoerder Harald Wychgel. “Ieder contact is er één, en dit virus heeft maar één kans nodig.”

4. Op grond waarvan sluit de gemeente het Vondelpark?

Het sluiten van de poorten gebeurt in verband met crowdcontrol. De ontruiming gebeurde op basis van de wet publieke gezondheid. De definitie van publieke gezondheidszorg in die wet luidt volgens het RIVM ‘gezondheid beschermende en gezondheid bevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder wordt begrepen het voorkómen en het vroegtijdig opsporen van ziekten.’

“Wij zijn gehouden aan de wet,” aldus een woordvoerder van Halsema, “en de geest van de wet is dat je groepsvorming voorkomt. Dus grote groepen wil en mag je niet hebben.” De woordvoerder stelt dat het kabinet de wet moet aanpassen als het dat nodig acht op basis van medische inzichten.

5. Waarom wordt bij de demonstraties op het Museumplein anders ingegrepen dan bij de ongeregeldheden in het Vondelpark?

Ook bij demonstraties tegen de coronamaatregelen op het Museumplein wordt al wekenlang hard opgetreden vanwege onder andere groepsvorming. De Amsterdamse driehoek maakte afgelopen zondag nog een einde aan een illegale demonstratie waarbij geen afstand gehouden werd. Er volgde een noodbevel: het Museumplein moest leeg. Aan oproepen om te vertrekken werd geen gevolg gegeven, waarna de ME rond drie uur de meute richting het Concertgebouw dreef. Daarbij werd later ook een waterkanon ingezet.

Het is wekelijks bijna hetzelfde liedje, maar in het Vondelpark ging het anders. Daar werd geen ME en geen waterkanon ingezet. Volgens de gemeente zit het verschil in de signalen vooraf. “De groep demonstranten komt al wekenlang naar het Museumplein om willens en wetens de coronamaatregelen te overtreden. Daarbij zijn ook vaak signalen dat er wapens meegenomen worden. Er is echt sprake van het verstoren van de openbare orde en daar bereiden we ons op voor door de ME en een waterkanon in te schakelen.” Volgens de woordvoerder was bij het Vondelpark niet te voorspellen dat er een kantelpunt zou komen. “In beginsel komen mensen in het park om te recreëren. Daarbij hebben we niet zomaar altijd ME klaarstaan.”

6. Komen er extra maatregelen om dit in de toekomst te voorkomen?

Nog niet. Een woordvoerder van Halsema laat weten hier later in de week waarschijnlijk meer over te kunnen zeggen. “Voor nu houden we vast aan de opschaling zoals we die de afgelopen weken hebben gebruikt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden