PlusAchtergrond

Door luchtkastelen en woonregels rondom Schiphol bloedt Rijsenhout langzaam leeg

Schipholregels voorkomen niet alleen de komst van duizenden woningen in de stad, ook dorpen onder de rook van de luchthaven zuchten onder het regelregime dat de luchthaven beschermt. Dorpsbewoners van Rijsenhout bieden dinsdag een noodkreet aan de Tweede Kamer aan.

Herman Stil
Vervallen kassen bij Rijsenhout. Ze mogen niet worden vervangen vanwege luchtvaartregels rondom Schiphol. Beeld Dingena Mol
Vervallen kassen bij Rijsenhout. Ze mogen niet worden vervangen vanwege luchtvaartregels rondom Schiphol.Beeld Dingena Mol

Rijsenhout is als Damocles op het feestje van de koning. Alleen dan met niet één maar drie zwaarden aan een flinterdun draadje boven het hoofd. Drie verschillende vliegregels rondom Schiphol voorkomen dat het dorp zich kan ontwikkelen.

In een van die regels heeft het dorp tussen Hoofddorp en Aalsmeer zich nu vastgebeten. Al 25 jaar is pal boven Rijsenhout een nieuwe landingsbaan ingetekend. Niet om nog een baan toe te voegen aan de zes die de luchthaven er al heeft, maar als alternatief voor de exemplaren die nu de meeste hinder veroorzaken.

Met deze tweede Kaagbaan zouden kruisende banen als de Aalsmeerbaan, Oostbaan en Buitenveldertbaan ongebruikt raken. Of tenminste: minder gebruikt. Het zou de verlossing van vliegherrie zijn voor de honderdduizenden die onder vliegroutes in Amsterdam, Amstelveen, Aalsmeer en Uithoorn wonen. De luchtlijnen van een tweede Kaagbaan voeren over minder dichtbevolkt gebied.

Veiliger

Bovendien vergroot de baan de veiligheid. Anderhalf jaar geleden oordeelde de Onderzoeksraad voor Veiligheid na een bijna-botsing tussen twee Boeings dat het ontwerp van Schiphol, met elkaar kruisende banen en vliegroutes, ongelukken in de hand werkt.

Met banen die evenwijdig aan elkaar liggen, is dat risico kleiner. Veel méér vluchten levert de nieuwe baan niet op: hij ligt te dicht bij de bestaande Kaagbaan om gelijktijdig te kunnen worden gebruikt.

De 4200 inwoners van Rijsenhout betalen al 25 jaar de prijs voor al die wensgedachten. Door de ruimtelijk ordenende reservering voor de baan, die moet tegengaan dat in het gebied gebouwd wordt, bloedt het dorp langzaam dood. “Verenigingen vallen om, terwijl we daar bol van stonden,” zegt Gerben van der Knaap van de Dorpsraad Rijsenhout. “We hebben straks een voetbalclub zonder jeugd. En de tennisvereniging vergrijst.”

Levendigheid

Van de Rijsenhouters is 30 procent 70-plus. “Als ze al naar een seniorenwoningen willen om plek te maken voor jonge gezinnen, kunnen die hier niet worden gebouwd. Voor jongeren die op zichzelf willen wonen, is helemaal geen woonruimte.”

Dat heeft zijn weerslag op de levendigheid van het dorp. “Vroeger zat hier een Chinees, een doe-het-zelfzaak, een slager. Die zijn allemaal weg. Van de twee basisscholen gaat er één dicht. Als het zo doorgaat, verdwijnt die op termijn ook.”

“Dan gaan mensen met jonge kinderen helemaal niet meer in Rijsenhout wonen. Dan kan je het dorp afschrijven. En waarom? Wij zijn niet tegen Schiphol, daar hebben we veel aan te danken. Ik stoor me geen moment aan de vliegtuigen. Maar we zijn tegen al die regeltjes, die niemand helpen.”

Woningwaardes

Een kleine 100 miljoen euro is Rijsenhout er de afgelopen twintig jaar bij ingeschoten, hebben economen Walter Manshanden en Leo Bus in opdracht van de Dorpsraad uitgerekend. “We hebben gekeken hoe woningwaardes in vergelijkbare dorpen zich tussen 2002 en 2019 ontwikkelden,” zegt Manshanden. “Rijsenhout viel er direct onderuit.”

“We zagen de cijfers in 2008, 2009 dippen, toen de huidige reservering van de parallelle Kaagbaan door het rijk werd vastgelegd. Sindsdien zijn de woningwaardes er wel gestegen, maar veel minder dan in vergelijkbare dorpen. Daarnaast lopen inkomens er terug, de bijstand loopt op. Je ziet het onderhoud aan maatschappelijke bebouwing teruglopen. Er staan kassen leeg waardoor bedrijven in de problemen komen.”

Daar staat niets tegenover. “Die reservering voor die baan is gratis, want hij verplicht de overheid tot niets. Ook niet tot vergoeding voor iedereen die er nu al schade door ondervindt, zoals de eigenaren van verouderde kassen.”

Manshanden werkte in de jaren negentig mee aan onderzoeken ter onderbouwing van de groei van Schiphol. Het afgelopen decennium maakte zijn denken een rigoureuze omslag. Maar dat maakt zijn onderzoek niet vooringenomen, zegt hij. “Ik heb gebruikgemaakt van onafhankelijke data. Daarmee ligt een feitelijke analyse op tafel, met goed onderzoek. Als iemand er anders over denkt, moet hij dat maar weerleggen.”

Geluidszones

Ook in Den Haag lijkt enig licht te schijnen. Schipholtopman Dick Benschop liet twee jaar geleden in Het Parool weten niet bezig te zijn met nog een Kaagbaan. Onlangs is de kersverse minister van luchtvaart, Mark Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) in Rijsenhout geweest. En in februari sprak coalitiepartij D66 zich tegen de baanreservering uit.

Maar zelfs als de tweede Kaagbaan van de kaart wordt geveegd, is Rijsenhout daarmee niet geholpen. Het dorp ligt ruim binnen de geluids- en veiligheidszones van Schiphol. In plaats van de vierhonderd huizen die de dorpsbewoners noodzakelijk vinden om de leefbaarheid op peil te houden, mogen er van luchtvaartinspectie ILT hoogstens 25 komen.

Het zijn dezelfde regels die onder meer in Amstelveen Kronenburg de komst van ruim 4500 studentenwoningen voorkomen en elders in de Schipholregio hoognodige huizenbouw dwarszitten.

Luchtkasteel

En daarmee is het voor Rijsenhout nóg niet gedaan. De oude kassen aan de rand van het dorp mogen niet worden vervangen door woningen of bedrijven, omdat ze volgens de rijksregels niet in stedelijk maar in beschermd landelijk gebied liggen. “Daarover hebben we keer op keer rechtszaken verloren,” zegt een woordvoerder namens luchtvaartwethouder Jurgen Nobel van Haarlemmermeer.

Toch vindt ook de gemeente dat het luchtkasteel van de tweede Kaagbaan moet worden afgebroken. “Je hebt dan van één obstakel de slagboom omhoog. Daarna kun je volgens ons makkelijker uitzonderingen maken voor plukjes woningbouw.”

Het dorp wil nu doorzetten en dinsdag met de overhandiging van Manshandens rapport de Tweede Kamer overtuigen. “Dit moet niet nog drie jaar duren,” zegt dorpsbewoner Van der Knaap. “En als die reservering toch overeind blijft, hef dan het dorp op. Ben ik benieuwd waar ze met 4200 mensen heen willen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden