PlusLijst

Dit zijn de toekomstige wijken van de stad

Wegens de hoge woningnood bouwt Amsterdam de komende jaren duizenden woningen in en om de stad. Een overzicht van alle nieuwbouw.

De plannen voor de Sluisbuurt, een nieuwe duurzame, groene woonwijk aan het water met 5.500 woningen. Beeld Jean-Pierre Jans
De plannen voor de Sluisbuurt, een nieuwe duurzame, groene woonwijk aan het water met 5.500 woningen.Beeld Jean-Pierre Jans

Het Hamerkwartier

Tussen de Vogelbuurt en de Albemarlefabriek in Noord ligt een gebied dat al sinds de negentiende eeuw dient als bedrijventerrein. Momenteel vind je er veel fijne horeca, waaronder Stork, Hotel de Goudfazant, FC Hyena en Coba Taqueria. Ook overnachten daar de veerponten van het GVB.

Dat moet allemaal plaatsmaken voor het Hamerkwartier. Op kavels van ongeveer 500 vierkante meter zullen appartementencomplexen verrijzen in verschillende hoogten, inclusief een woontoren tot 60 meter. In totaal komen er maximaal 6700 woningen. 30 procent sociale huur, 40 procent middenhuur en koop, en 30 procent in het hoge segment.

Groot voordeel voor de toekomstige bewoners: met de twee nieuwe fietsbruggen, een voetgangerstunnel en nieuwe pontverbindingen zijn ze straks binnen een mum van tijd in de andere stadsdelen.

Rond de hogere gebouwen staat laagbouw tot 8 meter hoog gepland, met bedrijven en winkels. Op het dak komt een publieke buitenruimte. In de nieuwe panden komt ook veel ruimte voor horeca, waar de succesvolle restaurants van nu die dakloos worden mogelijk naar kunnen verhuizen.

In 2022 wordt gestart met de eerste fase van de bouwwerkzaamheden, die zo’n vijftien tot twintig jaar gaan duren.

De Sluisbuurt

De hoogste nieuwe gebouwen van de stad komen in de Sluisbuurt te staan, op de kop van het Zeeburgereiland. Er komen 25 torens, waarvan 5 van maximaal 125 meter hoog - ondanks protest van actievoerders en bewoners, die vinden dat hoogbouw een inbreuk is op de Amsterdamse traditie.

Die 125 meter is nog 18 meter lager dan oorspronkelijk in de plannen stond. Daardoor zal de nieuwe buurt niet meer te zien zijn vanuit de grachtengordel. Sinds najaar 2020 is de bouw begonnen. Het zal zo’n tien tot vijftien jaar duren totdat de nieuwe Sluisbuurt helemaal voltooid is.

In de torens komen zo’n 5500 appartementen. Hiervan wordt 40 procent sociale huur, naast 40 procent middeldure huur- of koopwoningen en 20 procent vrije sector. De woningen worden ruimer en duurder dan gepland: de goedkoopste minimaal 45 vierkante meter, de middeldure tot wel 75 vierkante meter.

Er komt een tijdelijke veerpont om het Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied met elkaar te verbinden, hoewel buurtbewoners en basisschool de Achthoek zich zorgen maken over de drukte die de vaarverbinding met zich mee zal brengen.

Vrolijk feitje over de Sluisbuurt: wie daar gaat wonen hoeft nooit meer het vuilnis buiten te zetten. Alle rommel wordt met 70 kilometer per uur via een buizenstelsel afgevoerd, waardoor vuilniswagens niet meer nodig zijn.

Haven-Stad

Haven-Stad is eigenlijk geen buurt meer te noemen. Met de geplande 40.000 tot 70.000 woningen, goed voor zo’n 100.000 Amsterdammers, wordt dit een gigantisch nieuw stadsdeel, met evenveel inwoners als Amstelveen en Ouderkerk aan de Amstel bij elkaar.

Twaalf deelgebieden in het Westelijk Havengebied vormen straks gezamenlijk Haven-Stad, grotendeels binnen de A10 aan weerszijden van het IJ. Zo’n 50.000 mensen moeten er ook hun werk kunnen uitoefenen.

De auto krijgt er weinig plek; mede doordat de A10 niet heel veel meer verkeer aankan. De bedoeling is dat iedereen zich per fiets of benenwagen verplaatst naar werk, school, de sportschool, het park, winkels, horeca en culturele activiteiten.

De rest doen de bewoners van Haven-Stad met het openbaar vervoer. Er zijn plannen voor een kabelbaan over het IJ, tussen Noord en de Minervahaven. In 2025 zou de kabelbaan, die tot 5500 mensen per uur per richting zou kunnen vervoeren, klaar kunnen zijn. Ook komt er een brug over het IJ tussen de Haparandadam en de NDSM-werf.

De bouw van Haven-Stad is al begonnen, namelijk in Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I. Nu zijn dit nog voornamelijk kantoor- en werkruimten, maar uiteindelijk komt er een groene stadswijk.

Aan de grote hoeveelheden woningen wordt pas begonnen na 2029 - dat heeft de gemeente afgesproken met de bedrijven in het gebied. Ook moet eerst openbaar vervoer worden geregeld voordat mensen er kunnen wonen. De gemeente belooft dat het een wijk ‘met een rauw randje aan het water’ wordt.

Het Amstelkwartier

Dat de titel ‘kwartier’ voor een wijk nogal populair is, zien we rond metrohalte Spaklerweg in Oost. Ten westen daarvan wordt driftig gewerkt aan het nieuwe Amstelkwartier. Naast laagbouw komen er ook twee woontorens, van 70 en 73 meter hoog.

In totaal komen er ruim 3300 woningen, waarvan 40 procent sociale huur, 20 procent dure woningen en de overige 40 procent middeldure woningen. Amsterdammers die van groen en water houden moeten er helemaal aan hun trekken komen: de buurt ligt aan een wijde bocht van de Amstel en heeft straks twee parken: Somerlust en Bella Vista.

De woningen worden in drie fases gebouwd. De eerste fase is zo goed als af, met onder meer de appartementencomplexen Villa Mokum en De Acht, en Park Somerlust, de strook aan de oevers van de Amstel. Je vindt er roeivereniging RIC en café-restaurant Thuis aan de Amstel. De tweede bouwfase is bezig en de laatste fase gaat in 2023 van start.

Het gebied rond de voormalige Zuidergasfabriek gaat Amstelkwartier-Park heten. In en rond dat park komen scholen, horeca, een hotel en een haven. Architectuurrecensent Hans van Lissum nam er al een kijkje, en vond de transformatie van het Amstelkwartier fata morgana-achtig. ‘Wat is híer gebeurd?’

Het Bajes Kwartier

Aan de oostkant van de metrolijn vind je straks het Bajes Kwartier, natuurlijk vernoemd naar de Bijlmerbajes. Vijf van de zes gevangenistorens worden gesloopt, één wordt omgetoverd tot een ‘verticaal park’.

De bewoners van de 1350 woningen hoeven hier ook niet op een droogje te zitten: naast een school en een gezondheidscentrum komen hier ook horeca, werkplekken en een verticale tuin met stadslandbouw.

Het ontwerp van het Bajes Kwartier heeft niet alleen ruimte voor woningen, maar biedt ook veel groen. Tussen de zeven woontorens komen tuinen en parken, met plek voor sport, ontspanning en ontmoetingen. De ontwikkelaar wil er de gezondste wijk van Nederland van maken.

Bijzonder aan het Bajes Kwartier (naast de plotselinge spatie en hoofdletter K) is het ambitieuze plan om 98 procent van het materiaal uit de gevangenis opnieuw te gebruiken. Zo moet er een brug komen van oude celdeuren, en worden de tralies verwerkt in balkonhekjes.

De eerste woningen komen halverwege 2021 in de verhuur en verkoop. De bouw is naar verwachting in 2025 klaar.

Centrumeiland, Strandeiland en Buiteneiland

Op IJburg is, na Haveneiland en Steigereiland, nu ook Centrumeiland uit het water getoverd. In 2018 begon op de opgespoten zandvlakte de bouw van 1500 woningen. Het wordt een plek met veel afwisselende architectuur: zo’n zeventig procent van de woningen is zelfbouw.

Voorwaarde van de gemeente: de bouwmaterialen die de zelfbouwers gebruiken moeten mooi reageren op de sterke IJburgse wind en regen. Je vindt er dus veel bijzondere panden van natuurlijke materialen als baksteen, staal en glas.

Centrumeiland krijgt z’n eigen entreegebouw, dat het duurzaamste appartementencomplex van Nederland moet worden, mede door het gebruik van gerecyclede bouwmaterialen, en het feit dat er geen aardgasaansluiting of stadsverwarming komt. De huizen worden energieneutraal. Warmte en kou worden uit de grond opgeslagen, zodat woningen in de zomer gekoeld kunnen worden en in de winter verwarmd.

Na Centrumeiland volgt Strandeiland. Waar nu nog een grote zandvlakte te zien is, worden 8000 woningen gebouwd. In 2023 staat het begin van de bouw op de planning. De eerste huizen worden in 2025 opgeleverd.

Tot slot zal Buiteneiland worden gerealiseerd, een eiland met een ‘sterk natuurlijk karakter’, aldus de gemeente Amsterdam. Er komt onder meer een nieuw park ter grootte van het Vondelpark en er is 5,5 hectare gereserveerd voor sportvelden. Wonen is hier ondergeschikt aan de natuur; er worden maximaal 500 woningen gebouwd. De aanleg van het sluitstuk van IJburg start in 2022-2023 en gaat zo’n twintig jaar duren.

Het Marineterrein

Na jaren gesteggel over de bestemmingsplannen van het Marineterrein, kwamen de gemeente Amsterdam en Defensie in maart 2020 tot een compromis. Het overgrote deel van het Marine Etablissement komt in Amsterdamse handen en zal ruimte bieden aan 800 tot 900 nieuwe woningen en kantoorruimte. Dat is een stuk minder dan de 1400 woningen in de oorspronkelijke plannen.

Defensie behoudt ongeveer 10 procent van het terrein. Of het lukt om de helft van de andere 90 procent voor recreatie en groen beschikbaar te stellen, zoals in eerste instantie de bedoeling was, is niet zeker.

Op dit moment wordt het Marineterrein onder meer gebruikt als testgebied voor innovaties in steden. Zo werd er geëxperimenteerd met de eerste zelfsturende boot en gekoeld kunstgras.

Er ligt nog geen ontwerp voor de nieuwe wijk. De gemeente verwacht dat hier eind 2021 meer over bekend is. De bouw zal op z’n vroegst in 2026 van start gaan.

Elzenhagen Zuid

In de oorspronkelijke plannen zou de gloednieuwe wijk Elzenhagen Zuid dit jaar worden opgeleverd, maar de bouw moet nog van start gaan. Tussen metrostation Noord en het Noordhollandsch Kanaal zullen ongeveer 1800 woningen komen.

De huizen zijn verdeeld in 30 procent sociale huur, 20 procent middeldure huur en de rest is koop en huur in de vrije sector. Zelfbouwers kunnen hun gang gaan op de ongeveer 60 kavels die daarvoor vrijkomen.

Elzenhagen Zuid moet een kindvriendelijke buurt worden, door de aanleg van autovrije straten en speelplekken. Qua voorzieningen staan een sporthal, een nieuwe atletiekbaan, een basis- en middelbare school en een nieuw gebouw voor een moskee gepland. Daarin gaan twee bestaande Turkse moskeeën uit Noord op.

Op dit moment wonen op de plek waar de nieuwe wijk moet komen asielzoekers en Amsterdamse jongeren, in tijdelijke woningen. Het project werd in 2020 genomineerd voor de Zuiderkerkprijs.

Hondsrugpark

Waar nu nog de vier rijbanen brede Hondsrugweg loopt, te midden van de kantorenwijk Amstel III in Zuidoost, moet over een paar jaar Hondsrugpark verschijnen. Een enorm stadspark, met plek voor 5000 woningen, waarvan 70 procent sociale huur en middenhuur.

Een kwart van de huurwoningen wordt als proef gereserveerd voor inwoners uit het stadsdeel. Als dat een succes blijkt, zal die werkwijze ook op andere plekken in de stad worden gehanteerd.

De nieuwe wijk moet een levendige woonwijk worden die samensmelt met de rest van Zuidoost. Metrostation Bullewijk, op 100 meter van Hondsrugpark, verbindt de bewoners met de Gaasperplas en natuurgebied het Gein.

Ook elders in Zuidoost wordt veel gebouwd, of zijn daar plannen voor. In het stadsdeel moeten zo’n 35.000 nieuwe woningen worden gerealiseerd, op verschillende plekken: van de E-buurt Oost en het Mandelapark tot de K-buurt en de omgeving rond station Holendrecht.

Draka-terrein

In Noord worden 1700 nieuwe woningen gebouwd op het voormalige Draka-fabrieksterrein, gelegen tussen het IJplein en het Vliegenbos. De nieuwe wijk krijgt er, naast een nieuwe basisschool, bedrijfshallen, horeca en winkels, een vijftig meter breed oeverpark bij langs het IJ.

De ontwikkelaars willen de wijk ‘bijna energieneutraal’ maken. De bouw van de eerste woningen zal in 2022-2023 van start gaan.

Buiksloterham

Toen in 2015 de plannen werden bedacht voor de woonwijk Buiksloterham, tussen Overhoeks en de NDSM-werf in Noord, lag de focus op duurzaam, groen en circulair. Denk aan een innovatieve manier van afval inzamelen, doordat groente- en fruitafval in de keuken door een vermaler kunnen, het hergebruik van regenwater en het opwekken van energie met zonnepanelen.

Vanwege het grote tekort aan woonruimte wil de gemeente 8575 woningen bouwen op wat nu nog een industrieel bedrijventerrein is. Dat is ruim twee keer zoveel als oorspronkelijk het plan was. De vraag is hoe duurzaam en innovatief de wijk wordt, nu deze voller wordt dan gedacht.

De eerste bewoners van de wijk zijn al neergestreken, maar er wordt nog gebouwd. De wijk zal naar verwachting in 2030 klaar zijn.

Olympisch Stadion

Op de plek waar nu de Sporthallen Zuid zitten komen 550 nieuwe woningen, horeca, scholen en kinderdagverblijven. Officieel ligt de nieuwe wijk straks in het Zuidasgebied, maar Amsterdammers kennen de plek vooral van het Olympisch Stadion en de sportcomplexen daaromheen.

30 procent van de woningen wordt sociale huur, 20 procent vrije sector en de overige 50 procent wordt middeldure huur, voor maximaal 1000 euro per maand. De wijk wordt autoluw, en bewoners zullen snel toegang hebben tot de natuur van het Amsterdamse Bos, de Schinkel en de Nieuwe Meer.

Het gaat nog even duren voordat de nieuwe wijk er is: in 2027 wordt pagestart met de bouw. De verhuizing van de Sporthallen Zuid zal namelijk veel tijd in beslag nemen. Er komt een nieuw, groter sportcomplex, dat dichter tegen de A10 aan wordt gebouwd en zal dienen als geluidswal voor de nieuwe wijk.

De Nieuwe Kern

Tussen station Duivendrecht, de Johan Cruijff Arena, de A2 en het Amstel Business Park komen 4500 woningen, waarvan de meeste 4 tot 8 bouwlagen hoog. Ook komen er bedrijven, kantoren, sport, horeca en recreatie.

Het gebied is, na Duivendrecht en Ouderkerk aan de Amstel, de derde woonkern van de gemeente Ouder-Amstel, en heeft daarom de naam De Nieuwe Kern gekregen. Met de nieuwe wijk zal het aantal inwoners van Ouder-Amstel bijna verdubbelen.

Een deel van de volkstuinen van Nieuw Vredelust en Tuinpark Ons Lustoord zal moeten wijken voor de nieuwbouw. Verdreven tuinders kunnen een nieuwe plek krijgen, maar die zal waarschijnlijk wel kleiner zijn.

De komende maanden mogen betrokkenen hun mening geven over de plannen. Naar verwachting worden de eerste woningen in 2024 opgeleverd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden