Plus

Dit zijn de best en slechtst beoordeelde buurten van Amsterdam

KNSM-eiland en Java-eiland werden begin 1900 aangelegd. Tussen 1903 en 1977 was de Koninklijke Nederlandse Stoomboot Maatschappij (KNSM) hier gevestigd. Beeld  Marco van Middelkoop luchtfotografie/ANP
KNSM-eiland en Java-eiland werden begin 1900 aangelegd. Tussen 1903 en 1977 was de Koninklijke Nederlandse Stoomboot Maatschappij (KNSM) hier gevestigd.Beeld Marco van Middelkoop luchtfotografie/ANP

Bewoners van Nieuw-West zijn het minst tevreden over hun buurt, het Java- en het KNSM-eiland scoren het hoogst als wordt gekeken naar buurttevredenheid. Waarvan hangt het welbevinden van Amsterdamse buurten af?

Marc Kruyswijk

“Contact, elkaar iets vaker zien, vertrouwdheid met je buurtgenoten.” VU-socioloog Peer Smets is een van de deskundigen die op verzoek van Nextdoor onderzoek deed naar de buurttevredenheid in Nederlandse buurten. “Veel buurten in Amsterdam worden gekenmerkt door bubbels. Mensen zitten op een eilandje en vinden het ingewikkeld daarvan af te komen.”

Het blijkt dat het Java- en het KNSM-eiland de buurten zijn die veruit het best wordt beoordeeld. Twee andere buurten die eruit springen zijn de Schelde- en de Wielingenbuurt in de Rivierenbuurt en de Gerard Dou- en de Frans Halsbuurt in De Pijp. In de top tien van best scorende buurten zijn alle stadsdelen vertegenwoordigd, behalve Nieuw-West en Zuidoost.

Vervreemding

Bij de tien laagst scorende buurten is Nieuw-West oververtegenwoordigd: zeven buurten uit dat lijstje liggen in dat stadsdeel. De laagste score heeft Osdorp-Oost. Ook Geuzenveld en Slotermeer-Noordoost komen slecht uit het onderzoek.

Volgens Smets speelt vervreemding van bewoners een bepalende rol in de score die ze hun eigen buurt geven. “Veel bewoners willen wel meer samenhang in hun buurt. Er is eigenlijk te weinig beleid om die samenhang vorm te geven. Overheden gaan ervan uit dat als er mogelijkheden tot ontmoeting zijn, de rest dan wel vanzelf gaat. Maar zo werkt het in de praktijk niet.”

Dat is bijvoorbeeld te zien in de buurten waar mensen zich niet positief uitlaten over hun buurtgevoel. “Ze komen elkaar wel tegen in het trappenhuis of op straat, maar verder dan kort groeten of even zwaaien gaat het contact niet. Mensen hebben kennelijk iets meer duwtjes nodig.”

Megafoon op buurtplein

Buurthuizen bijvoorbeeld hebben niet zelden een behoorlijke drempel, stelt Smets. “Niet iedereen heeft het gevoel dat het buurthuis er voor hem is, of ze zijn te ver weg. Ik denk dat je meer gebruik kunt maken van de openbare ruimte: doe iets met mobiele ontmoetingspunten. Ga bij wijze van spreken met een megafoon op een buurtplein staan. Dan melden mensen zich wel, raken ze nieuwsgierig. Dan maak je het persoonlijk.”

Volgens mede-onderzoeker Jasper Muis leidt een goed contact met buurtgenoten tot sociaal vertrouwen. Hem valt op dat er veel verschil is in buurtbeleving tussen de buurten in de stad. “De verschillen binnen de stad zijn groter dan de verschillen tussen de Randstad en de rest van het land. In die zin loopt er echt wel een scheiding door de stad: buurten waar men tevreden is aan de ene kant en buurten waar men aanmerkelijk negatiever is over de directe omgeving aan de andere kant.”

Oostelijke Eilanden: een dorpsgevoel

De bewoners van het Java- en het KNSM-eiland zijn relatief het tevredenst over hun buurt. De bewoners beoordelen deze buurten in het Oostelijk Havengebied met een 8,48. Opvallend: er lijkt weinig sprake te zijn van eenzaamheid, aldus de onderzoekers. Bewoners van deze eilanden spreken van ‘een dorpsgevoel, groene natuur, weinig toerisme en een gemengde buurt’.

Volgens de bewoners hebben zij goed contact met buurtgenoten. ‘Alle buurtbewoners benoemen dat er veel hulp aan elkaar wordt geboden en dat bewoners ook zelf hulp willen bieden. (…) Hulp bieden wordt als vanzelfsprekend beschouwd.’

Volgens de onderzoekers is de ervaring van ‘gemengde buurt’ echter wel een zeer subjectieve: daarbij lijken zij vooral te verwijzen naar de aanwezigheid van zowel koop- als huurwoningen. ‘De visies op de al dan niet gemengde etniciteit zijn verschillend.’

In het Entrepotdok, tussen de Oostelijke Eilanden en de Kadijken, in het oostelijke deel van stadsdeel Centrum, is volgens tussen de bewoners opmerkelijk veel overeenkomst in sociale waarden. ‘Een buurtbewoner vindt het opvallend dat het overgrote deel van de straat dezelfde krant door de brievenbus krijgt. Daardoor concludeert een buurtbewoner dezelfde waarden te delen als buurtbewoners in de straat.’

Om welke krant het gaat is niet bekend.

Op de Oostelijke Eilanden wordt de criminaliteit over het algemeen als beperkt ervaren. Opvallend is dat een schietpartij met dodelijke afloop in buurthuis De Witte Boei er niet toe heeft geleid dat mensen zich onveiliger zijn gaan voelen: het heeft de samenhang juist bevorderd.

Wanneer er wordt gevraagd naar overlast, noemen diverse buurtbewoners rondslingerend vuil. ‘Andere vormen van overlast zijn verkeersgeluiden, vuurwerk en, opvallend, lawaaiige zwemmers, voornamelijk bij het Entrepotdok. Die plek is de laatste jaren een populaire zwemplek geworden en het geluid van schreeuwende kinderen en jongeren zorgt zodanig voor overlast dat er inmiddels buurtbewoners zijn verhuisd.’

Osdorp-Oost: te veel nieuwelingen

Inwoners van Osdorp-Oost, het gebied bij de Calandlaan/Lelylaan, Meer en Oever, de Wildemanbuurt en het Osdorpplein en omgeving, beoordelen deze buurt met het laagste cijfer, een 6,41. Dit valt volgens de onderzoekers deels te verklaren doordat de sociale omgang onder de bewoners over het algemeen beperkt is.

Hoewel de meeste mensen zeggen zich er thuis te voelen, vertellen oudere bewoners dat dat gevoel afneemt. ‘Ze zeggen dat de buurt niet meer is wat het was, wat zij vaak toewijzen aan het toenemende aantal ‘nieuwelingen’, met een daarbij toenemende zelfstandige levensstijl. Enkele inwoners geven aan dat zij hierdoor eenzaamheid ervaren.’

De ervaringen van buurtbewoners zijn zeer verschillend, waarbij in buurten als het Osdorpplein en de Wildemanbuurt veel onrust en criminaliteit wordt waargenomen. Het Oeverpad en delen van de Pieter Calandlaan worden gezien als een oase van rust. Positieve elementen uit het onderzoek: rust in de buurt, veel supermarkten, goede bereikbaarheid, veel groen en diversiteit voor wat bevolkingssamenstelling betreft. ‘Echter, de diversiteit wordt door bewoners verschillend ervaren.’

Door de beperkte sociale controle in met name de Wildemanbuurt leven mensen veelal afzonderlijk van elkaar. Dat geldt niet voor iedereen, een buurtbewoner zegt ook wel steun te ervaren: ‘Sinds mijn vrouw is overleden houden ze me in de gaten. Dat is wel mooi.’

Tegelijk is het bieden van hulp minder vanzelfsprekend, doordat inwoners in Osdorp-Oost over het algemeen hun eigen leven leiden. Bij sommigen ontstaan irritaties over hun Nederlandse buren en bewoners met een andere etnische achtergrond.

De afwezigheid van Nederlandse winkels is volgens de onderzoekers een verbeterpunt. Die winkels worden in toenemende mate vervangen door buitenlandse afhaalrestaurants, buurtwinkels en vestigingen van grote supermarktketens. ‘Dit wordt door meerdere respondenten als negatief ervaren, omdat zij bang zijn dat de Nederlandse cultuur verloren gaat door de toenemende multiculturaliteit.’

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden