Plus Profiel

Dit is de meest daadkrachtige wethouder van Amsterdam

Krap een jaar werkt wethouder Sharon Dijksma (PvdA) nu in Amsterdam en schijnbaar moeiteloos drukt zij haar stempel op de stad. Geen verrassing, wel knap. ‘Dijksma is een stille bulldozer.’

Sharon Dijksma, ex-Kamerlid en oud-staatssecretaris, streek in 2018 neer in Amsterdam. Beeld Jitske Schols

Op de ochtend van 21 juli 2018, de dag dat de Noord/Zuidlijn zou worden geopend, kreeg oud-wethouder Pieter Litjens een appje van Sharon Dijksma. ‘Hoi Pieter, ik heb een plekje voor je gereserveerd op de voorste rij. Tot zo,’ stond er. Onder Litjens was de Noord/Zuidlijn afgebouwd, maar de openingsdatum viel net in de eerste werkmaand van Dijksma, zijn opvolger. 

Het protocol vereist op zo’n moment dat zij, samen met die andere nieuwkomer burgemeester Femke Halsema, in het middelpunt van de belangstelling staat. Terwijl Litjens en zijn voorgangers er het meeste werk in hadden gestopt. En dan toch zo’n berichtje. “Dat had ze natuurlijk niet hoeven doen, maar ze deed het wel. Dat is de aanpak van Sharon,” zegt Litjens.

Altijd oog voor de andere kant van de tafel. Nooit te beroerd om een succes te delen. Geen gedraal bij langslepende dossiers. In Den Haag kijken ze er niet van op dat Sharon Dijksma krap een jaar na haar aantreden gezien wordt als de meest daadkrachtige wethouder van Amsterdam. “Het verbaast mij niets,” zegt Thierry van Es, haar voormalige woordvoerder op het ministerie van Infrastructuur. “Als staatssecretaris deed zij de onderhandelingen voor het klimaatakkoord van Parijs in 2015, later nam ze de ingrijpende beslissing om ProRail te nationaliseren. Voor controversiële besluiten, zoals de scooter naar de rijbaan of een verbod op benzineauto’s in 2030, loopt ze dus niet weg.”

Nieuwe energie

Sharon Dijksma (48) was in het voorjaar van 2018 de grootste verrassing van de nieuwe coalitiepartijen: GroenLinks, D66, PvdA en SP. Een topkandidaat van de PvdA, die een lange staat van dienst in de landelijke politiek achter zich liet om wethouder te worden in de hoofdstad.

De stap was geen langgekoesterde wens, het liep toevallig zo. Dijksma had in de maanden daarvoor veel contact gehad met PvdA-lijsttrekker Marjolein Moorman, om haar te adviseren over vervoer en mobiliteit tijdens de coalitie­onderhandelingen, een onderwerp waar Dijksma sinds haar staatssecretariaat veel van afweet. Toen in mei 2018 duidelijk werd dat de PvdA een tweede wethouder mocht leveren, vroeg Moorman aan Dijksma of ze nog kandidaten wist. Moet je het zelf niet doen, vroeg Moorman even later. Het bleek een aanbod dat Dijksma niet kon weerstaan.

2018 was het jaar van de nieuwe start voor Dijksma. Na jarenlang heen en weer te hebben gependeld tussen Enschede en Den Haag betrok ze met haar gezin een huurwoning op IJburg. Ook persoonlijk veranderde haar leven. Na jaren te hebben geworsteld met overgewicht met een medische oorzaak, onderging ze een maagoperatie. In combinatie met meer beweging vlogen de kilo’s eraf en begon ze met nieuwe energie aan het wethouderschap.

Na al die jaren in Den Haag was Dijksma sowieso al de bekendste van de acht wethouders die in juni 2018 aantraden. Inmiddels is duidelijk dat zij ook veruit de productiefste bestuurder is. Na een korte inwerkperiode stuurt Dijksma bijna wekelijks voorstellen naar de gemeenteraad die stuk voor stuk ingrijpende gevolgen hebben in de stad (zie kader).

En met een fonds van bijna 300 miljoen euro voor het herstel van de krakkemikkige oevers en kademuren staat Dijksma deze week opnieuw in het middelpunt van de belangstelling.

Wiel tussen tramrails

Die daadkracht is des te opmerkelijker omdat Dijksma best even heeft moeten wennen aan het leven hier. Vooral aan de relaxte bestuurscultuur in de Stopera. In Den Haag is de wil van een staatssecretaris wet, vooral als de bewindspersoon in kwestie al wat meer ervaring heeft, zoals Dijksma. In Amsterdam ziet het ambtelijk apparaat een wens of besluit van een wethouder vooral als het begin van een lange discussie. “Haar frustratie is wel dat je hier als bestuurder dingen wat vaker moet zeggen. Dat hoort bij Amsterdam,” zegt Litjens.

Ook die typische Amsterdamse ontgroening ging aan Dijksma niet voorbij: tijdens een fietstochtje naar een demonstratie van boze taxichauffeurs in april kwam ze bij Madame Tussauds hard ten val toen haar fietswiel in de tramrails gleed. So much for 25 jaar ervaring, werd er gegrinnikt in het stadhuis.

Een verklaring voor Dijksma’s daadkracht die buiten haarzelf ligt, is dat zij ongestoord progressief beleid kan uitrollen omdat ze stabiele steun heeft van een linkse coalitie. In de jaren daarvoor waren de wethouders Verkeer en Vervoer altijd VVD’ers. Als ze te rechts waren, kregen ze de linkse meerderheid over zich heen, als ze te progressief waren, begonnen hun liberale partijgenoten te steigeren. Wethouders als Eric Wiebes en Pieter Litjens moesten zich gedeisd houden. Dijksma heeft dat probleem niet. GroenLinks is er juist trots op dat een wethouder van een andere partij er zoveel genoegen in schept om de idealen van GroenLinks uit te voeren. “Zo krijgen de maatregelen een breder draagvlak, terwijl zij ook herkenbaar zijn als ideeën van GroenLinks,” zegt raadslid Zeeger Ernsting tevreden.

Stoere citaten

Toegegeven, Dijksma profiteerde niet alleen bij de Noord/Zuidlijn van het werk van haar voorgangers. Ook de helmplicht voor snorscooters of het aanpakken van de kademuren is het resultaat van beleid dat al jaren geleden in gang is gezet. Maar dat het tot nu toe schijnbaar moeiteloos verandert van ambities op papier naar concrete veranderingen in de stad, is een teken dat Dijksma op haar plek zit.

Voormalig burgemeester Jozias van Aartsen ziet nog een andere kwaliteit in Dijksma, die vooral op de achtergrond belangrijk is. “Amsterdamse wethouders staan wel vaak in de krant met stoere citaten over wat er allemaal mis is met het kabinetsbeleid, maar eenmaal op het Binnenhof ontstaat er een zekere verlegenheid. Dijksma heeft dat totaal niet,” zegt hij. “Zij weet hoe de machinekamer van het Binnenhof werkt, zonder die typische Amsterdamse arrogantie. Dat is goud waard.”

Volgens Van Aartsen is Dijksma een ‘stille bulldozer’ waar Amsterdam nog veel plezier aan gaat beleven.

Wapenfeiten

1 november 2018 Parkeertarieven gaan per 14 april fors omhoog, tot €7,50 per uur in het centrum.

26 november 2018 Dijksma kondigt aan dat ze diverse parkeer­garages gaat bouwen en kopen om de geparkeerde auto uit het straatbeeld te halen.

27 november 2018 De Nota Varen van Dijksma moet rust terug­brengen op de grachten en duidelijkheid scheppen voor de rondvaartbranche.

8 januari 2019 Schipholtopman Dick Benschop onthult dat hij met Dijksma in Den Haag onderhandelt over het doortrekken van de NZ-lijn naar Schiphol en Hoofddorp.

21 januari 2019 Onder druk van Dijksma komt Uber met strengere regels voor chauffeurs; het aantal ­ongelukken moet dalen.

28 maart 2019 Door jaarlijks 1500 parkeer­plaatsen te schrappen wil Dijksma 11.200 geparkeerde auto’s uit het straatbeeld hebben in 2025.

8 april 2019 De snorscooter moet de rijbaan op. Via een grote campagne in de stad worden rijders ­gewezen op de helmplicht.

2 mei 2019 Verkeer binnen de ­bebouwde kom moet in 2030 uitstoot­vrij zijn. Ook personenauto’s met een benzinemotor zijn niet meer welkom.

CV Sharon Dijksma

1991-1994 Jonge Socialisten

1994-2007 Tweede Kamerlid PvdA

2007-2010 Staatssecretaris Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

2010-2012 Tweede Kamerlid PvdA

2012 kandidaat burgemeester Nijmegen (verliest van Hubert Bruls)

2012-2017 staatssecretaris (eerst Economische Zaken, later Infrastructuur)

2017-2018 Tweede Kamerlid PvdA

2018-heden Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit in ­Amsterdam

Sharon Dijksma is getrouwd met Thomas Windmulder en heeft een zoon en een dochter. Het gezin woont op IJburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden