Plus

Dit heeft de provincie voor de regio Amsterdam gedaan

Wat is de rol van de provincie? Drie gedeputeerden van de provincie Noord-Holland leggen het uit aan de hand van hun belangrijkste wapenfeiten.

De Dijk bij Durgerdam Beeld Anne Stooker

Om nou te zeggen dat Noord-Holland nooit meer hetzelfde zal zijn, nee.

Als we drie gedeputeerden vragen wat we in Amsterdam de afgelopen vier jaar hebben kunnen merken van het provinciebestuur, dan noemen ze bijvoorbeeld het 'sloepennetwerk': nieuwe vaarroutes waardoor de pleziervaart ook eens een rondje buiten Amsterdam kan maken.

Als eerste provincie had Noord-Holland bovendien een dekkend fietsknooppuntennetwerk, zeggen ze dan. Of ze beginnen over de damhertenstand in de Amsterdamse Waterleidingduinen en het bezoekerscentrum SHIP op de nieuwe sluis bij IJmuiden.

De provinciebestuurders zien het spreiden van toeristen als hun taak en het plaatsen van windmolens, nou ja, niet al te veel.

Strijken met de eer
Tussen de zaken die de provinciebestuurders op hun conto schrijven, zitten heus besluiten waar ettelijke miljoenen mee gemoeid zijn, zoals de sluis zelf en de verbreding van de snelwegen tussen Almere en Schiphol. Maar daarvan moeten we zeggen dat de provincie ze niet alleen heeft genomen.

Het is verkeersminister Cora van Nieuwenhuizen die na het vertrekken van de asfaltmolens het lintje doorknipt.

Zo gaat het vaak in de provincie. Als 'Haarlem' helemaal alleen beslist en betaalt, gaat het meestal om dingen waar de Amsterdamse kiezer nou niet erg van opkijkt. Vaker trekt een gedeputeerde samen op met een minister of een wethouder. Dus altijd is er wel iemand anders die met de eer komt strijken.

Een ondankbare taak, erkent Jaap Bond, al twaalf jaar gedeputeerde van Economische Zaken en Landbouw. "Best frustrerend, daar kan ik eerlijk over zijn. Bij deze verkiezingen komen belangrijke vraagstukken in de provincie toch weer in de schaduw te staan van de landelijke politiek."

1500 kilometer wandelpaden
Als de CDA'er zich voorstelt op zijn website claimt hij de aanleg van duizend kilometer recreatief fietspad en 1500 kilometer wandelpaden.

Verder is Bond trots op zijn voortrekkersrol bij verschillende programma's waarin de provincie samenwerkt met de gemeente, de rijksoverheid en belangenorganisaties. De provincies hebben een faciliterende rol, zegt hij. "Wij geven vaak het eerste duwtje."

Als voorbeeld noemt hij Voedsel Verbindt, een programma dat de voedselproductie in de Amsterdamse regio duurzaam, gezond en circulair moet maken, zodat we in de stad meer gaan eten 'uit onze achtertuin'. Dat is meteen een buitenkans voor de tuinbouwsector bij Aalsmeer - Bond is ook 'trekker' van de 'Greenport' Aalsmeer. En of we in de stad wel beseffen dat daar 15.000 Amsterdammers werken?

Windmolens Beeld Anne Stooker

"Zonder provincie straks geen formule 1-race in Zandvoort," zegt Cees Loggen, VVD-gedeputeerde van Water, Waterrecreatie en Europa. Hij noemt de N23. "Van Enkhuizen naar Alkmaar, een belangrijke oost-westverbinding. Die was er niet geweest zonder de provincie. Of denk aan de A8/A9."

Over de doorsteek tussen deze snelwegen wordt al jaren gesproken. "Toch de tweede ring rond Amsterdam. Ook die zou er niet komen zonder inbreng van de provincie."

Natuur rond de stad
"Er zijn echt wel onderwerpen waar je het meteen zou merken, als de provincie er niet zou zijn," zegt Loggen. "Iedere Amsterdammer die geniet van de natuur rond de stad komt in het domein van de provincie."

Of de kiezer daarover in het duister tast? "Iedereen weet toch wat een N-weg is? Zeker automobilisten kennen de provinciale opcenten." (Het gedeelte van de wegenbelasting dat in de provinciekas vloeit, red.)

"Bij de provincie draait het vaak om ruimte," zegt Joke Geldhof (D66), gedeputeerde Ruimtelijke Ordening en Wonen. Om de schreeuwende behoefte aan woningen, bijvoorbeeld. Welke gemeente bouwt waar? Ook voor de kust is de afgelopen jaren vastgelegd wat er kan en mag.

"Het spookbeeld is toch België, waar het strand helemaal is volgebouwd met torens en huisjes." Gezocht is naar een balans tussen rust en recreatie. "Tegelijk wil je ook dat er na het uitwaaien een kop erwtensoep of chocolademelk te krijgen is."

Middenbestuur
"Wie reuring zoekt, kan reuring krijgen. Wie rust zoekt, krijgt rust." Daarover zijn in de afgelopen jaren afspraken gemaakt. "Met 26 partners, zoals gemeenten, natuurorganisaties en strandondernemers."

Dus toch weer samen, zonder dat de provincie alleen in de schijnwerpers staat. "Van oudsher zijn we toch het middenbestuur en daarom misschien niet altijd even zichtbaar," zegt Geldhof. "We zijn de waakhond van het groene gebied."

Bond komt tot dezelfde conclusie als hij begint over het Platform Bedrijventerreinen en Kantoren. Dat moet zorgen voor overleg binnen de regio om kantorenleegstand te voorkomen. "Zodat niet elke gemeente het groen volplempt met eigen bedrijventerreinen."

Als er dan toch een nieuw bedrijventerrein komt, gaat alle aandacht uit naar de gemeente. "Maar als ergens géén nieuw bedrijventerrein komt, vindt iedereen dat heel normaal."

Belangrijke taak
"Door het succes van lokale partijen zie je gemeenten steeds meer naar binnen gekeerd raken," zegt Bond. Intussen worden gemeenten door fusies steeds groter en krachtiger. "Pas als de 47 gemeenten in Noord-Holland het allemaal zelf kunnen, zijn wij niet meer nodig."

Beter van niet, zegt hoogleraar Innovatie en Regionaal Bestuur aan de Universiteit Twente Marcel Boogers. Buiten het brandpunt van de landelijke en plaatselijke politiek blijft een belangrijke taak weggelegd voor het middenbestuur, zegt hij.

"Denk aan ruimtelijke ordening, de energietransitie, woningbouw. Gemeenten worden het vaak onderling niet eens en de rijksoverheid staat op te grote afstand." Boogers noemt de provincie een 'bestuurdersbestuur'.

Daar worden de kaders gesteld die de gemeenten vervolgens invullen. Daarmee is meteen gezegd dat het bijna nooit de provincie alleen is die het besluit neemt. Als schakel tussen de gemeente en de rest van het land is ze broodnodig, zegt Boogers.

"Dat is haar grootste kracht. De provincie is het oliemannetje van het openbaar bestuur."

Damhert Beeld Anne Stooker

Niet onopgemerkt

Welke provinciebesluiten van de afgelopen jaren zijn in Amsterdam niet onopgemerkt gebleven? Deze voorbeelden claimen de gedeputeerden zelf.

Jaap Bond (CDA):

- 1000 kilometer recreatief fietspad en 1500 kilometer wandelpaden
- 685,5 megawatt aan windenergie
- beheer van de damhertenstand in de Amsterdamse Waterleidingduinen
- Voedsel Verbindt, gezonde voeding uit de eigen regio op het bord van de Amsterdammer
- afstemming van de hoeveelheid bedrijventerreinen en kantoren

Joke Geldhof (D66):

- openhouden en ontwikkeling van de kust
- afstemming van woningbouw in de gemeenten
- langeafstandswandeling rond de Stelling van Amsterdam
- renovatie forten Stelling van Amsterdam, zoals Pampus en Vuurtoreneiland
- opnemen zonneparken in het landschap

Cees Loggen (VVD):

- routenetwerk voor pleziervaart
- ontwikkeling natuur en recreatie Loosdrechtse Plassen
- betere inspraakmogelijkheden voor Durgerdammers bij Markermeerdijk
- lobby in Brussel
- aanwijzen van nieuwe zwemlocaties, zoals de Sloterplas en IJburg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden