Plus

Directeur CPNB: 'Blaas toch niet elk foutje op'

Directeur Eveline Aendekerk van de CPNB stond vrijdag op het podium bij de opening van haar eerste Boekenbal. 'Ik zal nooit iemand affikken op Twitter.'

Beeld Frank Ruiter

Al was het bedacht vóór haar aantreden als directeur van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, ze vond en vindt het een prachtig thema: 'De moeder de vrouw', naar het gedicht van Martinus Nijhoff uit 1934. Vorig jaar was er volop tumult om dat thema. Omdat het bevoogdend zou zijn. Omdat twee mannelijke auteurs waren gevraagd voor Boekenweekgeschenk en -essay.

Eveline Aendekerk (47): "Het ís geen mening, het ís geen stelling. Het is de moeder de vrouw die aan het roer staat. Dat juist dit het thema is in mijn eerste Boekenweek, als eerste vrouwelijke directeur van de CPNB, is gek, maar ook fijn. Vanuit mijn eigen vrouw en moeder zijn kan ik het me makkelijker permitteren er uitspraken over te doen. Als man had ik het bijna niet goed kunnen doen."

"Dat er zoveel commotie ontstond, vond ik fascinerend. Ook de reactie van sommige auteurs om de Boekenweek te willen boycotten; dat voelde voor mij toch een beetje als je eigen feestje verpesten. We vieren immers het boek."

Is de sfeer in Nederland boekenland u tegengevallen?
"Laat ik vooropstellen dat ik het ontzettend naar mijn zin heb en me erg thuis voel in de sector. Wat me wel opvalt, is hoe ontzettend we op elkaar letten en elkaar zo soms tegenwerken. Waarom niet méér samen optrekken? Ik vind dat we op deze manier de boekensector haast een slecht imago bezorgen, dat we de drempel om te gaan lezen of de boekhandel binnen te lopen haast vergroten."

Maar dan helpt zo'n dt-fout in het Boekenweekgeschenk natuurlijk niet. Dat is wel een blamage als het om zo'n grote campagne gaat.
"Dat is geen fijne discussie, nee, als er een dt-fout wordt ontdekt in een oplage van 644.000 boekjes. Maar er is wel heel veel gedoe omheen. Het is gewoon een menselijke fout geweest. Kan gebeuren. En nee, we gaan níet 644.000 boekjes herdrukken. En nee, we gaan níet 644.000 inlegvelletjes drukken. Dat is toch van de zotte? Dat is geldverspilling. Geld van de boekhandels, uitgeverijen en de bibliotheken. En een onnodige belasting van het milieu. Het is natuurlijk wel ongelooflijk jammer dat we het niet kunnen corrigeren."

"Ik vind dat gedoe ook fascinerend. Waarom steun je elkaar niet, in plaats van elkaar af te vallen? Die tweets! 'Jan Siebelink de grote schrijver, ha ha ha.' Of 'Alles aan de reactie van de CPNB is even ongeloofwaardig.' Dan denk ik: waarom maak je je vakbroeders nou zo zwart? Stap eens over je eigen schaduw heen in plaats van iedereen de maat te nemen."

Twee keer 'fascinerend' - dat lijkt me een eufemisme, als ik u zo hoor.
"Nou, er is heel wat aan de hand in ons vakgebied. Mensen die van oudsher lazen, zijn veel minder gaan lezen, beginnende lezers lezen steeds minder. De fysieke boekhandel die in aantal afneemt. Bibliotheken die een andere rol vervullen, waardoor het boek een minder belangrijke rol in de collectie inneemt."

"Wij als CPNB moeten in die aardverschuiving het Nederlandse boek promoten. We moeten samenwerking zoeken en het samen fiksen. Samen nieuwe lezers zien te winnen en bestaande lezers aan het lezen houden. Dan helpt het niet als je elk foutje opblaast."

Kritiek op de CPNB - 'oubollig', 'gesloten bastion' - is er eigenlijk altijd. Bent u er niet wat naïef ingestapt, dat de ophef u zo verrast?
"Ja, wat is dat toch met de CPNB, dat die de hele tijd gebasht moet worden? Hoge bomen vangen veel wind? Het Boekenbal, daar is ook per definitie niets aan, heb ik begrepen. Ik heb de laatste elf jaar bij Dance4Life gewerkt. Daar heb je het over meiden die sterven aan aids, over tienerzwangerschappen, illegale abortus. Dit is meer een coconnetje. Alles wat je doet, ligt onder een vergrootglas."

"Op 7 maart vorig jaar hoorde ik dat ik, als ik ja zei, de baan zou krijgen. Op 8 maart was het Boekenbal, daar was ik niet bij. HP online schreef toen: 'Een boekenbal zonder witte rook', omdat er nog geen nieuwe directeur was na het vertrek van Eppo (van Nispen). Ze hadden een lijstje gemaakt met kandidaten, daar stond mijn naam natuurlijk niet tussen. Ik realiseerde me toen pas: dat is dus een heel groot ding, de nieuwe directeur van de CPNB. Daar vinden mensen iets van. Dat voelde ik wel."

"Naïef, ja,eigenlijk wel. Aan de andere kant: misschien heb ik deze baan wel gekregen omdát ik er niet mee bezig was. En ik wil er eigenlijk ook niet mee bezig zijn. Ik zal nooit iemand affikken op Twitter - dat past niet bij mij - of iets geheim houden. In mijn openheid en kwetsbaarheid ben ik oprecht."

Zo kwetsbaar komt u niet over. In uw nieuwjaarsspeech kondigde u aan flink de bezem door de CPNB-campagnes te halen en de deuren open te gooien. U lijkt een vat vol energie.
"Een vat vol energie... ja, dat geloof ik wel. Ik kríjg ook heel veel energie van deze baan. Het is dynamisch. En optimisme, denken in kansen, dat hoort bij mij. Het Nederlandse boek promoten hebben we jaren op ongeveer dezelfde manier gedaan, maar er is een nieuwe werkelijkheid. Daar moet je je toe verhouden. Prachtig, die campagnes, maar zijn het nog wel de juiste? Er moet veel gebeuren. Die energie om samen dingen te veranderen voel ik gelukkig hier ook om me heen."

Nieuwe bezems vegen schoon?
"Onze missie is leesplezier bevorderen en boekbezit vergroten. Wij zijn er voor de boekhandels, de bibliotheken en de uitgeverijen, maar die hebben alle drie een net weer ander belang. Als je iedereen tevreden wilt stellen, krijg je middelmatigheid."

"Het begint en eindigt voor mij bij de lezer. Die scherpte kan er echt meer in, bij alles wat we doen moeten we ons afvragen: wat heeft de lezer eraan? Gaan mensen hierdoor lezen? Blijven mensen hierdoor lezen? Gaan mensen hierdoor boeken kopen of lenen? Nee? Dan moeten we het niet doen!"

U bent moeder van twee jonge kinderen. Ik vind het na de ophef over De moeder de vrouw, bijna beladen u hiernaar te vragen, temeer omdat ik dat bij uw voorganger waarschijnlijk niet had gedaan.
"Ik zou het vooral raar vinden als we het er niet over zouden hebben. Ik heb een moeilijke verhouding met het moederschap, omdat ik er twaalf jaar op heb moeten wachten"

"Ik heb mijn eerste kind op mijn 41ste gekregen en mijn tweede op mijn 44ste, en dat het zo lang duurde was geen bewuste keuze. Mijn vriendinnen werden zwanger, mijn zusje kreeg kinderen, en ik wou moeder worden. Toen dat niet lukte, voelde ik me mislukt in mijn vrouw-zijn: je speelt je kerntaak niet klaar. Zo heftig is het thema voor me."

"Ik heb het wel heel pijnlijk gevonden hoe vanzelfsprekend het moederschap wordt gevonden. Die vraag: 'Moet jij niet eens aan kinderen beginnen?' Ik heb echt een zoektocht naar mijn identiteit moeten maken, heb mijn baan opgezegd, ben naar Bolivia gegaan voor vrijwilligerswerk: wie ben ik, als ik geen kinderen krijg? De identiteit 'moeder' is sterker gekoppeld aan de vrouw dan de identiteit 'vader' aan de man. Omdat de vrouw het kind baart. Je kunt ook vader zijn zonder dat je het weet, maar je kunt nooit moeder zijn zonder het te weten."

"Uiteindelijk hebben we gekozen voor het medische circuit. En nu ik moeder ben, ben ik verbaasd hoe vanzelfsprekend het voelt. Tijdens mijn sollicitatieprocedure werd me de vraag gesteld of ik de baan wel kon combineren met zo'n jong gezin. Mijn moeder was daar nog boos over. 'Dat zouden ze een man niet hebben gevraagd,' zei ze. En inderdaad: dat is Eppo niet gevraagd. Maar ik snap het wel: het is een hectische baan en mijn man, ondernemer, is veel in het buitenland. Soms vind ik het wel zwaar: ben ik twaalf jaar bezig geweest om kinderen te krijgen, en dan ben ik nu zoveel aan het werk."

Keihard in de boeken.
"Keihard in de boeken. Voor mij is een boek bijna een heilig ding. De auteurs zijn mijn helden. Toen ik mijn speech voor het boekenbal voorlas aan mijn man, zei hij: 'Leuk, je bent echt een fan.' En dat laat ik graag zien. Zij zijn in de Boekenweek de sterren. Het is allemaal zo kwetsbaar. Ik ben ook geen heilige, maar ik wil oproepen: jongens, laten we er iets meer een feestje van maken met elkaar!"

Dance4life en Lost Boys
Eveline Aendekerk (Sittard, 1971) is sinds 1 september directeur van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). Ze studeerde economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en werkte bij KPMG en Lost Boys voor ze naar Bolivia vertrok, waar ze werkte als vrijwilliger voor de Nederlandse stichting Atiy.

Daarna werkte ze als coach voor het Future Female Leaders Program en was ze bestuurslid voor de Stichting SponsorRing. Van 2007 tot 2018 was Aendekerck directeur van Dance4Life.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden