PlusAchtergrond

Deze verzetshelden hadden al een plek in Amsterdam. Nu hebben die straten en bruggen ook een gezicht

Voor zijn project Geef Straten een Gezicht plaatste stadsfotograaf Paul Fennis tachtig portretten van verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog bij straten en bruggen in Slotermeer die naar hen zijn vernoemd. Wij lichten vier van zulke plekken uit.

Teun Dominicus
Het Arthur Meerwaldtpad, juni 1960. Beeld Stadsarchief Amsterdam
Het Arthur Meerwaldtpad, juni 1960.Beeld Stadsarchief Amsterdam

1. Krijn Breurstraat

Geboren in Dordrecht in 1917, verhuist Krijn Breur op tweejarige leeftijd naar Amsterdam-Noord. Als jongen was hij lid van de socialistische Arbeiders Jeugd Centrale (AJC), een ideologische familie die hij de rest van zijn leven trouw blijft. Als de fascistische generaal Franco in 1936 probeert de macht te grijpen in Spanje, sluit Breur zich een jaar later aan bij de Internationale Brigades: linkse strijders die van over de hele wereld naar Spanje komen om Franco te bestrijden. Ongeveer 650 mannen en vrouwen uit Nederland streden mee. Franco wint uiteindelijk de Spaanse Burgeroorlog in 1939 en Spanje blijft tot 1975 een dictatuur.

Bij terugkomst in 1939 wordt Breur, net als veel van zijn medestrijders, niet bepaald warm onthaald door de Nederlandse regering: zijn staatsburgerschap wordt afgepakt, waarmee hij statenloos is. Hij gaat niet bij de pakken neerzitten en stort zich ook in ons land op de strijd tegen het fascisme. Vanaf de bezetting gaat hij in verzet tegen de Duitsers.

Breur spioneert, helpt Joden onderduiken, regelt voedselbonnen en vervalst persoonsbewijzen. Hij pakt zelfs de wapens op: als lid van de communistische Nederlandse Volksmilitie pleegt hij aanslagen op Duitse munitiedepots en garages. Na verraad wordt hij gearresteerd en op 5 februari 1943 gefusilleerd op de Leusderheide, 25 lentes jong.

2. Hannie Schaftbrug

Naar een van ’s lands bekendste verzetshelden is geen straat, maar wel een brug vernoemd. In 2016 werd brug 601, de verbinding tussen de Bos en Lommerweg en de Burgemeester De Vlugtlaan, omgedoopt tot Hannie Schaftbrug. Schaft studeert rechten aan de Gemeentelijke Universiteit als ze zich in 1942 aansluit bij het verzet. Ze regelt persoonsbewijzen en helpt Joodse onderduikers aan adressen. Samen met de zussen Truus en Freddie Oversteegen liquideert Schaft verraders en NSB’ers.

Bij een routinecontrole in maart 1945 loopt Schaft, die bekendstaat als ‘het meisje met de rode haren’, tegen de lamp. Op 17 april, drie weken voor het einde van de oorlog, wordt ze in de duinen bij Bloemendaal doodgeschoten. Later groeit ze uit tot symbool van het communistische verzet – zo is ze vereeuwigd in de roman Het meisje met het rode haar van Theun de Vries. Schaft ligt op de Erebegraafplaats Bloemendaal, waar jaarlijks in november bij haar dood wordt stilgestaan.

3. Arthur Meerwaldtpad

Naast de Slotermeerschool ligt dit pad, dat naar Parooljournalist Arthur Meerwaldt (1918-1945) is vernoemd. De jurist is een belangrijke verspreider van de illegale verzetskrant. Daarnaast is Meerwaldt ook betrokken bij oprichting van de Raad van Negen, een groep die het studentenverzet coördineert, waarin hij de hoofdstad vertegenwoordigt.

Na de arrestatie en marteling van een van de makers van Het Parool wordt Meerwaldt in 1944 opgepakt. In het daaropvolgende proces wordt hij veroordeeld tot 15 jaar tuchtstraf. Meerwaldt moet dwangarbeid verrichten in een steengroeve in de buurt van Hannover. Daar zit hij samen met mede-Paroolredacteur Jan Bakker in de cel. Hij krijgt een longontsteking, die hij niet overleeft. In januari 1945 blaast hij zijn laatste adem uit.

4. Hester van Lennepbrug

Tussen het Gerbrandypark en de Freek Oxstraat ligt de Hester van Lennepbrug. Van Lennep (1916-2000) begint op 1 mei 1940, tien dagen voor de Duitse inval, haar Instituut voor Huidverzoring aan de Keizersgracht. De Jodenvervolging wordt gedurende de oorlog steeds harder. Zo moeten Joden vanaf 1 mei 1942 verplicht een ster dragen. In dat jaar gaat Van Lennep over tot verzet. Samen met haar vriendin Pauline van Waasdijk redt zij Joodse kinderen uit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg aan de Plantage Middenlaan.

Ze zorgt ook voor de Joodse onderduiker Sándor Baracs, met wie ze in het geheim 1944 trouwt. “Ik dorst haar toen niet aan te kijken, want ik wenste als Jood in bezettingstijd niet verliefd te worden op een Hollands meisje,” zei Baracs in Trouw in een interview ter gelegenheid van zijn negentigste verjaardag. Van Lennep en Baracs schrijven tijdens de oorlog voor deze illegale verzetskrant. Beiden hebben de oorlog overleefd.

In 1985 ontvangt Hester van Lennep de Yad Vashem-onderscheiding van de staat Israël, als Rechtvaardige onder de Volkeren. Deze onderscheiding wordt uitgereikt aan hen die Joden hielpen tijdens de Shoah. Van Lennep is één van de 5910 Nederlanders die deze onderscheiding ontvingen.

Geef Straten een Gezicht

Vanaf 2013 geeft Paul Fennis Amsterdamse straten een gezicht. Hij begon in Oud-West, waar nu iedereen op straat de poëzie van Revéildichters als Isaac da Costa, Jacob van Lennep en Willem Bilderdijk kan lezen. Inmiddels hangen er meer dan 300 plakkaten met foto en een verhaal door de stad, verspreid door bijna alle stadsdelen: enkel Noord en Zuidoost wachten nog op hun eerste gezicht. De biografieën in Slotermeer zijn gemaakt door Shirley Brandeis.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden