PlusNieuwe lichting

‘De ware’ vinden anno nu: het moet perfect zijn, anders swipen we verder

null Beeld Hagar Vardimon
Beeld Hagar Vardimon

Met het daten via apps blijven twintigers en dertigers weg bij wat een relatie echt nodig heeft: tijd en diepere gevoelens. ‘Alles gaat zo vluchtig dat er haast geen ruimte is om na te denken.’

Raounak Khaddari

Een vriendin van mij (30) is al twee maanden aan het daten met dezelfde man (37). Ze hebben elkaar ontmoet via de datingapp Happn en zien elkaar een paar keer in de week. Ze gaan uit eten, hebben ellenlange gesprekken op de bank, slapen bij elkaar en hebben seks. Of ze een stel zijn, weet niemand. Zelfs zijzelf niet. “We hebben het leuk samen en ik voel me heel fijn bij hem, maar of we exclusief zijn? Dat weet ik niet. Ik vind het nog te vroeg om te vragen,” zei ze de laatste keer dat ik haar sprak. Haar relatiestatus is ‘datend’, maar ze mag in theorie ook nog met anderen daten, vindt ze. “Hij ook, want we zijn niet expliciet exclusief. We hebben nog geen relatie.”

Talloze datingapps

De situatie van de vriendin in kwestie is een schoolvoorbeeld van hoe twintigers en dertigers tegenwoordig met liefdesrelaties omgaan: ze houden meerdere opties open. Er is immers zoveel keuze en al die keuzes zijn ook nog eens binnen handbereik. Voor iedereen: voor mannen die mannen zoeken, voor genderneutrale mensen, voor gelovigen, hetero’s of andere samenstellingen dan hier genoemd. Het kost nog geen twintig seconden om een datingapp te installeren op een telefoon: Tinder, Happn, Inner Circle, Bumble, Grindr, Raya, HER, Badoo...

Bij Tinder kun je naar rechts swipen als je de foto interessant vindt, bij Happn verschijnt de foto van iedereen die elkaar tegenkomt in een straal van 250 meter en kun je met een klik bepalen of de ander een match is. Bij Bumble maken gebruikers ook met een klik duidelijk of ze meer van elkaar willen, maar ‘moet’ de vrouw beginnen met praten, en de app Raya claimt dat het alleen succesvolle mensen toelaat. Maar alle apps hebben hetzelfde doel: mensen de liefde van hun leven laten vinden. Dat klinkt ambitieus en in de praktijk blijkt dat ook zo te zijn.

Op jacht naar snelle voldoening

Het aandeel alleenstaanden is de afgelopen decennia flink gegroeid: van 5 procent van alle meerderjarige Nederlanders in 1947 naar bijna 22 procent in 2017, zo blijkt uit cijfers van het CBS. En woonde aan het begin van dit millennium nog 59 procent van de twintigers samen, inmiddels is dat afgenomen tot 47 procent. Bovendien gaan twintigers die wél samenwonen vaker binnen vijf jaar uit elkaar dan voorheen.

Ook om mij heen zijn stabiele relaties eerder uitzondering dan regel. “Hoe gaat het nu in de liefde?” is dan ook een vraag die steevast wordt gesteld aan het begin van avonden met vrienden.

Dat verbaast klinisch psycholoog Jan Derksen totaal niet. “Alles gaat sneller met sociale media. De impulsiviteit is over de kop geslagen, ook met daten.” Derksen noemt het daten anno nu ‘daten vanuit het psychologische frontoffice’. “Het blijft oppervlakkig en verdiept zich niet. Jongvolwassen zijn vooral bezig met sociaal aangepast gedrag vertonen naar elkaar. Daardoor ontstaat er geen tot weinig hechting, terwijl die juist noodzakelijk is voor een stabiele relatie.”

Derksen vertelt over hoe het er in de jaren zestig aan toeging. “Je kon gaan dansen op zaterdag en als je geluk had, dan had je een date. En die trof je dan pas een week later weer, want je kon niet bellen of even appen.”

Als je langer moet wachten op elkaar, ga je meer ervaren. Meer over jezelf nadenken, maar ook over de ander en over elkaar. Je miste elkaar. Of niet. Hoe dan ook: je wist direct hoe je in de wedstrijd stond. Nu gaat alles zo vluchtig, dat er haast geen ruimte is om even afstand te nemen en na te denken. De twintigers en dertigers van nu zijn impulsief en op jacht naar snelle voldoeningen. Fysiek, door seks, maar ook mentaal moet het direct klikken. Als ze niet direct bevredigd worden, gaan ze naar een ander. En door al die apps kan dat ook gemakkelijk.”

Rust zoeken in jezelf

Dat geldt ook voor de 27-jarige Tim (zijn achternaam is bekend bij de redactie), die werkt als adviseur op de Zuidas. Hij gebruikt al zeker drie jaar Tinder en Happn om ‘de ware’ te vinden. “Op zo’n app heeft iedereen hetzelfde doel, dat maakt het makkelijker. Je kan iemand wel op straat aanspreken of in de supermarkt, maar de kans dat je wordt afgewezen is dan groot en je weet niet of de ander erop zit te wachten.”

De adviseur is op zoek naar ‘een vrouw die tegengas geeft’. “Een die mij op mijn plek kan zetten en een eigen mening heeft. Maar het belangrijkste vind ik chemie. Als die er niet is, kan ik na een uur de date al afkappen,” zegt Tim, die wel hoop houdt. “Ik ga ooit een vriendin vinden die helemaal bij me past, denk ik. Maar ik vind wel dat als het in de eerste uren niet klikt, je dan niet verder moet aanmodderen. Dan moet je eerlijk tegen elkaar zijn en toegeven dat het niet gaat werken.”

De verleiding om continu te zoeken naar een betere date, scharrel of kwarrel (een kwaliteitsscharrel, eentje met de potentie om relatiemateriaal te worden) is groot, erkent ook datingcoach Denise Janmaat, die met name twintigers en dertigers helpt in de liefde. “Er is zoveel keuze, dat millennials zich continu afvragen of ze wel de juiste keuze maken. Ze vinden het lastig om te zeggen: voor jou wil ik gaan en wij gaan samen werken aan een goede relatie. Want wat als ze beter kunnen krijgen? Ze willen direct succes en anders zijn ze weg, maar dat is niet hoe het leven werkt. Als je vrijwel direct stopt met proberen, zeg je eigenlijk: ik weet niet hoe dit moet en ik wil het ook niet leren. Dat kun je tien keer doen, maar het blijft terugkomen in je leven. Ook op andere vlakken. Je moet de rust zoeken in jezelf om te zeggen: ik ga ervoor.”

Voor de jongvolwassenen van nu is het lastig dat een vaste baan en relaties, in tegenstelling tot vroeger, geen vaste waarden meer zijn. Socioloog Zygmunt Bauman noemt dat de ‘liquid modernity’, de vloeibare samenleving waar later ook de term liquid love uit voort is gevloeid. Volgens Bauman zijn relaties tussen mensen vergankelijk en broos geworden in de 21ste eeuw en is de onvoorwaardelijkheid in relaties voorbij. “Veel twintigers en dertigers willen niet hetzelfde als hun ouders,” legt Janmaat uit. “Ze weten wat ze niet willen – maar staan voor wat ze zélf willen, vinden ze ook lastig.

Een van de kenmerken van de vloeibare samenleving is dat mensen al bij de kleinste tegenslagen hun relaties afkappen. Zoals de 27-jarige Tim, die ‘meteen een klik wil bij een date’ en anders weer verder gaat met swipen.

Yoga is niet de oplossing

“Dat is een logisch gevolg van een samenleving waar je continu wordt afgeleid door de buitenwereld,” zegt Derksen. De klinisch psycholoog vindt dat het de huidige twintigers en dertigers ontbreekt aan emotionele intelligentie. Ze zijn cognitief wel intelligent, maar emotioneel veel minder ontwikkeld dan vroeger.”

Volgens Derksen wordt het voor jongvolwassenen steeds lastiger om contact te maken met hun eigen ‘backoffice’. “Echt naar jezelf luisteren is anders dan een lesje yoga of mindfulness volgen. Je eigen gevoelens ontdekken vergt niet alleen meer tijd – het gaat langzaam en traag – maar het is ook moeilijk. Daar zitten de zwaardere, complexere gevoelens. Je moet naar binnen keren. Als je geen aandacht besteedt aan je backoffice, kom je nooit bij je gevoel en kan je dat ook niet delen met een ander, waardoor je alleen oppervlakkige relaties krijgt en die zijn niet duurzaam.”

“Het gevolg is dat je van relatiecrisis naar relatiecrisis gaat en van teleurstelling naar teleurstelling. Die teleurstellingen worden vervolgens niet verwerkt, want daar is geen tijd voor in vluchtige wereld van nu. Uiteindelijk gaan jongvolwassen in therapie om hun gevoelens te verwerken, maar vrienden kunnen elkaar ook helpen bij hun diepere gevoelens te komen. Dat lukt vaak niet alleen.”

“Je doet er goed aan het woord eigenlijk te gebruiken. Hoe voel je je eigenlijk? Hoe gaat het eigenlijk écht met je? En dan niet stoppen na een halfslachtig antwoord, maar zoek de diepgang met elkaar op. Twintigers en dertigers van nu zijn vluchtige en impulsieve gesprekken gewend, waar de diepere gevoelens zelden aan bod komen. Het is daarom belangrijk om elkaar te helpen openhartig te communiceren.”

‘Leren omgaan met shit’

De klinisch psycholoog wil niet zeggen dat vroeger beter was, zeker niet. Elke tijd heeft zijn eigen problemen. Maar vroeger was er meer tijd om je als individu in jezelf te verdiepen. Er gebeurde weinig buiten. Lees De Avonden van Gerard Reve maar – dan ontdek je hoe saai de avonden waren. Wat kenmerkend is voor nu, is dat alles maar leuk moet zijn. Dat is niet zo. Er is ook heel veel shit en daar moet je niet aan voorbijgaan, maar mee leren omgaan, aldus Derksen. Jongvolwassenen moeten bij hun diepere gevoelens komen, om de narcistische structuur van relaties te ontstijgen.

Datingcoach Janmaat: “De neiging van millennials te kijken of de ander leuk genoeg is om bij ze te passen, maakt het lastig. Zolang je jezelf onvoldoende kent en je niet kwetsbaar kunt zijn, je gevoelens en emoties niet kunt of durft te laten zien, kun je samen niets opbouwen dat duurzaam is. Kijken of de ander leuk genoeg is, betekent impliciet dat je verwacht dat de ander het werk doet. Maar je moet zelf misschien nog wel harder aan het werk om in elkaar te zien wat jullie elkaar te bieden hebben.”

“Durf ervoor te gaan, is mijn advies aan de jongvolwassenen die maar door blijven daten. Een relatie is een avontuur: daar horen tegenslagen bij en daar hoort een ontdekkingstocht bij die niet alleen om jou gaat, maar om jullie samen.”

Hedy d'Ancona. Beeld Anneke Janssen
Hedy d'Ancona.Beeld Anneke Janssen

‘Dat je nu kunt kiezen in de supermarkt der liefde, is een verbetering’

Oud-­politicus, socioloog en feminist Hedy d’Ancona (83): “Ik ben blij dat er in mijn tijd geen datingcoach was die zei: zet even door.”

“Laten we er niet aan voorbijgaan dat in de jaren zestig de pil werd geïntroduceerd en we een seksuele revolutie hebben gehad. Het gebrek aan keuzevrijheid voor die tijd bracht toch vele huwelijken voort. Dat kun je stabiel noemen, maar het betekende dat mensen geen kant op konden: heel veel slechte huwelijken bleven in stand. Als je ongewild zwanger werd, dan moest je wel trouwen. We noemden dat ‘een moetje’. De legalisering van abortus was toen nog niet bereikt.

Dat je nu dankzij die seksuele revolutie kunt kiezen in de supermarkt der liefde maakt het niet makkelijker dan vroeger, maar het is wel een verbetering. Het verhoogt de kwaliteit van een relatie die er uiteindelijk zal zijn.

Ik vind het dan ook heel verstandig dat je niet meteen voor een ‘expliciete exclusieve’ relatie kiest – alleen dat woord al. Het is, als je het mij vraagt, juist goed dat mensen zorgvuldig zijn met het uitkiezen van een partner. Ik ben blij dat er in mijn tijd geen datingcoach was die zei: zet even door. Daar worden uiteindelijk kinderen, want die komen er vaak, de dupe van.

En om nog een stap verder te gaan: door die seksuele revolutie zijn vrouwen nu niet meer afhankelijk van een man. Je hoeft niet te wachten tot een man je oppikt. Er zijn nu gelijke uitgangspunten. En weet je, doe er niet zo dramatisch over. Laat iedereen zijn eigen pad kiezen. Daten is de manier om heel veel potten en dekseltjes in de etalage te zetten. Mijn grootmoeder zei altijd: op ieder potje past een dekseltje. Daar ben ik het nog steeds mee eens. En misschien zijn er wel mensen overtuigd single. Kijk naar onze minister-president. Die is echt niet op zoek naar een dekseltje en dat is ook een keuze. Alleen zijn is ook een staat van zijn.”

Serie

Elke nieuwe generatie die er woont en werkt, verandert Amsterdam. Journalist Raounak Khaddari (27) onderzoekt in deze serie hoe twintigers en dertigers hun weg zoeken in de stad. De vorige afleveringen:

♦ Huisje, boompje, baby: dat ligt voor millennials niet voor de hand

♦ Starters krijgen amper voet aan de grond in Amsterdam: ‘Op mijn 32ste wéér op kamers. Dat is toch pijnlijk?’

♦ Niet langer diploma’s, maar vaardigheden zetten de toon op de arbeidsmarkt

♦ Wanneer is een betere versie van jezelf goed genoeg? Op Instagram lijkt het alsof het altijd beter kan

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden