PlusReportage

De strijd tegen kinderobesitas in Zuidoost: ‘Die snackbar eten ze leeg’

Amsterdam trekt al jaren ten strijde tegen overgewicht onder jongeren. Dinsdag was de slag om Zuidoost: onderzoekers wandelden met vijftien kinderen door de Venserpolder, om na te gaan hoe de route die ze lopen hun eetgedrag beïnvloedt. 

Beeld Nina De Laat

In het winkelcentrum van de Venserpolder in Zuidoost vraagt stadsdeelvoorzitter Tanja Jadnanansing de aanwezige kinderen, allen tussen de zes en twaalf jaar, wat ze het liefst eten. Een kakofonie van stemmen volgt. “Pizza,” zegt de 8-jarige Quinten. Welke? “Pepperoni. Of shoarma.” Een ander meisje schreeuwt: “Alles, behalve de bamischijf!”

Er lijkt consensus te bestaan over de kip. “Een kippetje is zo lekker zacht, vooral de binnenkant,” zegt de 10-jarige Jody. “Jullie houden van kip, hè?” vraagt de stadsdeelvoorzitter. De kinderen antwoorden in koor: ja. Jadnanansing wijst vervolgens naar een zaak op de hoek. “Die snackbar eten ze leeg,” zegt ze.

Dinsdag liepen zij en de vijftien kinderen mee met onderzoekers van gemeentelijk onderzoeksbureau Sarphati, die bestuderen wat voor effect looproute heeft op eetgedrag. Dit in het kader van Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht, een programma om overgewicht onder kinderen tegen te gaan.

Favoriete snacks

“We willen kijken wat voor triggers er buiten zijn die ervoor kunnen zorgen dat je onderweg toch net dat croissantje koopt,” zegt onderzoeker Florence Fernald. “Zo’n trigger kan een reclamebord van de McDonald’s zijn, maar ook de geur van de bakker naast het bushokje waar je elke dag uitstapt.”

Het onderzoek richt zich niet zonder reden op Zuidoost. In dat stadsdeel is overgewicht namelijk het grootste probleem. Gemiddeld gaan mensen er, volgens de gemeente, zeven jaar eerder dood door overgewicht dan elders. Ook worden ze negentien jaar eerder ziek dan in, bijvoorbeeld, Zuid.

“Maar ja, als je in de Amsterdamse Poort bent, is het makkelijk,” zegt Jody (10), die ook meeliep. “Je hebt daar een KFC, daarnaast een McDonald’s, en je kunt ook nog wat halen bij de Albert Heijn.” Ze weet, net als de 9-jarige Griffany, dat dit niet de gezondste opties zijn. Griffany’s favoriete snacks mogen dan wel aardbeien zijn, “een paar keer in de maand vind ik snoepjes of een kippetje wel lekker”.

Volgens stadsdeelvoorzitter Jadnanansing weten de kinderen heel goed wat gezond is, en wat niet. “Als ik ze vraag wie verantwoordelijk is voor een gezonde keuze, zeggen ze: ik.” Bovendien heeft stadsdeel Zuidoost er al voor gezorgd dat buurthuizen standaard fruit aanbieden, en dat de scholen zijn voorzien van waterkoelers. “Maar we moeten ook in gesprek met ondernemers in de buurt.”

Rekeningen betalen

Gilma Laurence, die als voorzitter van stichting South East Stars normaal gesproken de hyperactieve groep kinderen onder haar hoede heeft – “dit is nog niks” – probeerde dat al eerder. “Maar dit is geen rijke wijk,” zegt ze. “Het is moeilijk voor ondernemers om flessen water vooraan het schap te plaatsen, als ze met frisdrank hun geld makkelijker kunnen verdienen. Zij moeten ook hun rekeningen kunnen betalen.”

Overigens is er ook een rol weggelegd voor de ouders. “Wat de boer niet kent, dat eet ‘ie niet,” zegt Laurence. “Veel ouders in deze buurt denken dat gezond eten duur is, vooral als het biologisch is. Maar je kunt het zo duur maken als je zelf wilt.”

Onderzoeker Fernald zegt dat de studie niet blijft bij deze middagwandeling. “We volgen ook een week lang de looproutes van dertig huishoudens,” zegt ze. “Daarbij laten we ze foto’s maken van wat hun onderweg opvalt.”

Alles om het overgewicht in Amsterdam tegen te gaan, terwijl het aantal te zware jongeren in de afgelopen jaren is gedaald. In 2017 ging het om 18 procent, vijf jaar eerder bedroeg het 21 procent. Wethouder Simone Kukenheim (Zorg) neemt er echter geen genoegen mee. Eind vorig jaar pleitte zij, samen met haar Rotterdamse en Utrechtse collega’s, voor een suikertaks – met succes: staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid) onderzoekt nu de haalbaarheid daarvan.

Lopen door Londen doet ook ongezonder eten

In opdracht van een anti-obesitasprogramma in Londen, waar zo’n 40 procent van de kinderen overgewicht heeft, verscheen twee jaar geleden het rapport Families and food. Daarvoor werden 44 huishoudens gevolgd in de tamelijk arme wijken Lambeth en Southwark. In die wijken worden kinderen veel blootgesteld aan snackbars en winkels waarin een snelle, ongezonde hap te halen valt. De onderzoekers concludeerden dat de omgeving voor een groot deel beïnvloedt wat je eet. Het gaat dan niet alleen om voor de hand liggende stimuli zoals een uithangbord van een snackbar, maar ook waar in het supermarktschap een snack ligt. Dat effect bleek sterker in stedelijke gebieden, en het sterkst in verloederde stedelijke gebieden. 

Beeld Nina De Laat
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden