Plus De autoluwe stad

De stad is veel te vol - met auto’s

Nu Amsterdam vanaf 2020 oude diesels gaat weren, rijst de vraag of het vanwege de luchtvervuiling nog wel nodig is de stad autoluw te maken.

Asfalt blijft ongebruikt, de natuur rukt op, vervuiling blijft uit. Beeld Rein Janssen

Voor de luchtkwaliteit hoeft dat autoluwe niet meer zo nodig, zou je zeggen. Wethouder Sharon Dijksma (Verkeer) heeft net deze maand haar ambitie bekendgemaakt om Amsterdam al in 2030 verboden terrein te verklaren voor auto’s op benzine of diesel. Alleen elektrische auto’s mogen de stad dan nog in. Of, zoals het in jargon heet: uitstootvrije. Geen uitlaatgassen meer. Dus geen reden meer om de auto uit de stad te weren met minder parkeerplaatsen of omleidingen. Probleem opgelost, toch?

Maar nee. Uitstootvrij betekent niet dat de lucht in één klap stukken schoner wordt. Het scheelt een slok op een borrel aan stikstofdioxide (NO2), dat wel. De NO2-uitstoot als gevolg van het verkeer loopt tot 2030 met 96 procent terug als het hele Actieplan Schone Lucht doorgaat. En dat is welkom ook. Vooral dieselauto’s laten de NO2-concentraties nu plaatselijk tot gevaarlijke hoogtes oplopen. Vorig jaar zat in negen Amsterdamse straten meer NO2 in de lucht dan is toegestaan volgens de heersende Europese normen.

De vervuiling door fijnstof loopt echter veel minder snel terug als al het verkeer elektrisch wordt. Fijnstof is toch al minder te herleiden tot verkeer door de straat zelf. Meer dan NO2 is fijnstof als een deken die boven de stad hangt; het komt aanwaaien van verkeer, maar ook van industrie rondom de stad of van Schiphol. Daar komt bij dat ook elektrische auto’s fijnstof veroorzaken, bij het remmen en door slijtage van de banden. Elektrische auto’s zijn zwaarder, waardoor de banden zelfs extra slijten. Volgens Dijksma’s actieplan krijgen we in 2030 nog steeds de helft te verstouwen van alle fijnstof die nu van het verkeer afkomt.

Schaarse ruimte

Milieudefensie blijft daarom aandringen op maatregelen om het aantal auto’s in de stad fors terug te dringen. Het gaat Milieudefensie om meer dan alleen schone lucht. De groepering kijkt ook naar de schaarse ruimte op straat en naar de broeikasgassen die van het verkeer ­blijven komen, zeker als de stroom voor elek­trische auto’s niet duurzaam is opgewekt. “Ook als je kijkt naar de drukte in de stad en het ­klimaatprobleem, kom je steeds uit bij de ­enorme ­hoeveelheid auto’s die de stad in gaan,” zegt campagneleider Anne Knol.

Dat was ook de reactie van Walther Ploos van Amstel, logistiekdeskundige van de Hogeschool van Amsterdam, op de plannen van Dijksma. “Amsterdam kan beter inzetten op autoluw,” zei hij in het FD. Het verkeer elektrisch maken gaat niet veel helpen tegen luchtvervuiling, waarschuwt hij. Ook Ploos van Amstel komt als vanzelf op het verhitte debat over de drukte in de stad. “De stad is nu te vol en te druk. Minder auto’s leidt tot een fijnere, veiligere stad. En ja, dan wordt het allemaal ook een beetje schoner.”

Prettiger stad

Verkeerskundige Hans Voerknecht, van ­adviesbureau Move Mobility, denkt bovendien dat de luchtvervuiling sneller omlaag kan als de gemeente strenger wordt op het aantal auto’s dat de stad inkomt. “Zeker in Amsterdam moet dat kunnen. De bereikbaarheid is hier heel goed, er zijn meer alternatieven dan in andere steden, van goed openbaar vervoer tot de fiets. Er zijn niet veel mensen die met droge ogen kunnen beweren dat ze de auto in de stad echt nodig hebben.”

Voerknecht wijst op alle ruimte die geparkeerde auto’s 23 uur per dag innemen. Met andere adviesbureaus doet hij momenteel onderzoek naar autoluwe steden. Nu eens niet door uit te gaan van het huidige aantal auto’s om daarna op zoek te gaan naar manieren om de gevolgen te dempen. “Je moet uitgaan van de vraag: hoeveel autoverkeer kan een stad aan? En dan zie je dat dit nu in alle Nederlandse steden ruimschoots wordt overschreden.” Minder auto’s, dat komt de leefbaarheid ten goede. “Je krijgt een veel prettiger stad.”

“Als je de auto blijft accommoderen, dan houd je die toestroom,” zegt Anne Knol. Alle hoop is nu gevestigd op de komst van elektrische auto’s. “Alsof het dan vanzelf wel goed komt. Het moet geen excuus worden om mensen die aan de auto zijn gehecht, te vriend te houden.”

Circulatie, dosering of cordonheffing?

Zorgt een autoluwe stad ook voor schonere lucht? Het antwoord op basis van de ervaring van andere steden: misschien wel, misschien niet. De soort maatregel is van grote invloed. Al jaren proberen steden met circulatieplannen te voorkomen dat auto’s door het centrum van de ene naar de andere kant van de stad rijden, maar de luchtvervuiling is geen verleden tijd. Veel van de ‘verdwenen’ automobilisten gaan nog steeds de weg op. 

Slechts een deel pakt de fiets. Auto’s die om het centrum heen worden geleid, zorgen op drukke uitvalswegen voorextra luchtvervuiling.

In Amsterdam geldt dat bijvoorbeeld voor de Stadhouderskade. Volgens berekeningen blijft de lucht hier zeker tot volgend jaar viezer dan de Europese normen toestaan. Het kan wel schoner, maar dan komt het aan op ingrijpende maatregelen. Verkeerskundige Hans Voerknecht heeft het vorig jaar doorgerekend ­namens adviesbureau CE Delft voor de rechtszaak waarin ­Milieudefensie schone lucht eiste van de Nederlandse staat. 

Als stoplichten het aantal auto’s zo doseren dat ze alleen de Stadhouderskade op kunnen als de luchtkwaliteit daar op orde is, neemt het aantal auto’s met 35 procent af.

Het kán werken: Maastricht, Zürich en Saarbrücken doseren het autoverkeer door de stad al. Uit het onderzoek bleek dat op de Stadhouderskade 46 procent van het autoverkeer hier over korte afstand gaat. Er blijkt heel wat woon-werkverkeer tussen te zitten van West richting Oost en Zuidoost, verkeer dat nu al sneller zou zijn met de fiets of via de A10.

Ook Milieudefensie pleit voor drastische maatregelen. Een cordonheffing bijvoorbeeld, stelt campagneleider Anne Knol, zoals Stockholm en Londen die hebben: alle auto’s die de stad inrijden, betalen een klein bedrag per keer. 

Autoluw

Binnenkort komt het stads­bestuur met maatregelen om Amsterdam meer ‘autoluw’ te maken. Gedacht wordt aan:

- Schrappen van 7000 tot 10.000 parkeerplaatsen en ­hogere parkeertarieven;

- Brede stoepen en fietspaden, met groen, speelplaatsen of fietsenstallingen op de extra ruimte;

-‘Knips’: op doorgaande wegen wordt het autoverkeer onderbroken.

Actieplan Gemeente

Deze maand presenteerde ­wethouder Sharon Dijksma haar plannen om de luchtvervuiling terug te dringen.

2020: het gebied binnen de Ring A10 verboden terrein voor dieselauto’s van 2005 of ouder;

2022: alle bussen en touringcars in het centrum uitstootvrij;

2025: vrachtauto’s, bestel­wagens, brommers en bussen binnen de Ring A10 uitstootvrij;

2030: al het verkeer binnen de bebouwde kom uitstootvrij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden