Amsterdam Bewaar

De Smaragd in de Indische Buurt winnaar van de Zuiderkerkprijs

De winnaars van de Zuiderkerkprijs, links Wethouder Eric van Der Burg
De winnaars van de Zuiderkerkprijs, links Wethouder Eric van Der Burg © Ton Damen

Kan een woning in een complex over enkele tientallen jaren bewoond worden door een volgende generatie stedelingen? Dat was een van de hamvragen die de jury van de Zuiderkerkprijs zich dit jaar stelde.

Op het jaarlijkse feestje rond de Amsterdamse nieuwbouwprojecten -woensdagavond ver weg van de binnenstad in 'B. Amsterdam', het voormalige IBM-gebouw aan de Johan Huizingalaan - voerde het gezicht van de stad van de toekomst de boventoon. 

Mensen moeten klein kunnen wonen als zij dat willen. Maar ook groter. En verdicht bouwen trekt veel aandacht, nu steeds meer mensen in hetzelfde stukje stad willen wonen. Luxe, gemak en architectonische uitstraling vond de jury ook belangrijk.

Uiteenlopende wensen 
Het juryrapport van de  Zuiderkerkprijs roemt het project BlackJack in Buiksloterham in Noord, een CPO-project (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) - een groep Amsterdammers die met hulp van professionals als architecten samen een flat bouwen. Het project was weliswaar niet zo flexibel, maar wist een zeer diverse groep bewoners met uiteenlopende woonwensen te huisvesten.

Een goed voorbeeld is een bewoner die op de hoogste verdieping van de nieuwbouwflat wilde wonen. Gewoonlijk komen daar de penthouses voor de superrijken. Maar deze koper kon slechts een woning van 45 m2 bekostigen, een omvang waarbij de welgestelde koper aan een balkon denkt. 

Toch honoreerden de ontwikkelaars deze wens binnen het concept. Black Jack is zo'n commercieel succes geworden dat het een vervolg heeft gekregen in een vergelijkbaar project in Buiksloterham, Jacky.

Nominatie
Toch haalde Black Jack van BNB en B06 Architecten niet de nominatie. 

Dat waren buurman PATCH22, naast Black Jack, vooral vanwege een revolutionair houtskelet, bedacht door architect Tom Frantzen, uitgevoerd samen met Claus Oussoren, en het in deze krant uitvoerig beschreven Moving up Noord, Moving Up Zuid boven de metrostations aan de Ferdinand Bolstraat. Het project van Edwin Oostmeijer, Era Contour en Benthem Crouwel Architects wordt gehonoreerd vanwege de opmerkelijk zwevende woningen boven de metro-ingangen en de uitzonderlijk grote raampartijen.

De winnaar is De Smaragd, schuin tegenover het Muiderpoortstation op de hoek van de Insulindeweg en de 2e Atjehstraat in de steeds meer aan populariteit winnende Indische Buurt. Het is een project van de Alliantie en M3H architecten met 102 koopwoningen, 22 vrije sectorwoningen en, nota bene op de mooiste plek, dertig sociale huurwoningen.

Het is zo'n beetje de laatste keer dat de jury zo'n groot project van een woningcorporatie kan honoreren, want de corporaties mogen dit wegens recente Haagse wetgeving niet meer doen.

Te veel Amsterdamse School
Ook hier weer prijst de jury de grote verscheidenheid aan ruimtes. Het ontwerp is prachtig, en past vanwege de Amsterdamse Schoolstijl fantastisch in dit stadsdeel. 

Hoewel de jury dit specifieke ontwerp wel mooi vindt, vraagt zij zich toch af of Amsterdam niet kritischer moet zijn over dit populaire "André Rieu-syndroom"? De jury vindt dat veel te veel projecten in de stad leunen op deze bouwstijl.

Jurylid Furkan Köse, architect van Atelier Puuur, vindt dat alle voorgeselecteerde projecten die hij bekeken heeft lef tonen. "Ze zijn begonnen midden in de crisis," zegt Köse.

"Ondanks dat er weinig geld was, werd niet gekozen voor standarisatie, maar kregen bewoners veel inspraak bij het ontwerp en de ruimtes." Dat is volgens Köse 'trendsettend' geweest.

Een van de grote zegeningen van de crisis was volgens hem ook dat Amsterdam projecten voor zelfbouwers beschikbaar ging stellen, omdat de markt het af liet weten. Winnaar Smaragd noemt Köse vooral 'stoer'.

Geurt Brinkgreveprijs
De Geurt Brinkgreveprijs voor restauratieprojecten - 'gered van de slopershamer' - ging dit jaar naar W Bank, ooit het kantoor van de Kas Bank, thans het onderkomen van een hotel. Opdrachtgever is Europe Hotels/Private Collection.

De jury vond vooral het behoud van originele kleuren en elementen, zoals de oude kluis, bewonderenswaardig. Het eerder genoemde B Amsterdam werd genomineerd, evenals het huisartsenpraktijk Westerpark.

De unieke houten draagconstructie van Patch22 in Buiksloterham met zware kolommen en balken trok het oog van de jury van de Zuiderkerkprijs. De appartementen zijn vrij indeelbaar dankzij de holle vloeren.

Project Moving Up Noord, Moving Up Zuid boven de metrostations aan de Ferdinand Bolstraat, zou bijna niet van de grond gekomen zijn omdat geen investeerders in de crisis te vinden waren. Edwin Oostmeijer probeerde het toch, en werd mede voor die lef gehonoreerd voor de nieuwbouwprijs.

W Bank is de winnaar van de Geurt Brinkgreve Bokaal 2016, die wordt toegekend aan projecten waarbij gezichtsbepalende gebouwen in de stad zijn gered van de slopershamer. Het voormalige kantoor van de Kas Bank aan de Spuistraat is momenteel een hotel en bevat  talloze originele onderdelen van het interieur.

De praktijk Huisartsen Westerpark van Bevers & Barten aan De Wittenkade in de Staatsliedenbuurt is gevestigd in een opslagplaats dat honderd jaar geleden vermoedelijk dienst deed als stalling voor paard en wagen. De jury van de restauratieprijs acht het pand een voorbeeld van een klein gebouw dat door herbestemming een nieuw leven heeft gekregen.

De derde nominatie voor de restauratieprijs gaat naar de herrijzenis van de Zwarte Kubus, het voormalige kantoorgebouw van IBM (1974) aan de Johan Huizingalaan763a. Het pand, dat momenteel een hippe locatie is voor allerlei happenings, stond elf jaar lang op de slooplijst van de gemeente.