PlusAchtergrond

De slag om de islamitische leerling in Amsterdam: ‘Ouders zoeken alternatieven’

Drie nieuwe islamitische scholen willen het monopolie van het Cornelius Haga Lyceum doorbreken. De wet geeft ze ruimte, maar de concurrenten dreigen elkaar in de wielen te rijden.

Directeur-bestuurder Younes Hanin van El Amien met de directie Osdorp Nassira Maanane (links) en Laura Nieuwenhuijze. Beeld Eva Plevier
Directeur-bestuurder Younes Hanin van El Amien met de directie Osdorp Nassira Maanane (links) en Laura Nieuwenhuijze.Beeld Eva Plevier

Het was feest, afgelopen dinsdag op het Cornelius Haga Lyceum. Vier jaar na de opening werden de eerste eindexamenkandidaten afgeleverd met een slagingspercentage van 94 procent. En als die ene leerling de herkansing goed doorstaat wordt dat zelfs 100 procent.

Toch pakken zich donkere wolken samen ­boven de enige middelbare islamitische school van Amsterdam. Volgens een inventarisatie van de Isbo, de landelijke koepelorganisatie van ­islamitische basisscholen, liggen er drie plannen voor de oprichting van nóg een islamitisch lyceum in Amsterdam. Yusuf Altuntas, directeur van de islamitische basisschool in Zuid en een van de plannenmakers, zei vorige week in deze krant dat ‘de slag om islamitische leer­lingen’ is begonnen.

En niet alleen in Amsterdam. Elders zijn nog eens zeven initiatieven gelanceerd voor een middelbare islamitische school, waar Nederland er nu slechts twee van telt: het Haga Lyceum en het Rotterdamse Avicenna College.

95 aanvragen

Voor Amsterdam zijn volgens de Isbo ook nog eens drie voorstellen gepresenteerd voor islamitische basisscholen. Of dat in 2023 ook tot zes nieuwe scholen leidt, moet nog blijken. De initiatiefnemers hebben tot half oktober om enkele honderden handtekeningen van ouders met kinderen te verzamelen, om zo aan te tonen dat er genoeg belangstelling bestaat. Vervolgens moet de onderwijsinspectie een oordeel vellen over hun onderwijsinhoudelijke plannen.

“Alle plannen bewijzen in ieder geval dat er veel behoefte is aan islamitisch onderwijs,” zegt Gökhan Coban, directeur-bestuurder van de ­Isbo. De oude wetgeving beschermde bestaande bijzondere scholen. Zo was het onmogelijk binnen een straal van tien kilometer een nieuwe school te stichten met dezelfde religieuze achtergrond. Na een slepend wetgevingstraject is dat verbod sinds eind vorig jaar van tafel.

In heel Nederland zijn 95 aanvragen ingediend voor overheidsfinanciering van nieuwe scholen. Renée van Schoonhoven, hoogleraar onderwijsrecht aan de VU, vindt het moeilijk te zeggen of dat veel of weinig is. “Met de nieuwe wetgeving betreden we onontgonnen terrein. De bedoeling is om nieuwe initiatieven meer kans van slagen te geven. In die zin ben ik blij met het aantal. Het hadden er ook vijf kunnen zijn, bij wijze van spreken.”

De circa 25 aanvragen uit islamitische hoek noemt Van Schoonhoven in lijn met de verwachtingen gezien de bevolkingssamenstelling in de grote steden. “In de oude systematiek had die geloofsrichting weinig kans van slagen.”

Grote doelgroep

In Nederland staan ruim vijftig islamitische ­basisscholen, waarvan negen in Amsterdam. Zo’n 5 procent van alle Amsterdamse basis­scholieren volgt islamitisch onderwijs, terwijl 22 procent van de leerlingen een Turkse of ­Marokkaanse achtergrond heeft. Zo’n grote doelgroep biedt ruimte voor groei.

Toch zal het voor het Haga Lyceum een klus worden op termijn genoeg leerlingen te trekken om in aanmerking te blijven komen voor overheidsfinanciering. De school kampt met een slecht imago door interne conflicten en bemoeienis van de AIVD en NCTV. “Mensen zijn Hagamoe,” zegt Yassin Elforkani, oud-imam van de Blauwe Moskee in Nieuw-West. “Ouders zoeken naar alternatieven.”

In het stadsdeel dienen zich er nu twee aan; één van het bestuur van de El Amienbasisscholen en één van de Stichting Islamitisch Onderwijs Noord-Holland, van Yusuf Altuntas. De vraag is of de afzonderlijke initiatieven niet ­alleen het Haga Lyceum, maar ook elkaar in de weg gaan zitten. Hoe komen ze elk bijvoorbeeld aan genoeg leerlingen en docenten?

“Het zou toch voor de hand liggen dat de ­Amsterdamse islamitische basisscholen gezamenlijk een middelbare school beginnen,” zegt Elforkani. “Dan kun je profiteren van elkaars ­ervaringen en heb je mogelijk minder last van het lerarentekort. Maar elke groep komt met een eigen plan.”

De As-Siddieqscholen, met ruim 1100 leerlingen de grootste aanbieder van islamitisch basisonderwijs in de stad, zijn er niet bij betrokken. Een persbericht ter ondersteuning van het initiatief van het bestuur van de El Amienscholen is mede-ondertekend door (moskee)organisaties met vrijwel uitsluitend een Marokkaanse achtergrond. Turkse organisaties staan er niet bij.

Rivaliteit

“Met de verschillende pogingen rijd je elkaar in de wielen,” zegt een bestuurder van een islamitische basisschool die anoniem wil blijven. “Het is als de brandweer die een bosbrand bestrijdt door gecontroleerd een ander stuk bos in brand te steken. Het risico is dat je elkaar afbrandt.”

De onderlinge rivaliteit ondergraaft het idee dat er een massieve islamitische zuil aan het ontstaan is, zegt religiewetenschapper en ­onderwijskundige Cok Bakker (Universiteit Utrecht). “Binnen de islam is een waaier aan ­interpretaties. De betrokken groepen denken vaak dat de islam hen bindt, maar ze zijn ­verschillender dan ze denken.”

Younes Hanin, directeur-bestuurder bij El Amien, zegt juist brede steun te proeven bij de moslimgemeenschap, ongeacht de etnische of culturele achtergrond van mensen. “En ik krijg talloze appjes van docenten van bestaande scholen die zich aanbieden. Over een leraren­tekort maak ik me geen enkele zorgen.”

Kasim Tekin, geschiedenisdocent op het ­Cornelius Haga Lyceum, schreef afgelopen week op Facebook dat hij hoopt dat alle nieuwe initiatieven voor islamitische scholen tot wasdom komen. ‘Wellicht worden ze op een dag wel nét zo goed als het Haga Lyceum, of misschien zelfs beter.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden