PlusAchtergrond

De schaatsgekte lijkt heviger dan in voorgaande jaren

Schaatsen op natuurijs maakt van Nederland het land dat het graag wil zijn maar al lang niet meer is. De euforie over de de bevroren meren en sloten toont hoe groot de behoefte is aan positief nieuws in ellendige tijden.

Op de Bosbaan is het goed te doen om afstand te houden én te verbroederen op het ijs. Beeld Dingena Mol
Op de Bosbaan is het goed te doen om afstand te houden én te verbroederen op het ijs.Beeld Dingena Mol

Was het de opwinding, die ervoor zorgde dat het een week lang over niks anders ging? Of was het vooral de opluchting, dat het eventjes niet over dat andere ging? Of was het de hunkering naar iets positiefs na maanden van onheilstijding, naar iets dat ons bindt in tijden van polarisatie?

Schaatsgekte is van alle tijden, maar dit jaar lijkt de euforie heviger dan in voorgaande jaren. En dus werd er afgelopen week, terwijl de eenden nog onbekommerd rondzwommen in de Bonkevaart, talkshow na talkshow volgepraat over de Elfstedentocht. In kranten ging het over windwakken en kistwerken, over ribbelijs, fondantijs en bomijs. En op sociale media deelden de eerste waaghalzen trots hun eerste slagen op het flinterdunne krakende ijs.

Nederlanders zien zichzelf graag als nuchter volk, tot de temperatuur een paar nachten onder nul schiet. Dan barst een collectieve hysterie los. Vaak is niet eens het daadwerkelijke schaatsen, maar het glunderend praten over schaatsen al genoeg voor een warm gevoel van gedeelde nostalgie en nationale trots. Natuurlijk, hier ligt vals sentiment op de loer, zoals altijd bij pogingen om de volksaard te vangen. Nee, vroeger kon je niet elke winter schaatsen. En niet elke Nederlander houdt van vrieskou, sommige mensen hebben er zelfs een uitgesproken hekel aan. Net als aan het oeverloze gezwam over de hel van ’63, de spruitjes van Henk Angenent en het bruggetje bij Barthlehiem.

Pluimverwachting

En toch voelt het schaatshype die het land deze week overspoelde voor veel mensen als een verademing. Eventjes gaat het niet over besmettingscijfers, maar over de pluimverwachting. Niet over ic-bezetting, maar over ijsdikte. Niet over vaccins, maar over koek en zopie. Niet over Wuhan, maar over Ankeveen en Loosdrecht. En eventjes richtte de woede van het land zich niet tegen Hugo de Jonge of Willem Engel, maar tegen een onverlaat die met zijn boot dwars door het ijs op de Prinsengracht voer.

‘Dit is Nederland op z’n mooist,’ was het Instagramcliché bij ieder filmpje of foto vanaf dichtgevroren plassen en sloten. Al hadden we feitelijk geen klap uitgevoerd om dit uitzonderlijke koufront over ons land te krijgen, eindelijk was er wat om trots op te zijn. Want het Nederlandse zelfbeeld had de afgelopen maanden nogal wat butsen opgelopen. We bleken niet het strak georganiseerde landje dat we dachten te zijn: in de Europese vaccinatieranglijst moesten we landen als Moldavië en Roemenië voor ons dulden, door onze gecultiveerde eigenwijsheid discussieerden we zo lang over het nut en de noodzaak van mondkapjes dat half Europa ons meewarig uitlachte, en de toeslagenaffaire legde een systeem bloot van structureel racisme binnen de overheid. Al met al een weinig fraai gezicht.

Anton Pieck

Maar op het ijs is dat allemaal ver weg. Daar zijn de corona-angst, de eindeloos durende lockdown en de avondklokrellen naar de achtergrond verdrongen, en waant iedere schaatser zich eventjes in het Nederland van Anton Pieck. Mensen knopen er gesprekjes aan met onbekenden. “Hoe is het ijs verderop?”

“Kiele kiele, beetje rechts aanhouden, aan de andere kant is er eentje doorheen gegaan.”

“Nou, we wagen het erop, prettig dag nog, geniet!”

Als er natuurijs ligt kan Nederland het land zijn dat het zo graag wil zijn, maar al lang niet meer is. Een land van strenge winters, van ijsmeesters die klompen dragen, van stoere schaatsers die in een landschap van molens en rietkragen tegen de snijdende wind in stoempen.

Volgende week is het allemaal weer voorbij, voorspellen de weermannen- en vrouwen. En als de dooi invalt en het harde ijs verandert in drab, zal ook het nationale gemoed weer tot rust komen. De vreugde over het ijs zal weer plaatsmaken voor het chagrijn over de coronamaatregelen. De lockdown zal nog veel langer duren dan we willen, net als het vaccineren. Maar die week waarin we tegen beter weten in konden dromen van de tocht der tochten, waarin we eindeloos over windwakken en ijstransplantaties praatten, die neemt niemand ons meer af.

Agent redt vrouw die hond uit het ijs wilde halen

Een vrouw is gisterochtend van een verdrinkingsdood gered door een politieman, nadat ze bij de Noorder-IJ-polder door het ijs was gezakt tijdens een poging haar hond te redden. Die was even eerder door het ijs gezakt. De hond wist op eigen kracht terug te komen, maar de vrouw moest door een politieagent op het droge worden geholpen. Ze was ernstig onderkoeld en is door ambulancepersoneel behandeld.

Ook elders in het land zijn mensen door het ijs gezakt. Zo moest iemand die in het Haagse Bos in het water belandde in een ambulance worden verzorgd. In Leiderdorp raakte een schaatser te water in de Dwarswatering. Hij kon door omstanders uit het water worden gehaald en is overgebracht naar een ziekenhuis.

Op de Hofvijver in Den Haag kwamen de marechaussee en de brandweer eraan te pas om tientallen mensen in veiligheid te brengen. Toen zij op het ijs stonden, begon dat langs de randen te smelten en ontstonden daar wakken. Daardoor konden ze niet van het ijs af. Sommigen werden met een ladder in veiligheid gebracht, anderen konden naar binnen bij het ministerie van Algemene Zaken. Diverse mensen haalden een nat pak.

Bij Hattem werden honderden schaatsers van het ijs in de uiterwaarden gehaald omdat het water van de IJssel begon te zakken.

Verder zorgde de toeloop van schaatsers op meerdere plekken, onder meer bij Loosdrecht, Kortenhoef en Ankeveen, voor verkeersproblemen. Toegangswegen werden afgesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden