Amsterdam Bewaar

De rat rukt op in parken en huizen

Zachte winters vergroten de overlevingskansen van het ongedierte.
Zachte winters vergroten de overlevingskansen van het ongedierte. © Marjolijne Perquin

Ratten zijn in opmars in de stad. De GGD kreeg 17 procent meer meldingen van overlast. De rat, die gevaarlijke ziektes kan overbrengen, gedijt door zachte winters en het vele zwerfvuil.

Amsterdamse wijken die vooral te maken hebben met rattenoverlast in huizen, zijn de Staatsliedenbuurt, De Pijp, De Baarsjes, Oud-West, de Indische Buurt en de Oosterparkbuurt.

De oude woningen, vaak met kruipruimtes, en het oude rioolstelsel bieden ratten net die gaatjes van anderhalve centimeter die ze nodig hebben om in de woningen op zoek te gaan naar voedsel. "Er zijn voorbeelden van mensen die ratten aantroffen in de keuken of in de toiletpot," aldus milieuwetenschapper Jan Buijs van de GGD.

Zwerfvuil
Maar ook stadsdelen als Noord, Nieuw-West en Zuidoost kampen met rattenoverlast. Daar zitten de knaagdieren vooral in binnentuinen en parken.

De overdaad aan eetbaar zwerfvuil en voedsel dat mensen achterlaten voor eenden of reigers is de voornaamste oorzaak voor de toename van de ratten, ook in gebieden aan de rand van de stad.

Zachte winters vergroten de overlevingskansen van het ongedierte.

Ziekte van Weil
De GGD houdt het aantal meldingen van ratten bij. Volgens de meest recente cijfers uit 2015 is het aantal plekken waar ratten zijn gesignaleerd met zeventien procent gestegen ten opzichte van 2014, tot 2447. Ratten in huis roepen bij veel mensen walging op. De beesten zijn via hun urine verspreider van de ziekte van Weil, die via een nier- of leverontsteking dodelijk kan zijn.

Hoe groot de populatie bruine ratten in Amsterdam is, is moeilijk in te schatten. Buijs: "Vroeger rekende de GGD één rat per inwoner, dan zou het in Amsterdam tegenwoordig neerkomen op ruim 800.000 ratten. New York rekent met vijftig ratten per melding, wat neerkomt op één rat per vier inwoners. Dat zou in Amsterdam neerkomen op 122.350 exemplaren, ofwel één rat per zeven inwoners. Maar we weten het niet."

Achterstallig onderhoud
Wat de meting van de ratten kan beïnvloeden, is de oprichting van meldpunt Melding Openbare Ruimte in 2014, een stedelijk systeem waar Amsterdammers ook overlast van afval en slecht onderhouden groen kunnen melden. Melden is makkelijker geworden. Meer meldingen wijzen waarschijnlijk op meer ratten, al is het ook mogelijk dat alleen het aantal meldingen is gestegen.

Bij rattenoverlast in huis plaatst de GGD rattengif, dat alleen voor professionals verkrijgbaar is. Tevens worden huiseigenaren gewezen op mogelijk achterstallig onderhoud, wordt de stadsreiniging uitgebreid en spoort de gemeente buurtbewoners aan om geen etenswaar te laten slingeren.

Lees ook het interview met ecoloog Jan Buijs: 'De buurt zelf heeft een grote rol bij rattenbestrijding' [+]