Plus

De ramadan dit jaar: pover, maar meer dan ooit een tijd van bezinning

Bakkers merken het verschil ook: door de corona-uitbraak hebben zij veel minder klandizie dan andere jaren. 'Mensen bakken thuis hun eigen baklava.'Beeld EPA/ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Donderdag begint de ramadan, maar de gezamenlijke iftar zit er door corona niet in. Wordt dit een hele karige of juist een echte ramadan? ‘Het wordt een nog diepere maand van bezinning dan het ooit is geweest.’

Moskeeën zijn gesloten, grootschalig familiebezoek is verboden, dus sociaal wordt het komende maand een bijzonder sobere ramadan.

“Ik verheug me nog wel,” zegt jongerenwerker Ibrahim Wijbenga, “maar het zal totaal anders zijn. Ik heb toevallig net dadels gekocht, en mijn moeder heeft chebakia, dat zijn Marokkaanse koekjes, gebakken, maar die kan ik niet gaan ophalen. Het is karig allemaal.”

Wijbenga betreurt dat het gezamenlijk gebed niet door kan gaan. “Normaliter ga ik elke avond naar de moskee. Het gezamenlijk gebed na zonsondergang is wat de ramadan ook extra bijzonder en mooi maakt. En ook het vastenverbreken met familie is er nu niet bij, alleen met het eigen gezin. Dat is wel een povere invulling van de ramadan, al blijft het vasten natuurlijk overeind. Maar het is het minimale van het minimale.”

Dubbel gemis

Voor Harun Karadeniz, mede-eigenaar van Turkse bakkerij Kara Firin met zes filialen, is het een dubbel gemis. “Aan de ene kant is ramadan net als kerst: je komt bij elkaar op bezoek, bij familie, vrienden, buren. Je zit aan tafel, je bent gelijk, het is hét moment om te delen. Dat mis je nu allemaal.”

“En aan de andere kant is er ook een economisch aspect. De ramadan is de tijd om vrijgevig te zijn. Wij merken het ook aan de omzet. Normaal gaan de luxeproducten een maand lang heel hard. Maar dit jaar zit iedereen thuis en dan wil je je toch nuttig maken en dan gaan ze maar eigen baklava en broodjes bakken.”

Ook voorzitter Aissa Zanzen van de Islamitische Schoolbesturen Organisatie noemt het missen van de iftar ‘in principe een groot gemis’. Zanzen: “De ramadan bestaat voor een groot deel uit een sociaal aspect, maar we proberen er het beste van te maken. Het is beter om dat gemis te compenseren door het eten dat nu niet gezamenlijk gegeten kan worden, weg te geven. Dat zou ik zelf ook doen.”

Het coronavirus zelf heeft geen invloed op de ramadan, benadrukt Zanzen. “De zieken hadden altijd al vrijstelling, dus dat is niet anders dan anders. Het vasten moeten we ook gewoon doen, het verplichte karakter is er niet vanaf. Het is alleen jammer van het sociale aspect.”

“Natuurlijk is het jammer,” zegt ook bestuurder Lahcen Farah van de Al Ummah Moskee, “maar het is niet anders. Er zijn regels, niet alleen in Nederland, maar in de hele wereld. Zelfs in Saoedi-Arabië, het grootste moslimland. Die regels moeten mensen accepteren, moslim of niet.”

Nu écht de ramadan

Adviseur Fatima Elatik ziet juist voordelen een sobere ramadan. “Het sociale aspect wordt nu een stuk minder, maar de ramadan wordt nu écht de ramadan. Het wordt een periode van echte bescheidenheid en ingetogenheid.”

In de praktijk verandert er volgens haar toch ook weer niet zo heel veel. “Doordeweeks moeten we werken, dus dan zijn we ’s avonds toch alleen thuis. In het weekend ga je naar je ouders en familie en dat moet je nu beperken. Maar het gaat nu om de gezondheid en de veiligheid van die familieleden en ouderen.”

“Ik omarm het ook. Het wordt een nog diepere maand van bezinning dan het ooit is geweest. Sowieso kunnen we deze coronatijd gebruiken voor meer reflectie hoe we omgaan met de wereld en hoeveel we consumeren, en hoe belangrijk saamhorigheid is. Ik denk dat we komende ramadan naar een diepere laag gaan. Dat wens ik iedereen toe.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden