PlusStadsgeluiden

De leeuw in Afrika beschermen, begint dit keer op het Leidseplein

De non-profitorganisatie Sensing Clues ontwikkelt technologie om het stropen van groot wild tegen te gaan. De eerste proeven vinden plaats op het Leidseplein. 

Beeld Mathilde Bindervoet

De bel van de tram, de sirene van de ambulance, het dichtklappen van het portier van een taxi, keuvelende mensen op een terras, een scooter die voorbij scheurt: de soundtrack van het Leidseplein bestaat uit heel veel verschillende geluiden. “Als je goed luistert, zijn er wel honderden te onderscheiden,” vertelt Jan-Kees Schakel, oprichter van de Amsterdamse stichting Sensing Clues. “En overdag klinkt het plein weer heel anders dan ’s nachts. Wij brengen dat in opdracht van de gemeente en de Ombudsman nu allemaal in kaart.”

Sensing Clues is een non-profitorganisatie die zich bezighoudt met de ontwikkeling van technologie voor natuurbeheer. Die technologie wordt ingezet voor de bescherming van groot wild over de hele wereld, en van hun leefomgeving. De klantenkring: wildbeheerders van olifanten in Azië, leeuwen in Afrika, beren in Italië. “Ik heb een achtergrond in natuurbeheer en werk bij de politie,” legt Schakel uit. “Vijf jaar geleden zag ik in de tropen met eigen ogen hoe stropers geen strobreed in de weg werd gelegd. Ik dacht: ik kan mijn werkervaring gebruiken om de natuur een handje te helpen.”

Die ingeving leidde tot de oprichting van Sensing Clues. “Bij de nationale politie gebruiken wij geavanceerde technologie om boeven te vangen. Dat kan natuurlijk ook met stropers. Die maken net zo goed deel uit van criminele organisaties. Ze schieten geen olifanten om het ivoor mee naar huis te nemen. Daar zit een heel netwerk achter dat zich uitstrekt tot de handel. Als je weet hoe criminele organisaties opereren, kun je maatregelen nemen om ze de voet dwars te zetten. Technologie speelt daarbij een belangrijke rol.”

Intelligente microfoon

Speciaal voor de leefgebieden van groot wild ontwikkelt Sensing Clues een technologie die gebruik maakt van geluidssensoren. “Het gaat om uitgestrekte gebieden, soms wel zo groot als Portugal. De kunst is om de sensoren op de goede plek te plaatsen. Stropers volgen bepaalde routes om bij het wild te komen. Er zijn een paar belangrijke wegen, een paar plekken waar ze de rivier kunnen oversteken. De sensoren pikken op die strategische plekken het geluid op van passerende wagens of een motorboot. Dan komen de parkbeheerders in actie.”

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Het systeem is ingewikkeld, legt Schakel uit. “De sensor is feitelijk een intelligente microfoon die is gekoppeld aan een kleine computer. Op deze computer staat een getraind neuraal netwerk dat in staat is om de opgevangen geluiden te classificeren. De sensor vangt een geluid op en de software maakt daar in realtime melding van. Bijvoorbeeld: ik hoor nu op deze plek mensen schreeuwen of schieten. Het komt erop neer dat de beheerders op afstand meekrijgen welke geluiden in het bos te horen zijn.”

Zo helpen de sensoren de beheerders hun werk te doen. Menselijke inbreng blijft onmisbaar, zegt Schakel. “Het neuraal netwerk is een complex statistisch model. Dat geeft bijvoorbeeld door dat het met tachtig procent zekerheid een brommer hoort. Maar het voegt er meteen aan toe dat het ook een motor kan zijn die langzaam rijdt. Die kans is twintig procent. Het is aan de ontvanger om een goede inschatting te maken van de situatie. Die moet besluiten: als we op dat tijdstip en op die plek menselijke activiteit waarnemen, moeten we erop af.”

De training van het neurale netwerk vindt plaats in Nederland. Op het militaire oefenterrein De Harskamp zijn samples opgenomen van de schoten van 2000 vuurwapens die het systeem nu vrijwel vlekkeloos kan herkennen. Op het Leidseplein wordt het netwerk verder getraind, zoals Schakel het noemt. “We maken het prototype voor de gemeente dat het systeem wil gebruiken om de overlast op het plein tegen te gaan (zie kader). Het project helpt ons om de technologie te verbeteren. Dat kunnen we beter hier doen dan in Congo.”

Dronken bezoekers

Voor het project in de hoofdstad hebben de medewerkers van Sensing Clues de geluiden van het Leidseplein verzameld en ingevoerd in het systeem. Schakel: “De activiteiten hebben een paar maanden min of meer stilgelegen in verband met de uitbraak van corona, maar we hopen de draad snel weer te kunnen oppikken. Alle opgenomen samples moeten het netwerk straks in staat stellen om het geluid van een gezellig terras waar wat wordt gekeuveld te kunnen onderscheiden van het geschreeuw van een groepje dronken bezoekers.”

De sensoren registreren trouwens alleen de herkomst van de geluiden. Het is niet zo dat de gemeente straks ook kan beluisteren hoe op de terrassen over het stadsbestuur wordt gesproken. “Nee, dat is uitgesloten,” benadrukt Schakel. “Spraakherkenning is een andere techniek en een ander vakgebied. Ons systeem herkent geluidsbronnen. Het vangt geluiden op, classificeert die ter plekke en geeft daarna een melding door. Maar er worden geen geluiden vastgelegd of bewaard. Zo hebben we privacy ingebakken in ons systeem.”

Amsterdam Sounds

De technologie van Sensing Clues speelt een belangrijke rol in het project Amsterdam Sounds, dat is opgezet om slimme oplossingen te bedenken voor de geluidhinder op en rond het Leidseplein. Bij het project zijn alle partijen in het gebied betrokken: bewoners, horecaondernemers, beleids­makers en handhavers. “Het zijn partijen met tegen­gestelde belangen, maar iedereen is bereid het gesprek met elkaar aan te gaan,” vertelt Judith Veenkamp, hoofd van het Smart Citizens Lab van kennisorganisatie Waag en coördinator van Amsterdam Sounds. “Het uitgangspunt is om samen te zoeken naar oplossingen waar nog niet eerder aan is gedacht.” Met de sensoren en dB-meters van Sensing Clues worden data verzameld die duidelijk moeten maken welke geluidsbronnen voor de meeste overlast zorgen, en op welke uren. Veenkamp: “Als gevolg van corona is dat onderdeel nog in volle gang. De maanden van de lockdown beschouwen we als een interessante nulmeting.”

­Zomerserie

Hoe klinkt Amsterdam? En hoe gaan Amsterdammers om met die dagelijkse kakofonie? In deze serie verdiepen we ons in het geluid van deze mooie maar luidruchtige stad.

1.  De stilte van de stad in tijden van corona

2.  De beleving van geluid zit tussen de oren ­

3.  Ook een zeeleeuw moet zich aan de regels houden

4.  Wat lawaai doet met de gezondheid

5.  Slimme technologie als wapen tegen geluidhinder

6.  Oude geluiden zijn vertrouwde geluiden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden