Als het baby’tje op 8 juni 2016 wordt gevonden, begint de politie meteen met een intensief onderzoek.

Plus Achtergrond

De intensieve zoektocht naar de moeder van de Sloterplasbaby

Als het baby’tje op 8 juni 2016 wordt gevonden, begint de politie meteen met een intensief onderzoek. Beeld Maarten Brante

Toen in 2016 bij de Sloterplas een dode baby werd gevonden, leek het een onmogelijk opgave de moeder te vinden. Toch lukte het. Ton Uiterwijk van de politie en officier van justitie Sylvia Sondermeijer vertellen hoe.

Het is 8 juni 2016, kwart over zes in de avond. Een wandelaarster met hond vindt een oranje sporttas aan de oever van de Sloterplas. Ze dacht het hoofdje van een baby te zien. Ze belt meteen de politie. Het pasgeboren jongetje is overleden. Ton Uiterwijk, onderzoeksleider van het Team Grootschalige Opsporing, dat zich bezighoudt met zware misdrijven als liquidaties maar ook met zaken die grote maatschappelijke onrust meebrengen, wordt op de zaak gezet. Dat het geen gemakkelijk onderzoek zou worden, werd hen al snel duidelijk.

Uiterwijk: “De zaken waarbij babylijkjes ergens buiten worden gevonden, worden bijna nooit opgelost. De moeder is meestal onvindbaar. Dat bepaalde meteen voor ons de strategie. We hebben daarom direct veel informatie naar buiten gebracht. Het rompertje, de sjaals en de sporttas waarin het baby’tje lag, werden in de media getoond. Wij moesten de moeder van dit jongetje vinden.”

Hoe verliep het onderzoek?

Uiterwijk: “Het was ontzettend ingewikkeld. Uit het eerste sectieverslag van het lichaampje bleek dat niet kon worden vastgesteld of het jongetje, dat 1700 gram woog, nog had geleefd. Ook niet wanneer het was overleden en zelfs geboren en op welk moment het was achtergelaten. We moesten in een tijdvak van enkele weken gaan zoeken.”

Sondermeijer: “We wisten niet wat er gebeurd was. Was het een vrouw in nood? Moest zij direct geholpen worden? Was zij slachtoffer van een zedendelict?”

Uiterwijk: “Je schrijft alle scenario’s op. Is het kindje weggelegd door de moeder of door een ander? Is dit kindje dood of levend geboren? Is de vrouw slachtoffer van mensenhandel? We houden overal rekening mee. Allerlei scenario’s kap je weg, zodat je één scenario overhoudt. Maar het ging allemaal niet zo vlug.”

Toch kwamen binnen enkele dagen al meer dan 125 tips binnen.

Uiterwijk: “De tips gingen bijvoorbeeld over vrouwen die zwanger waren maar van wie nog nooit een baby’tje was gezien. Ze kwamen uit medische hoek, van familieleden of kennissen van deze zwangere vrouwen. We zijn ze allemaal nagelopen en hebben ook vaak dna afgenomen. Maar niets kwam eruit.”

Beeld Maarten Brante

Voor dit onderzoek zijn neonatologen, gespecialiseerd in vroeggeboorte, ingeschakeld. Zij vertelden over het verschijnsel neonaticide: vrouwen die uit angst ontkennen dat ze zwanger zijn en het kind doden. Volgens hen heeft de vindplaats van de baby zeer waarschijnlijk een relatie met de moeder of de vader van het kind. Het politieteam heeft daarom grondig de omgeving van de Sloterplas onderzocht. Alle verloskundigen in die buurt zijn benaderd. Verder zijn ook alle mensen nagetrokken die rond die tijd een rompertje bij Primark hadden gekocht.

Uiterwijk: “De gegevens van Primark hadden de doorbraak kunnen zijn, maar de vrouw heeft waarschijnlijk cash betaald.”

Wat kwamen jullie tegen tijdens de opsporing?

Uiterwijk: “We kwamen allerlei aanwijzingen tegen die we moesten uitzoeken en die veel tijd kostten, maar die niets met de zaak te maken bleken te hebben.”

Hij haalt een foto tevoorschijn van twee mensen – vermoedelijk een vrouw en man – die met een oranje tas in de hand voor een auto bij de Sloterplas staan. “In ons onderzoek stuitten we op dit timelapsecamerabeeld, dat een dag voor de vondst van het kinderlijkje werd vastgelegd. Het beeld is gemaakt op een minuut lopen van de plek waar de tas met het lijkje was gevonden. Die mensen bleken, werd duidelijk uit een volgend beeld, één à twee minuten te zijn weggeweest bij hun auto en kwamen terug zonder tasje. We hebben hen opgespoord, maar er was geen relatie met de zaak. Zij bleken gewoon dezelfde sporttas te hebben.”

Sondermeijer: “Kort na het aantreffen van de tas zijn duikers de Sloterplas ingegaan. Ze vonden bij diezelfde plek een zakje met vier navelstrengen erin. Wat is hier aan de hand? dachten we. Ook hiervan is het dna onderzocht maar er was geen relatie met de baby. Het is kennelijk een gebruik bij sommige groepen mensen om de navelstreng terug te geven aan de natuur.”

Beeld Maarten Brante

Uiterwijk: “We kregen ook op een gegeven moment een telefoontje van een collega dat de moeder zichzelf zou hebben gemeld. Deze vrouw werd aangehouden en is uitgebreid door zedencollega’s verhoord. Het was een jonge vrouw met een triest verleden en een triest verhaal. We hebben een spoedprocedure ingezet om haar dna te vergelijken met dat van de baby. Een dag later hoorden we dat zij het niet was.”

In augustus 2016 was er een afscheidsbijeenkomst op begraafplaats Sint Barbara. Er kwamen veel belangstellenden af op de uitvaart van de baby, die door de politiemensen liefkozend Strekeltje werd genoemd, naar de naam van het onderzoek 13Strekel.

Uiterwijk: “Al die bezoekers spraken we aan. Sommigen hadden een kind verloren, anderen wilden niet dat het kind alleen werd begraven. Maar ook daar kwam verder niets uit.”

Bij de uitvaart waren ook rechercheurs. Een van hen las een tekst voor. Het onderzoek heeft sommigen van hen persoonlijk geraakt.

Uiterwijk: “Ik heb benadrukt: deze zaak wordt heel heftig, houd elkaar een beetje in de gaten en meld je als je het moeilijk hebt. We hebben jonge ouders in ons team. Sommigen wilden de foto van de baby niet zien. ”

Na de uitvaart heeft de politie de begraafplaats extra in de gaten gehouden. Een jaar na de uitvaart legde de politie een briefje bij het graf met een oproep aan de moeder om zich te melden. Tevergeefs. Het onderzoek liep uiteindelijk op niets uit. Een klein jaar later, in 2017, deed het OM daarom een aanvraag voor een dna-verwantschapsonderzoek in de gehele criminele databank. Zoiets mag niet zomaar – het is gebonden aan strenge regelgeving. Een speciale commissie moet zich erover buigen en de rechter-commissaris moet toestemming geven. Deze toestemming kwam er uiteindelijk. Het dna van de baby werd vergeleken met dat van de mannen in de databank. Maanden later kwam de uitslag.

In de weken na de vondst vraagt de politie medewerking van onder anderen mensen die in de buurt van de vindplaats zijn geweest. Op het graf van de baby, op Sint Barbara, legt de politie na een jaar een brief aan de moeder. Beeld ANP

Uiterwijk: “De vader, een 30-jarige man, bleek in de databank voor te komen. Tot onze verbazing zei hij na zijn aanhouding meteen: ‘Ik denk dat ik wel weet wie de moeder van de baby is.’ Hij noemde haar naam. De vrouw had hem namelijk gebeld dat ze zwanger was, maar hij had dat niet geloofd.”

De politie kon kort daarop de destijds 25-jarige moeder van het baby’tje uit Amsterdam-West aanhouden. Zij vertelde dat, op de vader na, niemand van haar zwangerschap wist en dat niemand bij de geboorte aanwezig was.

Ook haar moeder bij wie ze woonde niet. Na de geboorte had ze haar kindje, dat niet bewoog of huilde, op bed gelegd en geluisterd of het nog leefde. Toen dat niet het geval was, is ze met haar kind naar de Sloterplas gegaan.

Uiterwijk en Sondermeijer zijn omwille van de privacy terughoudend over de moeder. Uiterwijk: “Zij is vijf keer urenlang verhoord door de politie. We zagen allerlei emoties voorbijkomen: verdriet, matheid, zakelijkheid, woede en angst. Zij vertelde, zoals de neonatologen al voorspelden, meteen het hele verhaal.”

Sondermeijer: “Maar haar verhaal hoeft niet meteen de waarheid te zijn. Er zijn nog veel ­vragen.”

De vrouw, die vorige week voor de rechter stond, verborg zich tijdens de zitting anderhalve week geleden onder een plaid. In hoeverre speelde de schaamtecultuur van de moeder, van Marokkaanse komaf, een rol?

Sondermeijer: “In mijn beleving speelde dat in deze zaak een grote rol. Tijdens de zitting maakte ze duidelijk dat ze de zaak achter gesloten deuren wilde laten behandelen. Ze wilde dat de pers er niet bij was. Tijdens de inhoudelijke behandeling heeft ze gezegd dat ze bang was en zich zorgen maakte over haar familie als het uit zou komen. De buitenwereld mocht niet weten dat ze ongehuwd zwanger was. Tijdens de zitting was haar familie ook niet aanwezig om haar te steunen.”

In het requisitoir sprak u, mevrouw Sondermeijer, van een berekenende vrouw.

Sondermeijer: “Ze heeft erover nagedacht waar ze de baby zou neerleggen. Ze wilde dat niet bij de moskee doen of het politiebureau waar camera’s hangen en koos voor het Sloterpark.”

De moeder zei tijdens de zitting dat zij de tas 12 meter van de vindplaats had gelegd, op een plek in het zicht van voorbijgangers. Zij zei dat ze had gewild dat het kind werd gevonden en begraven. Maar u eiste tegen de vrouw, die volgens deskundigen deels verminderd toerekeningsvatbaar is, 15 maanden cel waarvan 5 voorwaardelijk wegens het verbergen van een kinderlijkje. U gelooft dat verhaal niet?

Sondermeijer: “De tas is aangetroffen langs de oever van de Sloterplas. Er zaten waterplantjes, -dieren en kroos in de tas. Ze had duidelijk het oogmerk het weg te maken, zoals ik in mijn requisitoir heb gezegd. Daardoor heeft ze de samenleving een degelijk onderzoek naar de dood van het baby’tje onthouden.”

Op de tenlastelegging stond, tot kort voor de zitting nog, dat de vrouw werd verdacht van kindermoord.

Sondermeijer: “Ze werd aangehouden op verdenking van betrokkenheid van de dood van het kindje en het wegmaken van het lijkje. Ze is daarop enkele weken in bewaring gesteld. Uit het sectierapport kon echter niet worden vastgesteld dat het kind geleefd had. Voor kindermoord zijn dus geen aanwijzingen.”

Er zijn foto’s van de baby aangetroffen op de telefoon van de moeder. Sprak ze liefdevol of afstandelijk over haar zoontje?

Uiterwijk: “Ze had wel gevoel voor haar kindje. Ze had hem een naam gegeven en een speentje met zijn naam erop gekocht.”

De rechter doet woensdag uitspraak in deze zaak. Heeft u een idee hoe het met de moeder gaat?

Uiterwijk: “Tijdens het onderzoek kreeg ik de indruk dat het beter met haar ging.”

Sondermeijer: “Ik heb geëist dat ze een ambulante psychologische behandeling krijgt in De Waag. Ze is kwetsbaar en niet de sterkste persoon, bleek uit de rapporten van de deskundigen. Ze heeft hulp nodig zodat ze steviger in haar schoenen komt te staan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden