PlusReportage

De ‘infraroodsafari’: als Sherlock Holmes speuren naar ontsnappende warmte

Francis Langedijk zoekt, onder toeziend oog van bewoner Kas Burger, met zijn infraroodcamera naar plekken waar warmte naar buiten lekt.Beeld Jakob van Vliet

Met een infraroodcamera brengt Jungle Amsterdam in tochtige huizen precies in kaart waar de verwarming naar buiten lekt. Dat bespaart energie, maar het is ook een vorm van armoedebestrijding. ‘Het leven goedkoper maken gaat vaak samen met duurzaam gedrag.’

Buiten is het 3 tot 4 graden en dat is ook wat Francis Langedijk afleest op het schermpje als hij zijn infraroodcamera richt op een appartementencomplex in Oost. Uit infraroodstraling maakt de camera op hoe hoog de temperatuur is van de materialen die voor de lens komen en dan blijkt dat het dubbelglas uit de jaren tachtig zijn werk nog doet: alle warmte blijft binnen. Maar als Langedijk de camera zwenkt naar de onderkant van het kozijn, valt de isolatie alsnog door de mand.

Betrapt! 

Onder het kozijn is geen kier of naad te zien, maar blijkbaar zitten ze er wel. Want hier ontsnapt warmte uit de slaapkamer van deze portiekflat aan de Bataviastraat. Onderaan het kozijn is het met 9,2 graden beduidend warmer dan de buitentemperatuur. Aan de zijkant zit het kozijn ook bepaald niet als gegoten in de buitenmuur: daar is het 8,4 graden.

Het komt allemaal aan het licht bij de ‘infraroodsafari’ van bewonersorganisatie Jungle Amsterdam. De particuliere stichting komt in Oost over de vloer bij bewoners die klagen over tocht. Eenmaal binnen houdt Langedijk de camera met gestrekte armen voor zijn gezicht, alsof het een vergrootglas is. “Nu ga ik als een soort Sherlock Holmes alle naden en kieren langs.”

Onder de voordeur vindt hij wat hij zoekt. In het uiterste hoekje tussen de muur en de deurpost is het 14,9 graden. Dus ook daar ontsnapt warmte, want binnen is speciaal voor deze ­meting de thermostaat op 23 graden gezet. “Met uw vinger op deze plek voelt u het meteen,” wijst Langedijk. “Een beetje kit ertussen en het is ­opgelost,” zegt bewoner Kas Burger. Langedijk: “Dat zou ook mijn advies zijn.”

Energiearmoede

Langedijk loopt meteen het hele huis na: Hangen er led-lampen? Is er radiatorfolie aangebracht? Met de infraroodcamera checkt hij de temperatuur van het warme water dat door alle radiatoren stroomt. De afstelling kan vaak efficiënter. Bij alle vijftien infraroodsafari’s die hij sinds de jaarwisseling deed, mankeerde daar wel iets aan. “En dan ga je ook minder stoken.” Ook dat kan trouwens het advies zijn. Eerder deze week kwam hij nog over de vloer bij een man die dag en nacht de kachel liet branden, zelfs als hij niet thuis was.

Het typeert Jungle Amsterdam, dat sinds drie jaar bestaat en duurzaamheid als speerpunt heeft. In de oude wijken in Oost wonen veel huurders die moeten rondkomen van een laag inkomen en dan zijn zonnepanelen of verwarming zonder aardgas nou niet de eerste prioriteit. “Als je met duurzaamheid bezig bent in een arme buurt als de Dapperbuurt, de Transvaalbuurt of de Indische Buurt, kun je dat niet loskoppelen van manieren om geld te besparen,” zegt Jannekee Jansen op de Haar van Jungle Amsterdam. “Dan moet je niet aankomen met de belofte: het scheelt zo en zoveel CO2.”

Beeld Jakob van Vliet

Veel Amsterdammers worstelen met energiearmoede, een steeds groter deel van hun inkomen gaat op aan de energierekening. Daarbij helpt het niet dat de gasprijs langzaam maar ­zeker wordt opgeschroefd om de overgang op duurzame energie – vaak groene stroom – te ­versnellen. Des te meer kan er worden bespaard door kritisch naar het energieverbruik te kijken. Vandaar de infraroodsafari’s die op aanvraag langskomen bij huurders én huiseigenaren in de buurt. “We willen het leven goedkoper maken. En het mooie is: dat gaat heel vaak samen met duurzamer gedrag.”

Jungle Amsterdam is voortgekomen uit de Badcuyp, een buurtorganisatie uit De Pijp die vooral draaide om muziek. Ook in Oost, waar Jungle Amsterdam drie jaar geleden neerstreek in het leegstaande Muiderpoorttheater, biedt het een podium voor zalenverhuur, muziek en bijvoorbeeld schoolmusicals. Tegelijk speelt ook de re-integratie van Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt nog steeds een grote rol. “Re-integratie was in de Badcuyp al een van onze hoofdactiviteiten.”

Onverbiddelijk

Langedijk, die opgeleid is als elektricien, doet de infraroodsafari’s al drie jaar als vrijwilliger, maar hij kan zich zomaar voorstellen dat hij op den duur als zzp’er langs de deuren gaat voor energieadvies.

Eenmaal aanbeland in de keuken van de woning in de Bataviastraat ziet Langedijk met de infraroodcamera in één oogopslag welke ven­tilatieroosters nog voldoen. Alle luikjes zijn gesloten en toch piept er koude lucht naar binnen bij één ventilatierooster, want hij meet er 9,3 graden. “Deze is lek,” concludeert hij.

Bewoner Burger kijkt hoofdschuddend mee. “De infraroodcamera is onverbiddelijk.” Hij zit in het bestuur van de vereniging van eigenaren, een gemengde vve van kopers en huurders waar woningcorporatie Ymere de meerderheid van de stemmen heeft. Al een poos probeert Burger Ymere te overtuigen van de noodzaak in de 86 woningen uit 1982 de kozijnen te vervangen en het rapport van Langedijk zou de corporatie over de streep kunnen trekken. “Het is ouwe zooi. Er is hier ook een appartement waar de wind door de kozijnen giert.”

Ook in de Bataviastraat speelt energie­armoede een rol, weet Burger. “Veel bewoners hebben een laag inkomen – een AOW’tje, een ­uitkering. Ymere heeft daar ook een verantwoordelijkheid als rentmeester zodat mensen een lage gasrekening hebben.”

Grote klap

Natuurlijk willen ze aan de Bataviastraat ook wel zonnepanelen, maar met betere isolatie valt veel meer te besparen. Veel huurders zullen daarbij toch vooral denken aan hun snel stijgende energierekening. Dat meteen veel minder CO2 de lucht ingaat, is mooi meegenomen.

En door betere isolatie gaan ook weer zuinigere alternatieven voor aardgas tot de mogelijk­heden behoren. “Isoleren, dat is de grote klap,” zegt Burger. Langedijk kan het alleen maar beamen: “Daar begint alles mee.”

Ook voor de niet zo milieubewuste buurtgenoot

Jungle Amsterdam was vorig jaar een van de ondertekenaars van het Amsterdamse klimaatakkoord. Duurzaamheid is echter niet het enige waar het zich op richt.

Jungle Amsterdam is voorgekomen uit de Badcuyp, het muziekcentrum dat sinds 1994 in in de Albert Cupystraat zat. De Badcuyp moest in 2015 op zoek naar een ander onderkomen en vond dat halverwege 2016 in het voormalige Muiderpoorttheater in Oost. Met de verhuizing kreeg de stichting ook een ander karakter. Behalve om cultuur draait het bij Jungle Amsterdam vooral om natuur en milieu. Niet voor niets was het nieuwe centrum vorig jaar ­namens de buurt een van de ondertekenaars van het Amsterdamse klimaatakkoord dat wethouder Marieke van Doorninck sloot met een lange rij ­bewonersverenigingen.

Wekelijks is er een spreekuur met onafhankelijk advies over duurzaamheid en twee keer per week kunnen buurtbewoners tegels uit de tuin inruilen voor plantjes. Ook heeft de organisatie, waar zo’n dertig mensen actief bij betrokken zijn, zelf een plan geschreven om de Dapperbuurt groener te maken. Jungle Amsterdam kiest er ­bewust voor niet alle kaarten op duurzaamheid te zetten. Juist bijeenkomsten van groepen buurtbewoners zijn een buitenkans om in contact te komen met een publiek dat niet als vanzelf milieubewust leeft. ­Jannekee Jansen op de Haar noemt als voorbeeld de groep Turkse en Marokkaanse vrouwen die elke week bijeenkomt in het voormalige theater. Bij hen thuis komt nu binnenkort ook de infraroodsafari langs.

Verder zijn in het voormalige theater zalen te huur voor bijvoorbeeld verjaardagen, verenigingen en schoolmusicals. En de buurt kan er terecht om boeken te ruilen. “Met acht­duizend boeken hebben we de grootste openbare boekenkast van Amsterdam.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden