PlusReportage

De huisarts is gewoon open: ‘Het is goed behapbaar’

Huisarts Alex Tempelman houdt een speciaal spreekuur voor patiënten met – misschien – Covid-19.Beeld Jakob Van Vliet

Waar de druk op de ic enorm oploopt, is de coronazorg door de huisarts vooralsnog goed te behappen. Zorg verlenen in coronatijd: geen wratjes en voetschimmel, maar wel een speciaal Covid-spreekuur. En heel veel onrust bezweren. 

Hij had een patiënt met een urineweginfectie in de praktijk, maar verder was zijn spreekuur voor 95 procent gevuld met telefoontjes en video-bellen, met name over corona-achtige vragen.

Huisarts Alex Tempelman, die praktijk houdt in Nieuwendam-Noord, pakt zijn witte doktersjas uit de kast. Het tenue komt uit de mottenballen, want deze huisarts doet zijn spreekuur doorgaans in zijn gewone kleren. Nu beschermingsmiddelen vereist zijn, komt dit uniform weer goed van pas.

Het is 15.00 uur in de middag, zijn coronaspreekuur staat op het punt van beginnen. Vandaag staat één patiënt op het programma met symptomen die mogelijk wijzen op Covid-19. “Mensen bellen met vragen over luchtwegklachten, pijn, diarree, maar als het niet ernstig is, dan voldoet een telefonisch consult.”

Pas als symptomen écht wijzen op een corona-infectie én patiënten er flink beroerd van zijn, worden ze uitgenodigd op het coronaspreekuur. Tempelman rijdt ook visites naar patiënten die ziek zijn. Alle anderen, de bellers met milde klachten dus, krijgen het advies thuis in isolatie uit te zieken en te bellen als het erger wordt. “Dat wordt geaccepteerd. De mensen zijn helemaal niet dwingend en eisend.”

Zuurstof in het bloed

Hij trekt de elastiekjes van een mondmasker – kaliber FFP1 – over zijn hoofd en zet een grote plastic bril op. “Gewoon een uit de bouwmarkt. Ik hou van klussen.”

Tempelman gaat achter zijn bureau zitten en legt zijn apparaatje klaar waarmee hij straks bij de patiënt kan meten hoeveel zuurstof die in het bloed heeft. “We luisteren verder naar de longen, we meten de temperatuur en vervolgens vellen we een oordeel: deze patiënt kan naar huis, eventueel met paracetamol, puffertjes voor astmatische patiënten of antibiotica – om een infectie met een bacterie voor te zijn. Of hij moet naar het ziekenhuis, waar hij op de spoedeisende hulp wordt beoordeeld.”

Op veel huisartsenpraktijken werkt het op deze manier. De patiënten met een verdenking op Covid-19 komen geclusterd en op afspraak. Om te voorkomen dat de patiënten elkaar treffen in de praktijk, wachten ze in de auto tot ze een telefoontje krijgen van de huisarts dat ze mogen binnenkomen. Die huisarts maakt vervolgens – ingepakt in beschermende materialen – de deur voor ze open.

Een rondje langs verschillende huisartsen leert dat ze het werk in coronatijd goed aankunnen. Ook Stella Zonneveld van de Huisartsenkring noemt het ‘goed behapbaar’ en ‘relatief rustig’. Hoe zich dat gaat ontwikkelen, kan Zonneveld niet voorspellen, maar ze hoort van haar collega’s uit Brabant geen ‘dramatische verhalen’. “De drukte ligt toch vooral bij de ziekenhuizen.”

Achter plexiglas

Mensen met acute problemen kunnen nog altijd bij de huisarts terecht, maar patiënten met uitstelbare klachten als wratjes of eczeem zijn gevraagd om nu niet naar de huisarts te komen, zodat de huisartsen hun handen vrij hebben om de patiënten met corona(verdenkingen) te helpen.

Aan die oproep wordt ruimschoots gehoor gegeven. Zo ruim, dat Zonneveld benadrukt dat de huisarts ‘gewoon open is’. Het moet immers niet zo zijn dat patiënten blijven rondlopen met ernstige kwalen die steeds erger worden.

“De boodschap is: de huisarts is open. Je kunt altijd bellen.”

Ook Mai Neijens, huisarts in Landsmeer, ziet patiënten met een Covid-verdenking allemaal in één spreekuur ­– gemiddeld drie tot vijf patiënten per dag. Dit met tijd tussen de consulten, zodat patiënten elkaar niet treffen.

“Wij zorgen dat de wachtkamer leeg is. De assistente zit achter de balie achter plexiglas. Er hangt een briefje bij dat het luikje dicht blijft. Ook hebben we een papier opgehangen waarop staat dat patiënten in de wachtkamer – tijdens het gewone spreekuur – zeker anderhalve meter uit elkaar moeten blijven. “Want er zijn natuurlijk ook nog patiënten die wel moeten komen. Bijvoorbeeld bij een verdacht knobbeltje in de borst of een ontsporende bloeddruk.”

Het was een omschakeling naar het nieuwe coronaschema, en wat rommelig in het begin, maar ook volgens Neijens is het werk beheersbaar. Bart Meijman, huisarts in Osdorp, durft zelfs te stellen dat hij het de laatste twee weken rustiger heeft dan twee jaar geleden tijdens de griepepidemie. “Toen heb ik heel veel meer zieke patiënten gezien dan nu. Maar nu hebben we weer heel veel meer mensen die ongerust zijn. We krijgen veel telefoontjes.”

Geen test, of moeizaam

Zeven huisartsenpraktijken uit Osdorp – goed voor 30.000 patiënten – hebben het aantal coronagerelateerde acties in één week geteld. In totaal waren dat 28 visites bij mensen bij wie Covid-19 wordt vermoed en 52 consulten op het coronaspreekuur. “Dan zie je dat de druk op de huisarts heel erg meevalt. Maar ik zeg erbij: het kan de volgende weken zeker anders zijn.”

Frustrerend is het wel dat er zo weinig testmogelijkheden zijn. Volgens Meijman schuurt dat aan meerdere kanten.

“Alle maatregelen die nu worden genomen, zijn bedoeld om de meest kwetsbaren te beschermen. Maar ondertussen krijgen zorgverleners en thuiszorgmedewerkers geen of zeer moeizaam een coronatest als zij zich een beetje verkouden voelen, waardoor ze niet weten of ze het virus bij zich dragen en ze mogelijk anderen besmetten. Dat zijn júist de mensen die bij de kwetsbare mensen komen.”

Ook patiënten worden veel te weinig getest, vindt hij. “Twee van onze patiënten die op de ic terecht zijn gekomen, zijn aanvankelijk niet getest omdat ze niet voldeden aan de criteria. ‘U bent ziek en het lijkt erop dat u Covid-19 heeft, maar dat hoeven we niet te testen.’ Dat komt bij de patiënten over als een grote onverschilligheid die niet past bij de ernst van deze ziekte.”

‘RIVM wist al dat ligduur langer was’ 

De ic’s in Nederland dreigen veel sneller vol te lopen dan eerder was gemeld door het RIVM. Critici vragen zich af of dat niet eerder te voorzien is geweest.

Maandag sloeg het RIVM een pessimistischer toon aan over de opvangcapaciteit van de intensivecareafdelingen. Waar eerder in de week nog werd verondersteld dat eind mei het aantal coronapatiënten op de ic’s zou pieken op 2500, wordt nu gedacht dat al over twee weken 2500 ic-bedden nodig zijn. Dat is zeer problematisch. Met kunst en vliegwerk zijn er deze week hooguit 1600 bedden.

Tegen de NOS noemde Jacco Wallinga, de voornaamste rekenkundige van het RIVM, twee redenen voor de bijgestelde prognose: een grotere toestroom van corona­patiënten in de ziekenhuizen en een gewijzigde reken­methode: waar eerder werd gedacht dat corona­patiënten gemiddeld tien dagen op een ic-bed liggen, gaat men nu uit van 23 dagen. Dat betekent een veel lagere doorstroming, waardoor ic’s sneller vol zijn. Als rekening was gehouden met een langere ligduur, waren strengere beperkende maatregelen – horeca, kantoren en scholen dicht – in Nederland mogelijk eerder nodig geweest.

De nieuwe rekenmethode roept kritische reacties op. Deskundigen waarschuwden al eerder dat coronapatiënten gemiddeld veel langer op de ic liggen dan andere patiënten.

Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), sprak half maart over twee tot vier weken. Desgevraagd bevestigt hij nu dat uit gegevens uit China al bleek dat de ligduur langer is dan tien dagen.

PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher heeft Kamervragen gesteld over de nieuwe RIVM-prognose. In een presentatie afgelopen woensdag in de Kamer ging het RIVM al uit van een ligduur van drie weken, maar toen werd niet gewaarschuwd dat half april 2500 ic-bedden nodig zouden zijn. Asscher wil weten hoe dat kan.

Mogelijk is er bij de eerdere berekeningen van uitgegaan dat ic-patiënten in Nederland relatief gezonder zijn dan in het zwaar getroffen Italië, omdat mensen met zeer slechte perspectieven hier niet worden opgenomen op de intensive care.

Emeritus hoogleraar wiskundige economie Wouter Keller voorspelde eerder deze maand op Twitter al dat de ic’s in april tegen hun grenzen aanlopen. Hij meent dat het RIVM met verkeerde prognoses heeft gewerkt. “Ze jokken dat ze pas nu rekening houden met een langere ligduur.”

Keller verwacht over twee weken een piek in het aantal ziekenhuisopnames van coronapatiënten. Voor het dodental voorziet hij twee weken later een piek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden