PlusNieuws

De Groenmarkt, met duinlandschap op het dak en intiem stadspleintje, wint Zuiderkerkprijs

Verrassende winnaars: de 25ste Zuiderkerkprijs gaat niet naar Valley of Sluishuis maar naar de Groenmarkt en de 17de Geurt Brinkgreve Bokaal is voor Edge Amsterdam West. Het zijn de belangrijkste prijzen op het gebied van volkshuisvesting en transformatie van de gemeente Amsterdam.

Jaap Huisman
De jury van de Zuiderkerkprijs koos  voor de Groenmarkt om verschillende redenen: biodiversiteit, gevoel voor community, en naast luxe woningen ook betaalbare sociale huurwoningen.  Beeld Jakob van Vliet
De jury van de Zuiderkerkprijs koos voor de Groenmarkt om verschillende redenen: biodiversiteit, gevoel voor community, en naast luxe woningen ook betaalbare sociale huurwoningen.Beeld Jakob van Vliet

Vergeleken met de edities van de afgelopen vijf jaar horen de nominaties van de Zuiderkerkprijs 2022 beslist tot de sterkste. Genomineerd voor het beste woningbouwproject waren namelijk Valley op de Zuidas, het complex Groenmarkt tussen de Marnixstraat en de Singelgracht nabij de Europarking en Sluishuis in het water voor Steigereiland.

Een jury onder leiding van Juliette Bekkering, architect en hoogleraar Architectural Design aan de TU Eindhoven, had een moeilijke, bijna onmogelijke opgave: men koos voor de Groenmarkt van architecten Ronald Janssen en Bastiaan Jongerius. Om verschillende redenen: biodiversiteit, gevoel voor community, en naast luxe woningen ook betaalbare sociale huurwoningen. Een wowgevoel, schrijft de jury. Nellie met haar snuisterijen en foto’s van de kleinkinderen kan zich hier thuisvoelen.

Er waren drie nominaties voor de Geurt Brinkgreve Bokaal, die wordt uitgereikt aan het beste gerestaureerde of herontwikkelde project. Ook deze nominaties horen tot de sterkste in jaren. Met Edge Amsterdam West heeft het aloude kantoor van het Sociaal Fonds Bouwnijverheid een indrukwekkende koepel gekregen. Tweede nominatie is een kantoor op het Frederiksplein op de hoek van de Utrechtsestraat, dat volledig op de schop is gegaan. De derde is het voormalige gebouw New England aan het Koningsplein, waar onder meer Victoria Secret in is getrokken.

De winnaar is Edge Amsterdam West. Het is verbouwd door de Architecten Cie., de opvolger van Ooyevaar, Scholle & Van Gool, die het gebouw in de jaren zeventig neerzette. Oordeel van de jury: ‘Het oorspronkelijke lichthof is een atrium geworden met een prachtige koepel en mede dankzij de vernuftige techniek voldoet het gebouw aan de hoogste duurzaamheidseisen – het wekt zelfs energie op in plaats van energieneutraal te zijn. Juryvoorzitter is Jaap Evert Abrahamse, senior onderzoeker bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Edge Amsterdam West. Beeld Desiré van den Bergh
Edge Amsterdam West.Beeld Desiré van den Bergh

Crisis in de bouw

De gemeentelijke Zuiderkerkprijs bestaat 25 jaar en concentreert zich op volkshuisvesting, woningbouw en ruimtelijke ordening. De projecten moesten tussen augustus 2021 en augustus 2022 zijn opgeleverd. Het is opmerkelijk dat er in deze periode zulke iconische gebouwen zijn opgeleverd omdat de crisis in de bouw toen al was begonnen. Bouwmaterialen zijn extreem duur en personeelstekort vertraagt de ontwikkeling waardoor verschillende projecten later klaar waren dan gepland. Dat geldt zeker voor Valley en Sluishuis.

Hoe komt het dat de oogst in het afgelopen jaar zo rijk was? Om te beginnen zijn het drie bureaus die – internationaal – aan de weg timmeren: MVRDV ging voor Valley een alliantie aan met tuinarchitect Piet Oudolf om een grillige rotsformatie te scheppen waarin gewoond en gewerkt kan worden. Ronald Janssen, voornamelijk actief in Amsterdam, staat bekend om een minimalistische stijl die rust brengt in het straatbeeld: de Groenmarkt is een raar stukje restgebied aan de Singelgracht waar de bewoners een duinlandschap op het dak en een intiem stadspleintje met elkaar delen.

Opengesneden taartpunt

Sluishuis is een samenwerkingsverband van het Deense bureau BIG Architects en het Rotterdamse Barcode. De opengesneden taartpunt met een binnenhaven en uitkragende vleugels is ongetwijfeld een van de fotogeniekste aanwinsten voor de stad. Jammer alleen dat de trappen zijn afgesloten omdat de privacy van de bewoners in gevaar kwam. En de jury was minder tevreden over het woud van zonnepanelen op het dak, dat het sociaal gebruik in de weg staat. Bovendien ontbreekt het bij Sluishuis aan sociale woningbouw en omvat het vooral veel studio’s. Valley haalde het niet omdat het zeer exclusief is, gericht op de mondiale elite en het nodigt niet uit om naar binnen te lopen. Te introvert dus.

De Zuiderkerkprijs en de Brinkgreve Bokaal zijn het jaarlijkse ijkpunt van hoe de stad er architectonisch en sociaal voor staat. Goed om te zien dat de jury niet is gevallen voor grote iconische gebaren en met de Groenmarkt gekozen heeft voor een project waar gemeenschappelijkheid en buurtgevoel een kans krijgen, en dat in een oogverblindende setting.

Als het gaat om restauratie en herbestemming valt op dat steeds vaker gebouwen uit de jaren zeventig en tachtig worden herontwikkeld. Dat geldt voor het structuralistische blok bij Sloterdijk en het kantoor aan het Frederiksplein. Muurbloempjes waren het, anonieme gebouwen die ineens een sprong vooruit hebben gemaakt, met sprankelende interieurs die in het teken staan van het nieuwe werken. Dan tellen de ontmoeting, het overleg en de samenwerking zwaarder dan de geleverde prestatie.

De conclusie die getrokken kan worden uit de winnaars van dit jaar is dat het sociale en menselijke element heeft gewonnen van de spierballenarchitectuur, hoe fraai ook.

De juryrapporten en alle sinds 1988 opgeleverde gebouwen in Amsterdam zijn te vinden op www.gebouwdin.Amsterdam.nl

De jury was minder tevreden over het woud van zonnepanelen op het dak van Sluishuis, dat het sociaal gebruik in de weg staat. Beeld Daphne Lucker
De jury was minder tevreden over het woud van zonnepanelen op het dak van Sluishuis, dat het sociaal gebruik in de weg staat.Beeld Daphne Lucker
Valley was ook genomineerd, maar haalde het niet omdat het zeer exclusief is. Beeld Desiré van den Berg
Valley was ook genomineerd, maar haalde het niet omdat het zeer exclusief is.Beeld Desiré van den Berg

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden