Plus

De gouden formule van KLM

KLM weet nog altijd niet waar het bij moeder Air France-KLM aan toe is. Gewoon verder investeren, is topman Pieter Elbers' credo, met dank aan de kracht van de groep. 'KLM is alive-and-kicking en dat blijven we ook.'

Pieter Elbers: 'Ons netwerk is nu robuuster, we kunnen beter tegen een stootje' Beeld ANP

Nog aan de gate op Schiphol vraagt KLM-topman Pieter Elbers (48) aan de bemanning naar de bezetting van de Airbus die hem naar het Amerikaanse Boston zal brengen. "Maar twee stoelen leeg op een eerste vlucht. Daar word ik blij van." En grappend: "De volgende keer moeten we beter ons best doen."

Deze week voegde KLM haar vluchten naar de oostkuststad toe aan die van de Amerikaanse partner Delta Air Lines, die al langer op en neer pendelt. Zo'n nieuwe bestemming is, na alle ophef van de laatste tijd over de zelfstandige toekomst van KLM - inclusief een aankoop door de staat van een minderheidsbelang in Air France-KLM - zowel een getuigenis van de weerbaarheid van KLM als van haar topman.

"Boston was vrij gemakkelijk in ons netwerk te passen. Delta is er sterk en gaat binnenkort tientallen vluchten extra per dag naar bestemmingen in de VS toevoegen. Daar bouwen wij nu op."

Zou dat een KLM op eigen benen ook zijn gelukt? De maatschappij vloog in 1993 voor het laatst naar Boston; de verbinding was sindsdien zonder partner simpelweg niet rendabel. Daarvoor is een hecht verbond nodig zoals nu met Delta, dat het mogelijk maakt dat er - verdeeld tussen beide maatschappijen ­- dagelijks met volle toestellen tussen Schiphol en Boston kan worden gependeld.

Het is, wil Elbers maar zeggen, een van de voorbeelden van succesvolle samenwerking in de luchtvaart. Dat de Amerikaanse gigant het bescheidener KLM sowieso ziet staan, is een van de verworvenheden van de fusie met Air France uit 2004 die volgens Elbers te lang onderbelicht zijn gebleven. Oók bij de recente strubbelingen binnen het moederbedrijf, waarbij zijn positie ter discussie stond.

Zwaarbevochten
"Door de omvang van Air France-KLM zijn wij een volwaardige gesprekspartner bij Delta. We werken kleurenblind samen voor onze passagiers en verkopen trans-Atlantische tickets voor KLM, Delta en Air France door elkaar. Op veel Amerikaanse bestemmingen vliegt zowel een Deltastaart als een KLM-staart; om elkaar te versterken."

Vanuit het kleine Nederland vertrekken daardoor dagelijks 25 vluchten naar elf Amerikaanse steden, goed voor jaarlijks 3,4 miljoen passagiers tussen Nederland en de VS.

"De samenwerking binnen Air France-KLM heeft ons in vijftien jaar veel gebracht. Onze positie in China, in Latijns-Amerika, de VS en Europa is erop gebaseerd. Anders vlieg je vanaf Schiphol niet naar 68 intercontinentale bestemmingen."

Tegelijkertijd biedt de zwaarbevochten relatieve zelfstandigheid van KLM binnen Air France-KLM volgens Elbers aantoonbare voordelen boven een situatie waarbij alles centraal wordt georganiseerd, zoals bij rivaal Lufthansa Groep.

"We zijn als KLM de afgelopen jaren in staat geweest onszelf steviger te maken, zowel geografisch als bij het aantrekken van passagiers. Alleen naar de VS hebben we de afgelopen drie jaar al een kwart meer stoelen toegevoegd."

"Ons netwerk is robuuster geworden, we kunnen beter tegen een stootje. Daar hebben we hard aan gewerkt en daardoor staan we er op alle fronten aanzienlijk beter voor dan een paar jaar geleden. We doen het als KLM financieel beter dan Lufthansa en maar net ietsje minder dan British Airways. Dat hebben we aan onszelf te danken maar nadrukkelijk ook aan onze samenwerking in de groep."

Intensieve maanden
De combinatie van groepsomvang en zelfstandigheid is volgens Elbers de gouden formule. Hij verzet zich dan ook tegen de steeds weer opduikende suggestie dat KLM op eigen benen beter af zou zijn. "De discussie is helemaal niet dat KLM van Air France af moet, of andersom. De samenwerking heeft ons veel gebracht, het brengt ons veel en maakt ons sterk."

Maar ook de suggestie dat Air France-KLM vanwege de relatieve onafhankelijkheid van beide concernmaatschappijen wordt gehinderd in zijn herstel, is volgens hem onwaar. Evenals het idee-fixe van de nieuwe topman Ben Smith dat andere luchtvaartgroepen veel verder zijn geïntegreerd dan Air France-KLM.

"Er wordt ten onrechte gesuggereerd dat Air France-KLM door de bestuursstructuur financieel achterloopt. Dat is onzin. We zijn veel meer geïntegreerd dan mensen beseffen. Op delen zijn we verder dan IAG (het moederbedrijf van British Airways, Iberia en Vueling, HS). We werken als één bedrijf op gebieden waar het echt telt. Ik krijg energie als ik zie dat op buitenstations zoals Boston, teams van KLM en Air France zonder enige onderscheid samenwerken."

De afgelopen maanden zijn intensief geweest, voor KLM en haar topman, met wat de media de machtsstrijd om KLM doopten. Pogingen van Ben Smith, de nieuwe topman van Air France-KLM, om de problemen in het concern op te lossen door dochters Air France en KLM in te palmen, vielen samen met Elbers herbenoeming als topman van KLM.

De strijd leek achter de rug nadat Elbers in februari alsnog opnieuw was aangesteld als KLM-topman en de 48-jarige ex-marinier een bestendigde rol hield in de top van het concern.

Maar daarover zijn door recente uitspraken van Smith in NRC Handelsblad weer twijfels gerezen. Smith zou eerst garanties hebben geëist alvorens in te stemmen met Elbers' herbenoeming. En eerdere controverses tussen 'Amstelveen' en 'Parijs' die in het voordeel van KLM waren afgekaart - zoals de zeggenschap over KLM-dochter Transavia ­- liggen weer op tafel.

Elbers voelt weinig voor een discussie van krant tot krant. "Het klopt natuurlijk dat het nodige heeft gespeeld. Dat is niet van de ene op de andere dag voorbij."

Niet aan banden leggen
"Belangrijk is - en dáár hebben we onderling afspraken over gemaakt - dat eerst een aantal zaken binnen de groep verder uitgewerkt moet worden. Het is goed kritisch te kijken hoe we de groep verder helpen en hoe we nieuwe beelden voor het voetlicht krijgen. En het is goed dat de groep nu de uitdagingen bij Air France ter hand neemt."

Het aan banden leggen van KLM, een mogelijk gevolg van het feit dat Smith ondanks Nederlands verzet ook commissaris is geworden bij de maatschappij, past daar niet bij. "Wat wij als KLM en KLM'ers in de afgelopen jaren hebben gedaan, heeft een enorme bijdrage geleverd aan de groep. We hebben aangetoond dat we de goede weg zijn ingeslagen. We zijn in staat duurzaam te groeien, ondanks de uitdagingen waar we tegenaan kijken. KLM is alive-and-kicking en dat blijven we ook."

"Het is in ons belang dat we daarmee door kunnen gaan. Tegelijkertijd moeten we kritisch en scherp kijken hoe we nu verder gaan. Als er dingen beter kunnen, gaan we dat doen. Maar op feitelijke, rationele gronden. Focussen op dat wat voordelen meebrengt. Per casus bekijken wat zinvol is

'Gematigde groei nodig'

Naast Boston gaat KLM binnenkort ook voor het eerst naar Las Vegas, Wroclaw in Polen en het Italiaanse ­Napels vliegen - vluchten naar Miami, San José en Mauritius zijn daarentegen gestaakt.

In voorgaande jaren was KLM in staat veel meer nieuwe bestemmingen te openen. Maar dat staat de groeistop op Schiphol niet langer toe. "Ik had graag meer bestemmingen toegevoegd," zegt Elbers, "maar dat kan op Schiphol niet meer. Dat uitzicht moeten we wel weer krijgen. Groei, gemátigde groei, is cruciaal. Zodat wij ook kunnen blijven inves­teren in innovatie en duurzaamheid."

Elbers heeft het gevoel dat de KLM-wens door de buitenwereld - overheden, politiek en omwonenden - begre­pen wordt. "Maar er is nog geen gemeenschappelijk beeld hoe we daar komen. We hebben nieuw momentum nodig om dat voor elkaar te krijgen. Het lijkt nu te veel een gordiaanse knoop."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden