PlusExclusief

De gemiddelde Amsterdammer heeft weinig aan ‘gruwelijk dure’ verlengde Noord/Zuidlijn

Het Amsterdamse stadsbestuur hangt de vlag uit, nu er ein-de-lijk geld beschikbaar komt om de Noord/Zuidlijn te verlengen naar Schiphol. Wat schiet de gemiddelde Amsterdammer er mee op? ‘De voordelen zitten bij het landelijke NS-netwerk.’

Bas Soetenhorst en Herman Stil
Station Hoofddorp. Beeld Eva Plevier
Station Hoofddorp.Beeld Eva Plevier

Een slordige 3,3 miljard euro. Zoveel moet het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp gaan kosten – nog iets meer dan het huidige traject van de metrolijn. ‘Gruwelijk duur,’ noemt hoogleraar transportbeleid Bert van Wee (TU Delft) de verlenging, die over zo’n tien jaar moet zijn gerealiseerd. “Je kunt je afvragen: is dit voor de bv Nederland het geld waard?”

Al vanaf begin jaren negentig, toen er nog helemaal niet besloten was over de huidige Noord/Zuidlijn, was er een krachtige lobby om de nieuwe metro door gaan te trekken van station Zuid naar de luchthaven. Er is eindeloos aan gerekend en getekend. Nu is er dan eindelijk geld voor vrijgemaakt – daar gingen dertig jaar overheen.

Van Wee: “Kosten-batenanalyses pakten steeds ongunstig uit, omdat er al een hele goede treinverbinding is tussen Amsterdam en Schiphol.” Vorig jaar nog was het Centraal Planbureau uiterst kritisch.

Schipholtunnel als flessenhals

Voorstanders betoogden steevast dat verlenging noodzakelijk is om het wegennet rond Schiphol te ontlasten en om de luchthaven en omgeving beter bereikbaar te maken. Het belangrijkste voordeel is dat de Schipholspoortunnel, die nu een flessenhals vormt, wordt ontlast. De sporen onder Schiphol zitten, inclusief het station, zo vol dat er bij grote drukte gevaarlijke situaties kunnen ontstaan.

“Schiphol is nu het grootste knelpunt in het landelijke NS-netwerk. Door de metro te verlengen kan de NS minder sprinters tussen Amsterdam en Schiphol laten rijden en ontstaat meer ruimte voor internationale treinen en intercity’s door het hele land,” zegt Robert-Jan ter Kuile, vervoersdeskundige bij Deloitte en voormalig strategisch adviseur bij het GVB.

KLM heeft haar toekomstplannen om een deel van de vluchten over korte afstand om te ruilen naar de trein erop afgestemd, wat een van de verklaringen is voor de steun van de luchtvaartsector voor de doorgetrokken metrolijn.

“En de nabijheid van de metro schept ruimte voor woningbouw rondom Hoofddorp en Badhoevedorp,” aldus Ter Kuile. “Bij Badhoevedorp kun je ook een mooie Park-and-Rideplek aanleggen.”

Woningbouw bij Hoofddorp

In verschillende onderzoeken naar de toegevoegde waarde van de verlengde Noord/Zuidlijn zijn de baten qua woningbouw bescheiden, onder andere door veiligheidseisen en geluidszones vanwege de nabijheid van de luchthaven. Al valt bijvoorbeeld woningbouw bij Hoofddorp, waar het eindstation van de metrolijn is gepland, buiten die zones.

Ter Kuile is er niet van onder de indruk. “Vergeleken met andere projecten is de meest recente maatschappelijke kosten-batenanalyse uit 2021 nog vrij positief. Zo’n analyse is heel geschikt om bij een project de verschillende varianten tegen elkaar af te wegen en de meest efficiënte route te kiezen. Het is niet zo’n goede methodiek om iets te zeggen over de absolute waarde van een project, want hoeveel waarde ken je toe aan bijvoorbeeld een uur minder reistijd? Zo’n afweging is altijd een politieke.”

Ter Kuile beaamt dat het ‘gruwelijk duur’ is. “De voordelen zitten echt bij het landelijke NS-netwerk en niet zozeer bij de route tussen Schiphol en Amsterdam. Het bijzondere aan het Amsterdamse metronetwerk is dat het ─ behalve de huidige Noord/Zuidlijn ─ veelal naast de spoorrails ligt. Dat versterk je met deze verlenging naar Schiphol. Het vraagt extra goede afstemming tussen het hoofdrailnet en het metronetwerk. Die moeten niet met elkaar concurreren.”

De nieuwe metrolijn krijgt wel een aparte route vanaf Badhoevedorp en een eigen tunnel naar Schiphol-Centrum en een eindhalte aan de westkant van de terminals.

Rijk betaalt grootste deel

Hoewel hoogleraar Van Wee kritisch is over de toegevoegde waarde van een verlengde Noord/Zuidlijn, snapt hij dat het Amsterdamse stadsbestuur blij is. “Het Rijk betaalt het grootste deel van de kosten. Dus vanuit de gemeente en de regio bezien, snap ik de blijdschap. Maar de gemiddelde Amsterdammer zal denken: ‘wat schiet ik ermee op? Ik kan nu ook al naar Schiphol met het openbaar vervoer.’ Als je niet veel vliegt, heb je weinig aan dit project.”

Daar denken nauw bij de onderhandelingen betrokken bestuurders anders over. Zij denken dat de doorgetrokken Noord/Zuidlijn vooral Amsterdammers trekt die op Schiphol en bij Hoofddorp werken, net zo goed als de verbinding inwoners van het snelgroeiende Haarlemmermeer dichter bij hun werk in de hoofdstad brengt.

Die gemeente is dan ook vurig voorstander van de lijn. Bij Hoofddorp en Badhoevedorp moeten de komende jaren duizenden nieuwbouwhuizen worden neergezet. Het huidige ov-netwerk kan die groei bij lange na niet aan.

Als er bij het ontwerp en aanbesteding geen tegenvallers opduiken, gaat het licht voor de verlengde Noord/Zuidlijn over twee jaar definitief op groen. Dan ontstaan nieuwe werkgebieden in Haarlemmermeer en Amsterdam. Reden ook dat Schiphol en gebiedsontwikkelaar SADC (waarin Amsterdam, Haarlemmermeer, Noord-Holland en Schiphol participeren) 251 miljoen euro meebetalen.

Krimp van Schiphol

De door het kabinet aangekondigde krimp van het aantal vluchten op Schiphol heeft geen invloed op de noodzaak van de doorgetrokken Noord/Zuidlijn, zegt een direct betrokkene bij de onderhandelingen tussen regio en Rijk. “De gevaarlijke knelpunten in de spoortunnel en het NS-station blijven.”

“En die krimp betreft het aantal vluchten, niet het aantal reizigers of het aantal werknemers. Bovendien is de afname voor een periode van vijf jaar. Daarna gaat deze lijn een rol spelen.”

Jouw mening

Wat vind jij van het doortrekken van de Noord/Zuidlijn? Zal het bijvoorbeeld effect hebben op jouw woon-werkverkeer? Stuur je mening (circa 150 woorden) naar hethoogstewoord@parool.nl o.v.v. je voor- en achternaam en woonplaats.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden