Plus Achtergrond

De fusie van Weesp en Amsterdam: een proeftuin voor Nederland

Nu de fusie van Weesp en Amsterdam nadert, wordt hard nagedacht welke vorm het lokaal bestuur moet aannemen. Wordt het een stadsraad met gekozen leden?

De Laurentius- kerk van Weesp. Op de voorgrond het dak van het fort aan de Ossenmarkt. Beeld Ko Hage

Het is het verschil tussen een olietanker en een speedboot. Terwijl in Amsterdam anderhalf jaar is uitgetrokken voor de evaluatie van het nieuwe bestuurlijk stelsel – vermoedelijke uitkomst: dit is het ook niet – wordt in Weesp al druk nagedacht hoe het lokaal bestuur eruit moet zien na de fusie met Amsterdam. Zekere uitkomst: anders dan het nu in de hoofdstad ge­regeld is.

In Weesp staat meer druk op de ketel. Als de fusie volgens plan in 2022 een feit moet zijn, dienen de twee partners nog dit jaar overeenstemming te bereiken over de belangrijkste punten. De inrichting van het lokaal bestuur weegt voor alle fracties in de Weesper gemeenteraad zwaar: het wordt gezien als hét instrument om na de fusie invloed te kunnen uitoefenen op de besluitvorming over de eigen stad.

Experimenteren

En die invloed moet serieuze invloed zijn. Daarom voelt niemand in Weesp er veel voor om na de verkiezingen met drie vertegenwoordigers aan te schuiven bij de stadsdeelcommissie in Zuidoost. Onder aanvoering van drie door het college benoemde bestuurders die hun tijd en aandacht ook nog eens moeten verdelen over volstrekt verschillende gebieden, zoals de Bijlmer, Gaasperdam en Weesp.

De term die in Weesp veel valt is: nabijheid van bestuur. Dat laatste kan op allerlei manieren vorm krijgen. Het interessante is dat Amsterdam in de gesprekken tot nog toe heeft aangegeven dat Weesp de ruimte krijgt om het experiment aan te gaan. Ook in Den Haag is het licht op groen gezet voor een bestuurlijke proeftuin, in de hoop dat een goed resultaat zal bijdragen aan democratische vernieuwing.

Wat zijn de opties? Weesp heeft een voorkeur voor een stadsraad met gekozen leden. De kandidaten kunnen door de politieke partijen naar voren worden geschoven. Maar een andere optie is om een personenstelsel in te voeren, waarin Weespers zich op persoonlijke titel verkiesbaar kunnen stellen. Zo’n stadsraad krijgt bevoegdheden en budgetten om besluiten te nemen over lokale kwesties.

Een andere mogelijkheid is dat Weesp rechtstreeks onder een van de wethouders in de Stopera gaat vallen. Dat kan bij voorbeeld worden gecombineerd met de komst van een raadscommissie voor Weesp, ook weer met gekozen leden, die één keer in de maand samen met de wethouder van dienst de lopende zaken doorneemt. Korter dan dat worden de lijnen niet.

Alternatieven

Er zijn nog allerlei tussenvormen denkbaar, zoals een adviescommissie van Weespers die het stadsdeelbestuur of het college van advies dient. Ook is het mogelijk om Weesp een eigen stadsdeelcommissie te geven, bij voorbeeld samen met Driemond, die één keer in de maand vergadert met de benoemde stadsdeelbestuurders. Als die er na de verkiezingen van 2022 tenminste nog zijn.

Dat zal mede afhankelijk zijn van de evaluatie van het huidige stelsel. De ruimte die Weesp nu krijgt, kan een voorbode zijn van een nieuwe opzet die uitgaat van lokaal bestuur à la carte: met dorpsraden voor kleine gemeenschappen als Sloten en Landelijk Noord, stadsraden voor grotere gebieden met een sterke eigen identiteit, zoals Weesp, en de gebiedscommissies zoals we die nu kennen.

Het is een mooi vergezicht, maar het zal nog een hele toer worden om zo’n stelsel op te zetten. Het vraagt om grote inzet en aandacht van het stadsbestuur, ook na een eventuele wisseling van de wacht. En bij de politieke partijen moet de bereidheid bestaan om macht over te hevelen naar de burger. Dat is tot nog toe erg lastig gebleken, vergelijkbaar met het vragen aan een peuter om zijn favoriete knuffel af te staan.

Informatieavonden

De fusie van Amsterdam en Weesp is het onderwerp van gesprek op vier informatieavonden in beide gemeenten. Amsterdam organiseert twee bijeenkomsten in Driemond (28 oktober) en één in de Stopera (7 november), die vooral bedoeld zijn om belangstellenden bij te praten over de fusie met de buurgemeente.

In Weesp hebben de bijeenkomsten (waarschijnlijk half november) een ander karakter. Daar kunnen bewoners hun mening geven over hoe het lokale bestuur er na de fusie uit moet komen te zien. Het samengaan met Amsterdam wordt niet meer ter discussie gesteld. Dat is volgens de gemeente afgehandeld met het ­referendum van 2018.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden