PlusAchtergrond

De fietser ongenode gast in Amsterdamse binnenstad? ‘Het gaat sluipenderwijs’

De toegang van de Kloverniers-burgwal tot het BG-terrein, volgens de Fietsersbond een plek waar fietsers het kind van de rekening zijn.  Beeld Jakob van Vliet
De toegang van de Kloverniers-burgwal tot het BG-terrein, volgens de Fietsersbond een plek waar fietsers het kind van de rekening zijn.Beeld Jakob van Vliet

De fietser wordt hoe langer hoe meer een ongenode gast in de Amsterdamse binnenstad, zegt de Amsterdamse Fietsersbond. ‘Langzaam maar zeker verdwijnen steeds meer routes.’

Het Binnengasthuisterrein is dezer dagen een onmogelijke plek voor fietsers. Bouwhekken, omleidingsborden en bouwmaterieel versperren de weg. Hier wordt gewerkt aan de toekomst, alles wordt beter straks. Toch? Maar daar hebben de aanwezigen tijdens de manifestatie op vrijdagmiddag, ze zijn er met een mannetje of vijftig, een hard hoofd in. Volgens hen wordt het karakter van wat inmiddels het Universiteitskwartier is gaan heten onherstelbaar aangetast.

De fietser is het kind van de rekening, zegt Saar Muller, een van de sprekers tijdens de manifestatie. “Er lopen verschillende routes over het Binnengasthuisterrein, het is een fijne plek om te fietsen, veel mensen moeten hier zijn en vaak komen die met de fiets. Maar het lijkt erop dat er voor de fietser geen plek is hier. En als je geen last wil hebben van fietsers, dan moet je ze wel een plekje geven.”

Fietsluw moet het er worden, een definitie die lijkt te zijn afgekeken van het autobeleid dat de stad heeft ingezet. Maar waarmee de fiets ook een beetje in de richting van de problematische auto wordt gemanoeuvreerd. In het plan voor het BG-terrein blijft fietsen mogelijk om de stalling te kunnen bereiken. Maar het doorgaande fietsverkeer over het terrein wordt ontmoedigd omdat in dit gebied de voetganger meer het primaat krijgt. De fietser wordt gedoogd. Op twee wielen ben je hier straks te gast, maar heel gastvrij klinkt het niet.

Ontmoedigd

Sterker, zegt Jan Pieter Nepveu namens de Amsterdamse afdeling van de fietsersbond: het wordt voor fietsers in zijn algemeenheid lastiger om zich door de binnenstad te verplaatsen. Volgens Nepveu zijn de ontwikkelingen op het BG-terrein de laatste jaren op hoe langer hoe meer plekken in de stad te zien geweest.

Het gaat sluipenderwijs, aldus Nepveu. “Het begint met het uitroepen tot voetgangersgebied waar je ook nog mag fietsen, en voordat je het weet wordt fietsen ontmoedigd met stoepranden en hekjes. Frappante voorbeeld daarvan zijn Reguliersdwarsstraat en de Zeedijk.”

De vertegenwoordiger van de Fietsersbond zegt de fietsverbindingen in het centrum te zien verschralen. “Het Binnengasthuisterrein geldt als hoofdnet fiets omdat het onderdeel is van de verbinding tussen de Kloveniersburgwal, via de Staalstraat, en de Grimburgwal, via het Spui. Zolang er geen goede alternatieven zijn, is het veel beter de verbinding in stand te houden. De Nieuwe Doelenstraat is met al zijn autoverkeer geen goed alternatief.”

Op zichzelf is het ‘fietsonvriendelijk’ maken van het Binnengasthuisterrein ‘niet het einde van de wereld’, zegt Nepveu. Maar het staat volgens de beleidsmedewerker wel model voor een beweging die al langer gaande is: “In het centrum zijn veel routes die door de gemeente bestemd zijn tot belangrijke trajecten voor fietsers inmiddels veranderd in voetgangersgebied of afgesloten.”

Wie een blik werpt op een plattegrond van Amsterdam ziet dat veel routes rond het centrum veelal langs autowegen liggen met, volgens de Fietsersbond, ‘veel lawaai, stank en verkeerslichten’. “Denk bijvoorbeeld aan de Piet Heinkade, de Prins Hendrikkade en de Westerdoksdijk. Lokale bestemmingen en woningen raken steeds slechter bereikbaar.”

Een kijkje even verderop is te zien wat Nepveu bedoelt: in de Reguliersdwarsstraat staan hekken die de fietsers wijzen op het feit dat het hier fietsvrij is. Wie bij gesloten hekken doorrijdt, loopt de kans een bon te krijgen van 95 euro.

Het gaat in sterke mate om de oostwestroutes door de stad: wie het centrum in die richtingen doorkruist, is aangewezen op routes die extreem druk zijn, stelt de Fietsersbond. “Het afsluiten van routes is al decennia aan de gang en geeft geconcentreerde fietsdrukte elders. Neem bijvoorbeeld de Damstraat en de straatjes in het verlengde daarvan: die worden steeds drukker.”

Enige oost-westverbinding

En dat is ernstig, zegt Nepveu. “Want dwars door de binnenstad is dat eigenlijk de enige oostwestverbinding die helemaal doorloopt, van de Damstraten via de Paleisstraat naar de Raadhuisstraat, die nog functioneert. Maar westelijk van de Dam is de infrastructuur nog niet op orde en oostelijk willen ondernemers in de Damstraten het fietsen ontmoedigen.”

Volgens de gemeente worden de borden ‘fiets te gast’ ingezet op plekken waar voetganger en fietser de schaarse ruimte moeten delen óf op plekken waar snorfietsen worden geweerd, zoals in parken en onder het Rijksmuseum, aldus een woordvoerder. “Op geen van die plekken is het plan om fietsers te gaan weren, integendeel, dit betreft vaak belangrijke fietsroutes.”

Spreker Saar Muller op het BG-terrein is sceptisch. “De herinrichting van het BG-terrein gaat volgens een masterplan, zeggen ze. Maar het is broddelwerk, het laat geen ruimte voor fietsers.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden