PlusAchtergrond

De favorieten zijn terug op het Amsterdam Light Festival

Darth Fisher van Streetart Frankey, bij de Torontobrug. Beeld Frankey
Darth Fisher van Streetart Frankey, bij de Torontobrug.Beeld Frankey

Het Amsterdam Light Festival viert zijn tienjarig bestaan met de terugkeer van publieksfavorieten, vanaf vandaag te zien. In tien jaar tijd is het festival uitgegroeid tot kweekvijver van internationaal talent en is lichtkunst volwassen geworden.

Edo Dijksterhuis

Onder de Torontobrug staat een onguur type in zwarte cape en dito masker. Het moment dat je een raspend ‘Come to the dark side’ verwacht te horen, zie je het draadje met dobber aan zijn lichtzwaard. Dit is niet de iconische slechterik uit Star Wars maar zijn gemoedelijke tweelingbroer, Darth Fisher. Deze onmiskenbare Streetart Frankeycreatie maakt de komende zeven weken deel uit van het Amsterdam Light Festival (ALF). De tiende editie bevat daarnaast nog 22 werken, die door bijna een miljoen mensen gezien zullen worden en ontelbaar vaak gefotografeerd.

Oprichter Felix Guttmann had tien jaar geleden niet kunnen bevroeden dat het evenement zo groot zou worden. “Het festival heeft zijn oorsprong in de toeristische hoek,” vertelt hij. “De stad zat toen nog om buitenlandse bezoekers verlegen en wilde iets doen aan de seizoensinvloed op toerisme. Om te laten zien hoe charmant Amsterdam ook in de winter is, werd een botenparade gehouden. Maar we kwamen al snel tot de conclusie dat niet de boten maar de stad centraal moest staan.”

Dat resulteerde in een festival voor lichtkunst, toen nog een relatief nieuw medium. “Voor de eerste editie monteerde Titia Ex spiegels op de Magere Brug. Dat werd toen nog niet begrepen door een groot deel van het publiek. Dat zou nu anders zijn. Bezoekers hebben leren kijken naar lichtkunst.”

Laagdrempelig

Bijna driehonderd kunstenaars hebben inmiddels werk getoond in het kader van het Amsterdam Light Festival. Jaarlijks krijgt de organisatie zes- tot zevenhonderd voorstellen uit de hele wereld. “Twintig tot dertig projecten worden verder ontwikkeld met de kunstenaars en een team van technici, lichtontwerpers en een productieleider,” vertelt Frédérique ter Brugge, ALF-directeur sinds 2016. “We kiezen ook kunstenaars die niet eerder iets met licht of op deze schaal hebben gedaan. Ralf Westerhof, van wie nu een grote mobile te zien is bij de Staalstraat, maakte voorheen kleine sculpturen van draadstaal. Maar toen wij hem vroegen zijn inzending twaalf meter groot te maken, deed hij dat en inmiddels is hij een internationaal veel gevraagd kunstenaar.”

Met ruimtelijke lichtsculpturen en herkenbare voorstellingen onderscheidt het Amsterdam Light Festival zich van soortgelijke festivals. Het Eindhovense Glow is meer gericht op projecties en Polderlicht neigt naar het abstract-conceptuele. Inhoudelijk is ALF soms superactueel – getuige thema’s als Disrupt en When Nature Calls – maar de toon is altijd laagdrempelig.

“Wij willen ook mensen bereiken die niet naar een museum gaan,” zegt Ter Brugge. “Sinds zeven jaar werken we voor het educatief project samen met Juf op Straat. We gaan naar 35 basisscholen en laten duizend kinderen in drie workshops meewerken aan Meisje met het Zwavelstokje, een kunstwerk van Stichting Nieuwe Helden en Aldo Brinkhoff. Ze worden ook uitgenodigd om met hun ouders het festival te bezoeken. Het is onderdeel van een grotere campagne over kinderarmoede, een realiteit waar één op de vijf jonge Amsterdammers mee leeft.”

Innovatief

Naast een artistieke en maatschappelijke kant heeft ALF ook een technisch innovatief aspect. “Toen we begonnen zaten we middenin de led-revolutie,” herinnert Guttmann zich. “De mogelijkheden van het medium zijn steeds verder opgerekt. In feite boetseren de kunstenaars met licht.”

“Alle werken worden speciaal voor het festival gemaakt,” zegt Ter Brugge. “Het zijn in feite prototypen. Gedurende de festivalperiode hebben we een storingsdienst klaarstaan, de werken staan immers 53 dagen buiten in weer en wind.”

Zonde om niets te doen met die opgebouwde kennis en de werken na het festival in een loods op te slaan, bedachten de organisatoren na een paar jaar. “We doen nu jaarlijks vijftien tot twintig plaatsingen elders, van Baltimore tot Riyad en van Liverpool tot Bahrein, vaak meerdere werken per stad. Sommige werken zijn zo populair dat ze op wel tien verschillende plaatsen te zien zijn geweest. Met het geld dat we hiermee verdienen kunnen we de jaarbegroting van 2,5 miljoen euro voor een deel dekken.”

Voor de jubileumeditie keren twintig werken uit eerdere festivals terug naar Amsterdam. “We vroegen omwonenden van de route naar hun favorieten en dat leverde zes highlights op,” vertelt Ter Brugge. “Dat hebben we aangevuld met de veertien werken die het meest gefotografeerd zijn en online gedeeld. Wat we tonen is het collectieve geheugen van onze bezoekers.”

De selectie bevat onder andere het spookschip van Biangle Studio, de vlak boven het water fladderende blauwe vlinders van Masamichi Shimada en 1.26 Amsterdam van Janet Echelman, een ijl ogend net dat ter hoogte van de Stopera boven de Amstel lijkt te zweven. Vlakbij Artis trekken Bridge of the Rainbow van Gilbert Moity en Talking Heads van Viktor Vicsek al lang voor de officiële aanvang van het festival veel aandacht.

De nieuwe route door Oost is ingegeven door werkzaamheden rondom het Centraal Station. “Maar over weer tien jaar willen we satellieten hebben in alle stadsdelen,” zegt Guttmann. Meteen vult Ter Brugge aan: “En een permanente plek voor lichtkunst in de stad. De kunstvorm heeft zich bewezen als toevoeging aan de openbare ruimte die je anders naar de stad laat kijken.”

Aangepaste openingstijden

Het Amsterdam Light Festival heeft besloten om de openingstijden aan te passen vanwege de coronamaatregelen. Het is daardoor niet mogelijk om de lichtinstallaties in de avonduren te bekijken. De aanpassing geldt voorlopig tot 19 december. De nieuwe openingstijden zijn van 07.00 tot 09.00 uur in de ochtend en van 15.00 tot 17.00 uur in de middag. De route kan lopend of varend afgelegd worden.

Amsterdam Light Festival: Celebrate Light: 2/12 t/m 23/1. Kaartverkoop en vertreklocaties: amsterdamlightfestival.nl

1.26 Amsterdam van Janet Echelman, eerder vertoond in 2012. Beeld Klaas Fopma
1.26 Amsterdam van Janet Echelman, eerder vertoond in 2012.Beeld Klaas Fopma
Butterfly Effect van Masamichi Shimada, zoals die te zien was in 2019. Beeld Janus van den Eijnden
Butterfly Effect van Masamichi Shimada, zoals die te zien was in 2019.Beeld Janus van den Eijnden
Ghost Ship van Biangle Studio, een favoriet uit 2014. Beeld Janus van den Eijnden
Ghost Ship van Biangle Studio, een favoriet uit 2014.Beeld Janus van den Eijnden

(Come to) Light

De naam van het nieuwe lichtfestival op de NDSM-werf kan worden opgevat als gebod: kom naar het licht. Cohesion van Alice Wong en Crys Leung sluit hierbij aan. Het werk bestaat uit fluorescerende strepen die oplichten, aantrekken en bezoekers langs de randen van het voormalige industrieterrein leiden.

De festivalnaam kan ook overdrachtelijk worden gelezen: zichtbaar maken wat verborgen was. In die categorie valt Big Fat Trans Light Merqueer van de Zuid-Afrikaanse kunstenaar Goldendean. De sculptuur is een viering van het mollige lichaam dat doorgaans wordt geweerd van tv en reclamebord. De figuur is een kruising tussen een mythologisch riviermonster en prehistorische Venus die je verwelkomt tussen tentakelachtige benen.

Aan de waterkant zijn lichtboxen van Johannes Büttner te zien, waarop hij in reclamestijl doe-het-zelfoplossingen presenteert voor een post-apocalyptisch leven zonder elektriciteit en licht. Ook toont hij sculpturen die hun eigen stroom opwekken uit zoutkristallen.

In december wordt (Come to) Light nog uitgebreid met een werk van Belit Sag. Met augmented reality brengt ze verhalen tot leven van Turkse vrouwen die hun echtgenoten achternareisden toen die in de jaren zestig als gastarbeider op de NDSM-werf gingen werken. Het is geen lichtwerk in technische zin, maar het belicht wel een tot nu toe onbekend stuk stadsgeschiedenis.

(Come to) Light: 12/11 t/m 26/12 op de NDSM-werf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden