PlusAchtergrond

De ‘eeuwige slechterik’ wint terrein: vroeg of laat zal de wolf ook Amsterdam bezoeken

Een stille buitenwijk,  daar deinst de wolf niet voor terug. Maar blijven hangen zal hij niet. Beeld Tzenko
Een stille buitenwijk, daar deinst de wolf niet voor terug. Maar blijven hangen zal hij niet.Beeld Tzenko

De natuur in de stad verandert. Nieuwe dieren en planten komen hierheen en oude bekenden krijgen een nieuwe plek. Het slot van de serie: zien we de wolf in de toekomst ook hier verschijnen?

Hij was net bij de bakker tompoucen gaan halen voor Koningsdag toen Hendrik Jan ten Cate uit Poortvliet, bestuurder van boerenvereniging ZLTO, een wolf een akker zag oversteken tussen Scherpenisse en de buurtschap Malland. ‘De wolf is nu ook op Tholen,’ kopte PZC eind april. Na Overijssel, Drenthe, Brabant en Gelderland, waar onlangs weer welpen zijn gezien, was dit jaar ook Zeeland aan de beurt. Zelfs al zwom hij na een dag weer richting Brabant, het blijkt opnieuw: de wolf is aan een opmars bezig in Nederland.

Hoe groot is de kans dat we dit roofdier, in sprookjes de eeuwige slechterik, met zijn beige-achtige vacht en spitse oren, in Amsterdam gaan tegenkomen? Dat is helemaal niet ondenkbaar, zegt Maurice La Haye van de Zoogdiervereniging.

Zo slecht als het gaat met de kleine zoogdieren, onder meer door de vereentoniging van het landschap en voedseltekorten, zo goed gaat het met de grote. “Het is een gunstige tijd voor de grote en mobiele soorten.” Regels zijn aangepast en de jacht op veel van deze soorten is verboden. Ecoducten en groenpassages zorgen ervoor dat de dieren zich veilig kunnen verplaatsen en daar komt nog bij dat veel van hen alleseters zijn, opportunisten, waardoor ze in staat zijn grote afstanden af te leggen.

Kijk naar de vos en de otter die zich al in de stad meldden, net als de boom- en steenmarter. Andere grote zoogdieren staan aan de poort te rammelen, zoals de bever. Op een foto, begin juli genomen, is een flink exemplaar te zien dat een fietspad oversteekt bij de Maxisweg vlak bij Diemen. Dat de wolf op den duur ook zijn snuit laat zien in Amsterdam zou dus helemaal niet gek zijn, zegt La Haye. Sterker nog, het is volgens hem een kwestie van tijd. Wolven zijn namelijk tot veel in staat. “Tot veel meer dan we denken.”

Tijdens de achttiende en negentiende eeuw moest de wolf in Nederland plaatsmaken, omdat hij werd gezien als een bedreiging. Hij deed zich tegoed aan ‘onze’ kippen en schapen. De wolf is een beschermde soort en populaties kunnen weer groeien. Rondzwervende jonge wolven verplaatsen zich snel in een zoektocht naar een eigen leefgebied en partner. “Ze trekken de wereld in om een gebied zo groot als half Europa te leren kennen, dan kunnen ze overal terechtkomen.”

Verdwaalde puberwolf

Vorig jaar augustus stak een exemplaar vanuit Duitsland een brug over in Noord-Groningen. “Loopt die door, even verderop rechtsaf, bij Almere linksaf en zo door, richting Amsterdam. Waarom niet?”

Niet dat je hem vervolgens op zaterdag door de Negen Straatjes zult zien wandelen – ‘te veel mensen, te veel verkeer’ – maar even aan de stadsrand snuffelen, waarom niet? Een stille woonwijk aan de rand van een groen gebied, daar deinst hij niet voor terug. “Zeker niet ’s nachts, als het lekker rustig is.”

Al is zo’n bezoekje vermoedelijk ook niet gepland of de bedoeling. Zouden we er in de stad een zien, dan is hij geheid verdwaald. Een jonge wolf, ‘een puber’. Blijven hangen doet hij dus ook niet. “Hij eet zwijnen, herten, haasachtigen, daar moet je hier toch te hard naar zoeken.”

Volgens La Haye is de wasbeer wel een poten­tiële nieuwe buurtbewoner. Het kan nog even duren, ‘maar daar gaan we zeker meer mee te maken krijgen’. Die kan zich hier, in tegenstelling tot een wolf, prima in de binnenstad vestigen. “Weggegooide hamburgers op het Leidseplein, lekker.” Hij eet alles en heeft geen natuurlijke vijanden. “Hij lijkt zo aaibaar en schattig. Totdat hij op je zolder zit, of je konijn uit zijn hok heeft gehaald en opgegeten. Nee, hoed u voor de wasbeer.” Zo’n grijze vriend met zwart masker in een Amsterdamse tuin of zolder? Geen probleem voor hem, genoeg verstopplekken, wel een probleem voor jou. “Ze poepen het onder, of slopen de boel.”

Veranderend klimaat

Nog een rover, mogelijk op weg naar de stad, is de in het verleden door de jacht en een milieucrisis zeldzaam geworden zeearend, een vogel met een spanwijdte van bijna 2,5 meter en de bijnaam ‘vliegende deur’. “Het is wachten tot die in Amsterdam gaat broeden,” zegt Frank van Groen, die werkt aan de vogelatlas van Amsterdam. “Waterland zou bijvoorbeeld een prima plek voor hem zijn.”

Lang kwam de roofvogel alleen in de winter naar Nederland, maar nu ook als broedvogel. “De komst van windmolens is niet zo gunstig voor de niet erg wendbare zeearend, maar ze eten ganzen, die zijn hier genoeg, en aan mensen kunnen ze gewend raken.” Trends kunnen keren, ziet de bioloog bij de zeearend. “Dat juich ik enorm toe.”

Al is er ook een keerzijde aan verandering. Zoals bij vogels die deze kant op komen door een veranderend klimaat. Zuidelijke soorten die je hier meer gaat zien, zoals de orpheusspotvogel, en andere die juist vertrekken, zoals de bonte kraai omdat het hier al te warm is. “Nieuwe soorten in de stad, dat is altijd bijzonder en biologisch is het een interessante tijd, maar er zit soms een rauw randje aan. Verschuiven soorten mee met het klimaat, dan is het ook een waarschuwing.”

Subtropische zeevogels in Amsterdam? Ja hoor, als de temperatuur ernaar is en de zeespiegel blijft stijgen, zegt Van Groen. Bruine genten en roodsnavelkeerkringvogels, bijvoorbeeld. “Niet dat ik dat nog ga meemaken, en het is een beetje een grap, maar wel met een heel serieuze ondertoon.”

Beschermd

In 2015 werd voor het eerst na 150 jaar een wolf in het noorden van Nederland gezien. In 2019 werden op de noordelijke Veluwe de eerste Nederlandse wolvenpups geboren.

Een wolf heeft 3 tot 4 kilogram vlees per dag nodig.

Een wolf kan tot wel 60 kilometer per nacht afleggen, hij kan dieren en mensen ontdekken op een afstand van 300 meter, maar hij heeft ook een natuurlijke angst voor mensen.

De wolf en de zeearend zijn beschermde diersoorten, de wasbeer niet. Die mag gewoon bejaagd worden.

De wasbeer is in de jaren dertig van de vorige eeuw voor de pelsdierfokkerij naar Europa gehaald en zo ontsnapt naar het wild.

De zeearend broedt sinds 2006 in Nederland, in 2019 broedden er 15 paar.

Zomerserie

In deze zomerserie keken we hoe de natuur in de stad verandert.

1. Otter
2. Koraalhelmkruid
3. Boommarter
4. Glasaal
5. Iep
6. Wolf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden