Plus Achtergrond

De allerkleinste school van Amsterdam telt 5 leerlingen

De Zijderoute beschikt over drie lokalen in het voormalige gebouw van de Hugo de Grootschool in de Rombout Hogerbeets­straat in West. Beeld Dingena Mol

Tot nu toe tevergeefs vraagt de gemeente de onderwijsinspectie onderzoek te doen naar een nieuwe basisschool met welgeteld vijf leerlingen. 

Even voor half negen ’s ochtends op een regenachtige vrijdag. De Rombout Hogerbeetsstraat in Amsterdam-West ligt er stilletjes bij. Ook bij basisschool De Zijderoute. Slechts een paar kinderen begroeten de juf bij de ingang.

Waar de meeste scholen zuchten onder een lerarentekort, kampt de pas geopende Zijderoute met een leerlingentekort. Vijf scholieren telt de allerkleinste school van de stad. De school­leiding ziet geen enkel probleem, al luidde de prognose van de school zelf – uit begin 2019 – dat het schooljaar met 80 leerlingen zou worden begonnen. “Ik proef veel interesse bij ouders,” zegt Valerie de Jongh, sinds kort als vrijwilligster betrokken bij De Zijderoute, aangetrokken door het neutrale onderwijs.

Een medewerkster van een door de school ­ingeschakeld mediabureau dat deze krant benaderde na inzage in dit artikel, denkt dat er dit jaar nog wel 50 of 80 leerlingen kunnen komen. Wethouder van Onderwijs Marjolein Moorman schat de situatie heel anders in. “Ik schrik van het aantal van vijf. Dat is natuurlijk niet goed.”

Ze voorzag al in 2018, toen de school nog in oprichting was, dat de prognose te optimistisch was. Vanaf toen heeft de gemeente herhaal­delijk bij de Onderwijsinspectie gevraagd om onderzoek, aldus Moorman. Tevergeefs.

Geen oordeel

Ze krijgt nu bijval van SP-Kamerlid Peter Kwint: “Vijf leerlingen is geen school, maar een huiswerkklasje. Ik geloof niet dat je dan fatsoenlijk onderwijs kunt garanderen. Ik zie weinig redenen om aan te nemen dat ze binnen vijf jaar voldoen aan de dan geldende ondergrens van 325 leerlingen. Het is zonde van het schaarse onderwijsgeld en zonde voor die leerlingen. Voor het aanleren van sociale vaardigheden lijkt het me ook onwenselijk.”

De Zijderoute krijgt van het rijk circa 150.000 euro per jaar. De gemeente heeft 15.000 euro bijgedragen.

De inspectie en het ministerie van Onderwijs willen desgevraagd geen oordeel vellen over de (on)wenselijkheid van de situatie. De inspectie bezoekt nieuwe scholen doorgaans pas in het tweede jaar, aldus een woordvoerder. “Deze school is net opgericht, dus dat onderzoek heeft nog niet plaatsgevonden. Er is met de gemeente weleens gesproken over de school, maar wij benaderen zoiets niet vanuit leerlingenaantallen.”

Relatief eenvoudig

Formeel is er de eerste vijf jaar geen ondergrens aan het aantal leerlingen. De kloof tussen de prognose en het werkelijke leerlingenaantal bij De Zijderoute onderstreept de onbetrouwbaarheid van de wijze waarop belangstelling voor scholen nu moet worden aangetoond. Bij de Eerste Kamer ligt een wetsvoorstel dat voorziet in een nieuwe methode. Op aandrang van Moorman krijgen gemeenten een adviesrecht.

Kort voordat De Zijderoute haar deuren opende, uitte Moorman in een brief aan de gemeenteraad haar zorgen over dit soort kleine school­tjes die onder de bestaande wetgeving relatief eenvoudig kunnen worden opgericht. Dat is vooral een zaak van het rijk, waarbij de gemeente een locatie moet aanbieden. De Zijderoute beschikt over drie lokalen in het voormalige gebouw van de Hugo de Grootschool. 

De i van islamistisch werd de i van innovatief

De Zijderoute heeft een opmerkelijke ontstaansgeschiedenis. Aanvankelijk wilde het bestuur een islamitische school stichten in stadsdeel Oost. Omdat daar al genoeg aanbod is van islamitisch onderwijs, werd de aanvraag voor rijks­financiering geweigerd. Daarop paste het bestuur de statuten aan. De stichting Kitab (Arabisch voor ‘boek’) stond voor ‘Kunstzinnig ­islamitisch toekomstgericht ambitieus basisonderwijs’. Nu staat de ‘i’ voor ‘innovatief’.

Een nieuwe aanvraag voor een al­gemeen bijzondere school in West werd wel toegewezen. Bij ‘algemeen bijzonder’ is sprake van neutraal onderwijs, dat gelijkwaardige betekenis geeft aan alle levens­beschouwingen. Een deel van de staf is islamitisch. Dat geldt ook voor Meryem Balasar, oprichter en directeur, die van 1994 tot 2018 werkte bij de islamitische El Amienscholen in Nieuw-West.

Ze ontkent verhalen onder schoolbestuurders elders in de stad, dat met een slimmigheidje (het vervangen van ‘islamitisch’ door ‘in­novatief’) alsnog rijksfinanciering is georganiseerd.

Balasar is 1,5 dag in de week tevens directeur bij een andere nieuwe ­basisschool, de Leerunit, in Nieuw-West. Ook een algemeen bijzon­dere school, waar bestuur, staf en leerlingen een ogenschijnlijk islamitische achtergrond hebben. Vragen over de keuze voor algemeen bijzonder onderwijs blijven hier onbeantwoord. Balasar verwijst naar het bestuur van de Leerunit, dat zegt geen tijd te hebben.

Balasars keuze De Zijderoute niet islamitisch te maken, komt volgens haar door ‘voortschrijdend inzicht’. “We willen ook openstaan voor ­kinderen met een andere achtergrond. We wilden een school waar verbinding centraal staat. Dat kan het beste met een neutrale, niet-­islamitische school.”

Door de polarisatie in de samen­leving zegt Balasar anders te zijn gaan denken over islamitisch onderwijs. “Ik vind nog steeds dat kinderen hun eigen religie moeten kennen, maar moskeeën bieden nu goede godsdienstlessen, daar heb je zo’n islamitische school niet meer voor nodig. Verbinding ontwikkel je in de schoolbanken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden