PlusDagboek van een ijsmeester

Dagboek van een ijsbaan: schaatsen met zicht op molen De Zwaan

Schaatsvereniging De Amstelbocht zet alle zeilen bij om deze week een ijsbaan te realiseren. De ‘AOW-ploeg’, de Amstelbocht Onderhouds Werkgroep, meet dagelijks de ijslaag, veegt de sneeuw en jaagt de ganzen bij de windwakken weg. Het Parool volgt hen op de voet.

Vrijwilligers zijn druk in de weer bij De Amstelbocht. Beeld Dingena Mol
Vrijwilligers zijn druk in de weer bij De Amstelbocht.Beeld Dingena Mol

Verslag van vrijdag 12 februari

Het schaatsgeluk ligt momenteel voor het oprapen. Zoals op vrijdagmiddag op de ijsbaan van De Amstelbocht.

Die biedt een romantisch plaatje: schaatsers die met de zon in het gezicht, wind tegen of wind in de rug, hun baantjes trekken. “Niets is mooier dan met het zicht op de molen De Zwaan tussen de weilanden te schaatsen,” zegt Sarina uit Ouderkerk aan de Amstel.

Twee kinderen stappen na twee uurtjes schaatsen met hun moeder het ijs af. De dubbele glij-ijzers zijn dit jaar verleden tijd. “Ik heb nu gewoon enkele schaatsen,” vertelt een van de jongetjes trots.

Op het terras zit Ankie Punt, uit het dorp, met een vriendin. Ze is al veertig jaar lid van De Amstelbocht en zit aan de warme chocolade. Schaatsen doet ze niet meer, ‘vanwege de knietjes’, maar uit nostalgische overwegingen kon ze niet wegblijven.

De mannen van de AOW-ploeg zijn apetrots dat ze de ijsbaan voor elkaar hebben gekregen. Het was deze week flink doorploeteren, maar met een berg positivisme konden ze vandaag rond het middaguur de verenigingsvlag ten top hijsen. Een teken voor het dorp dat de ijsbaan open is. Leden konden online een tijdslot reserveren.

Dick Hess (71), de bescheiden technisch man van de ploeg, repareert intussen met succes de aloude borstelmachine die vanochtend was uitgevallen. Zaterdag moet tenslotte weer geveegd worden.

De koek-en-zopie draait, coronaproof, op volle toeren. “Bij de Makro hebben we de laatste 180 pakken chocolademelk kunnen meenemen, één doos roze en vier dozen gevulde koeken. Dat hebben we aangevuld met andere soorten,” zegt bestuurslid Gabriëlle Lammers.

Zelfs de Tsjechische tv heeft interesse in de schaatsvereniging en de mooi aangelegde baan. “De mooiste van Nederland,” zegt Marnix Koolhaas, jarenlang lid, die de reportage voor de Tsjechen verzorgt en zelf ook even de schaatsen heeft ondergebonden. “Het bolletjes­ijs was even wennen, het remt de vaart een beetje. Maar dat is eigenlijk wel fijn, want met glad ijs rij je sneller en val je harder.”

IJsmeester Jan Mouris kijkt tevreden naar ‘zijn’ baan. “Hier doen we het allemaal voor. Het mooiste is om kinderen die nog nooit op ijzers hebben gestaan te laten schaatsen. Met een chocomelletje en de molen erbij is dit toch prachtig om te zien. Daar word ik nou gelukkig van.”

Verslag van donderdag 11 februari

Een positieve instelling kan ijsmeester Jan Mouris deze week niet ontzegd worden. Net als de andere mannen van de AOW-ploeg bikkelde hij door. De temperatuur ’s nachts werd als een havik in de gaten gehouden, de ijsdikte dagelijks gemeten en elke ochtend vroeg stonden de mannen bij de baan. Donderdag kwam er een glimlach op hun gezichten. “Het is helemaal niet slecht,” zegt Mouris. “We kunnen op het ijs.”

Bestuurslid Peter Wesseling, knap schaatser, bond voor de gelegenheid zijn oude Friese doorlopers onder en maakte de eerste slagen op het ijs. “Ja, er kán geschaatst worden,” zegt Mouris.

Als de nachtvorst zijn werk nog één keer doet en een graad of min acht, min negen haalt en de sneeuw in zijn geheel van de baan is verwijderd, dan durft Mouris met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid te stellen dat het vrijdagmiddag zover is. “We nemen vrijdagochtend het definitieve besluit. We zouden de baan graag ’s middags willen openen.”

Bestuurslid Gabriëlle Lammers heeft donderdag in allerijl tien, elf man opgetrommeld die de baan met de hand schoonvegen. Een klusje dat bijna een dag beslaat.

De ijsdikte is op veel plekken ruim acht centimeter. Alleen vooraan bij het clubhuis, waar de mensen opstappen, is het niet dik genoeg. “Dus we moeten nog even een andere opstapplek maken.”

De club zag de laatste dagen het ledenaantal stijgen naar honderd. “Het enthousiasme is groot. We hebben een ledenstop moeten instellen. Nu kan alleen nog postcode 1191 van Ouderkerk lid worden.”

Aan het einde van de middag keek de sneeuwschuifploeg naar de baan. Een groot deel was sneeuwvrij gemaakt. Mouris was niet ontevreden. “Zeker 75 procent van de baan is nu schaatsbaar.” Vrijdagochtend gaan de schuifmachines eroverheen om de oneffenheden nog verder af te vlakken.

Na een positief besluit zal ook het reserveringssysteem snel online gaan. Leden kunnen uit drie tijdslots tussen 10 en 18 uur kiezen. Ook in het weekend kan er dan geschaatst worden. Op toestemming voor koek-en-zopie vanuit de gemeente zit de schaatsvereniging nog te wachten. “Die molens draaien wat langzamer.”

De speakers hangen klaar en draaien straks muziek. “Nee, niet mijn soort muziek. Ik hou van Metal van de Finse band Nightwish met zangeres Floor Jansen. Door de speakers schalt Radio 2 muziek: Nederlandstalige en Engelstalige pop.”

Wim test het ijs, dat een centimeter gegroeid is en op sommige plaatsen zelfs twee centimeter. Beeld Dingena Mol
Wim test het ijs, dat een centimeter gegroeid is en op sommige plaatsen zelfs twee centimeter.Beeld Dingena Mol

Verslag van woensdag 10 februari

Het optimisme is vanwege de laatste nachtvorst toegeslagen. Niet alleen bij de AOW-ploeg maar ook bij een groot deel van het dorp, dat de afgelopen dagen meehuilde over de slechte gesteldheid van de ijsbaan.

“Sommige dorpsgenoten komen aan om te kijken hoe de vlag erbij hangt. Ik kan niet door het dorp lopen of de mensen spreken me aan: ‘Hoe staat het met de baan?’ Het leeft. We hebben al 27 nieuwe gezinnen als lid erbij gekregen,” zegt Bart Wesseling, voorzitter van De Amstelbocht en lid van de Amstelbocht Onderhouds Werkgroep, de AOW-ploeg.

De teleurstelling van de afgelopen dagen is woensdag omgeslagen in groot enthousiasme. “Het ijs is opnieuw een centimeter gegroeid, en op sommige plekken zelfs twee centimeter. We willen donderdag met sneeuwschuivers proberen het sneeuw van de baan te halen. Maar dat moet het ijs wel aankunnen,” zegt ijsmeester Jan Mouris.

Aan het begin van de week zag hij nog een waterhoen door het ijs zakken. “Mijn vrouw zocht op hoeveel dat beestje weegt: slechts 340 gram. Maar woensdag kon Wim al op het ijs staan en die weegt wel 95 kilo.”

Voor het sneeuwschuiven hebben ze nog wel wat mensen nodig, want dat kunnen ze niet alleen aan. Verschillende dorpsgenoten hebben hun hulp reeds aangeboden.

Of de baan van De Amstelbocht de benodigde ijsdikte van zeker acht centimeter gaat halen, is afwachten. Voorspellingen durven de mannen niet meer te doen. “Natuur laat zich niet dwingen,” zegt Wesseling. De ploeg hoopt dat het de komende nachten strenger gaat vriezen. Vrijdag buigt de vereniging zich over de vraag op welke dag de baan open kan. Mouris: “Het wordt hopelijk zaterdag. ’s Morgens voor de jeugd en ’s middags ook voor de ouderen.”

Het reserveringssysteem met de timeslots gaat kort van tevoren in de lucht. Dan kunnen alleen leden een tijdsperiode van twee uur reserveren. Er zullen vanwege corona maximaal driehonderd schaatsers op de baan van 14.000 vierkante meter worden toegelaten, om de 1,5 meter afstand te kunnen waarborgen. Aanmelden kan nog steeds: voor acht euro per jaar mag het hele gezin schaatsen. “Maar liever niet alleen dit jaar lid en daarna opzeggen,” aldus de mannen.

Bart (r) en Jan bespreken de werkzaamheden. Beeld Dingena Mol
Bart (r) en Jan bespreken de werkzaamheden.Beeld Dingena Mol

Verslag van dinsdag 9 februari

Het is dinsdagochtend, rond een uurtje of tien, en ijsmeester Jan Mouris staat bij de ijsbaan. Op sommige delen van de baan is gelig ijs te zien. “Wil je het in één woord? Drama!” zegt Mouris. “Hier word ik heel ongelukkig van.”

Mouris checkt vele malen op een dag de weerstations. Vannacht was het om vijf uur min zes graden, maar een uur later was het al min twee, constateerde hij. “Die beloofde min negen bleef vannacht uit. Het heeft veel te weinig gevroren. Het ijs is niet sterk genoeg. De sneeuw van gisteren heeft het ook geen goed gedaan.”

De AOW-ploeg is present, zoals elke ochtend. Wim Jansen komt met de meetstok aanzetten. Hij legt een plank op het water en meet de dikte van het ijs: een teleurstellende drie centimeter.

De vier mannen hebben andere mogelijkheden overlegd: doorgaan of het water laten weglopen en nieuw water erin laten lopen? “Het is eigenlijk geen optie, want dan ben je een paar dagen verder. Maar als we dit alles wisten, hadden we waarschijnlijk de baan pas vandaag laten vollopen met water. Al weet je niet of je het dan wel had gered. Onze baan is vrij groot, een kleinere baan vriest sneller dicht,” zegt Mouris.

De huidige toestand van de ijsbaan betekent niet dat de AOW-ploeg de handdoek in de ring gooit. “Wij zijn het hele jaar met deze baan bezig en gaan nu niet zeggen: we hebben er geen zin meer in.”

Dus de ploeg werkt voort. Gisteravond is er twee uur lang online vergaderd met het bestuur en andere leden over het opzetten van een reserveringssysteem met time slots, het aanstellen van corona-coördinatoren en het opzetten van een afgeslankte koek-en-zopie.

“We werken toe naar de opening van de ijsbaan. Als het nu een nacht lang min tien vriest, dan komen we een eind op weg. We hebben met dit sneeuwijs acht centimeter nodig. Het schaatst straks misschien niet zo lekker, maar het schaatst tenminste.”

Vandaag is de geluidsinstallatie opgehangen bij de baan, voor muziek en meldingen. “In Ouderkerk hebben veel mensen hun hulp aangeboden. Als ik iets kan doen, zeg het alsjeblieft, zei iemand. We zijn fanatiek hier hoor.”

De leden van de AOW (Amstelbocht Onderhouds Werkgroep) treffen voorbereidingen voor de mogelijke opening van de landijsbaan later deze week.  Beeld Dingena Mol
De leden van de AOW (Amstelbocht Onderhouds Werkgroep) treffen voorbereidingen voor de mogelijke opening van de landijsbaan later deze week.Beeld Dingena Mol

Verslag van maandag 8 februari

IJsmeester Jan Mouris (66) tuurt over zijn schaatsbaan midden in een weiland in Ouderkerk aan de Amstel. Een idyllische plek met de 17de-eeuwse molen De Zwaan op de achtergrond. De baan, die op enkele windwakken na dicht ligt, is echter bedekt met een laag sneeuw. En dat viel Mouris maandagochtend zwaar tegen.

Hij had gehoopt dat de sneeuw zondag in het water zou smelten en de vorst pas maandag zou toeslaan. “En nu komt er weer sneeuw. Dat is niet fijn,” zegt hij in het houten clubhuis waar schaatsfoto’s uit vroegere tijden de wanden bestrijken.

Mouris en de drie andere mannen uit de AOW-ploeg (Amstelbocht Onderhouds Werkgroep) zijn het hele jaar trouw twee ochtenden in de week bij de baan te vinden voor het verrichten van allerlei werkzaamheden. De laatste zeven jaar kon de ijsclub, die in 1972 is opgericht, vanwege kwakkelende winters haar leden – zo’n 1350 gezinnen – niet bedienen. Maar nu doen ze er alles aan om de baan rijklaar te maken.

Ganzen

Half december was het veld al uit voorzorg onder water gezet. Liefst 3,5 miljoen liter water werd uit de Amstel naar de ijsbaan getapt. Vorig jaar werd nog een aanzienlijk bedrag uitgetrokken voor het ophogen van het dijkje rondom de baan.

Het viertal houdt de baan nu nauwlettend in de gaten. Wim Jansen (73) joeg zaterdagavond samen met zijn kleinzoon de ganzen uit het water. IJsmeester Mouris checkt de hele dag door de weerstations van Uithoorn en Zuidoost. “We hebben een paar nachten flinke vorst van minstens min 9, min 10 nodig. Als de weersvoorspellingen uitkomen, zouden we weleens woensdagochtend open kunnen. Maar dan moeten die wel uitkomen,” zegt Mouris die naar de baan loopt en met een stok in het ijs prikt: zo’n 2 tot 3 centimeter dik.

Bart Wesseling (68) checkt de thermometer buiten bij de opslagplaats waar schuif- en borstelmachines klaarstaan: het is min 3 graden. “Glad zwart ijs wordt het niet,” zegt hij. “Door de sneeuwlaag is het bobbelig. De eerste twee dagen is het vervelend schaatsen. Maar daarna gaan we er met de borstels overheen en wordt het gladder. De Elfstedentocht schaatst ook niet lekker.”

De mannen houden de moed erin. Wesseling: “Het coronavirus is hardnekkig, maar het schaatsvirus wint het.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden