Crisis vuilverbranding AEB was te voorkomen geweest

Het stilvallen van AEB was te voorkomen geweest. Dat is de conclusie na maanden onderzoek naar het functioneren van de vuilverbranding. In een rapport wordt geadviseerd dat Amsterdam zich niet minder, maar meer met AEB gaat bemoeien.

Beeld ANP

Dat gaat lijnrecht in tegen de wens van topman Paul Dirix, die de handen vrij wil hebben om het bedrijf op orde te krijgen. Het advies dat de gemeente als aandeelhouder de vuilverbranding AEB dichter op de huid moet zitten, komt van drie onafhankelijke deskundigen die de afgelopen maanden onderzoek deden. Zij presenteerden donderdag hun rapport. 

AEB stond in 2019 enkele maanden zo goed als stil vanwege technische problemen en veiligheidskwesties, waardoor grote verliezen werden geleden en de gemeente tientallen miljoenen euro’s in het bedrijf moest pompen om een faillissement te voorkomen. Woensdag bereikte AEB een akkoord met de schuldeisers; de schuldenlast van het bedrijf loopt op tot ruim 400 miljoen euro.

Gemiste signalen

Volgens de onderzoekers was het acuut afsluiten van vier van de zes ovens in juni 2019, en daardoor het dreigende faillissement, te voorkomen geweest als de leiding van AEB reeds in het najaar van 2018 beter had opgelet. Toen waren er concrete signalen dat de verbrandingslijnen mogelijk zouden stilvallen als niet grondiger onderhoud zou worden gepleegd. 

Die signalen zijn niet opgepikt. De onderzoekers spreken van ‘run until fail’, zoals dat in de procesindustrie wordt genoemd. Bij deze methode worden de machines alleen gerepareerd als ze kapotgaan en wordt weinig vooruitgekeken naar de staat van het onderhoud. Ondertussen werd er meer afval verbrand dan goed was voor de ovens: overcontractering, een fenomeen dat ontstond na de verzelfstandiging van AEB in 2013. De directie was structureel te optimistisch over de marktomstandigheden en rekende op hogere inkomsten dan wat er kon worden verdiend.

“Indien in het najaar van 2018 was ingegrepen, waren de onderliggende problemen niet substantieel kleiner geweest dan toen uiteindelijk in juni 2019 werd ingegrepen”, schrijven de onderzoekers, “maar naar het oordeel van de commissie had AEB dan wel meer tijd gehad om de operationele problemen op een beheerste manier op te lossen en had de samenspraak met banken en gemeente over financiële ondersteuning onder minder grote spanning kunnen verlopen.”

Mager

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat AEB al in het voorjaar van 2019 een financieel steunverzoek bij de gemeente indiende, maar het stadsbestuur vond de onderbouwing van de directie van de vuilverbranding te mager. De onderzoekers concluderen dat de gemeente en AEB eigenlijk tegenover elkaar stonden, waardoor de echte onderliggende problemen van het bedrijf niet boven tafel kwamen. 

Het besluit van Dirix om de fabriek uiteindelijk stil te leggen, waardoor een afvalcrisis ontstond, kan op begrip rekenen van de onderzoekers. “De commissie constateert dat het besluit tot stilleggen in juni 2019 de eerste keer is dat wordt doorgepakt.” Over de raad van commissarissen, die inmiddels in zijn geheel is opgestapt, zijn de onderzoekers harder. De commissarissen gingen zich in de loop van de jaren niet meer met het bedrijf bemoeien naarmate de problemen toenamen.

Andere verantwoordelijkheden

Ook trekken de onderzoekers de conclusie dat Amsterdam de vuilverbranding dichter op de huid moet zitten. Dat gaat in tegen de wens van de huidige directeur Paul Dirix, die in een interview juist heeft gezegd dat Amsterdam de vuilverbranding met rust moet laten. “Het gaat mij erom dat wij hier de beslissingen nemen en niet gedwongen kunnen worden tot dingen die we niet kunnen of willen, zoals vroeger wel is gebeurd”, zei Dirix in november 2019 in gesprek met Het Parool. “De stad doet er goed aan gepaste afstand te houden. Ze zaten er te dicht op.”

In een reactie op het onderzoek blijft Dirix benadrukken dat de gemeente en AEB andere verantwoordelijkheden hebben. “AEB en gemeente zijn zich bewust van de verschillende rollen waarin zij tot elkaar staan. Het is van belang dat beide partijen zich rekenschap geven van de complexiteit van deze relatie.”

Amsterdam heeft aangekondigd dat het AEB in de etalage zet, maar door de coronacrisis heeft dit proces flinke vertraging opgelopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden