Plus Achtergrond

Criminele clubhuizen: het café waar de buurt bang voor is

De overheid gaat de strijd aan met ‘ondermijning’ – de onderwereld die zich invreet in de bovenwereld. Dat klinkt vaag, maar speelt zich af midden in de stad, in de straat, naast de deur. Buurten zuchten onder (waterpijp)cafés, koffiehuizen of coffeeshops die eigenlijk criminele clubhuizen zijn.

Beeld Suzanne Ranzijn

Het is een beeld dat niet snel meer zal vervagen. In de vroege ochtend van 9 maart 2016 ligt het afgesneden hoofd van de geliquideerde Nabil Amzieb op de stoep voor waterpijpcafé Fayrouz in Amsterdam-Zuid.

Een nog altijd onbekende had het hoofd ’s nachts uit een vuilniszak laten rollen, op het trottoir langs de Amstelveenseweg.

De 23 jaar jonge Amzieb had zelf vrijwel zeker een liquidatie gepleegd. Zijn onthoofding zal een morbide signaal zijn geweest aan zijn criminele vriendengroep die shishalounge Fayrouz al jaren als verzamelplaats gebruikte.

Twee jaar tevoren was Mohammed el Mayouri (30) uit dezelfde groep al geliquideerd nadat hij Fayrouz had verlaten. Meermaals hadden rivalen bij het waterpijpcafé staan posten, vrijwel zeker om nog een vaste criminele bezoeker te vermoorden.

Er viel dan ook een last van de buurt toen de burgemeester het waterpijpcafé liet dichttimmeren op de dag dat het hoofd was gevonden. Inmiddels zit er een populaire espressobar en gaat het leven weer zijn gemoedelijke gang.

Vaste uitvalsbasis

Zo zijn er tientallen voorbeelden van horeca­zaken van divers pluimage die door groepen criminelen tot vaste uitvalsbasis worden gemaakt, met alle gevolgen van dien. Vaak vindt de eigenaar het wel prima, die vaste clientèle, soms kaapt een groep de zaak.

Hoe hardnekkig het probleem kan zijn, bleek recent weer in Amsterdam-Oost. Daar zoekt een forse groep criminele jongens en jonge mannen steeds nieuwe hangplekken. Ze vonden die in waterpijpcafé Elegance aan de Eerste Oosterparkstraat, op de hoek met de Camperstraat vlak bij het OLVG Oost. In het pand zat ooit een bakkerij annex tearoom, maar sinds het vertrek daarvan zitten er steeds duisterder zaken.

De politie kreeg al sinds 2017 aanwijzingen dat binnen illegaal werd gegokt en openlijk geblowd. Klanten veroorzaakten overlast, intimideerden buren en passanten en reageerden agressief als die daar wat van zeiden.

Toen de gemeente, politie, belastingdienst en douane er op 13 juli vorig jaar een grote controle deden, zat binnen een jonge man met harddrugs op zak, en briefjes waarop alleen zijn 06-nummer stond – sterke aanwijzingen dat hij een dealer was. Er was geen leidinggevende aanwezig, er stond nog een belastingschuld open en van de shishatabak waren de accijnzen niet ­betaald. Het stadsdeelbestuur trok de exploitatievergunning in omdat de exploitant ‘niet ­capabel’ was zijn zaak goed te runnen. Een werknemer probeerde de exploitatie over te nemen, maar uiteindelijk ging de zaak onder dreiging van een dwangsom definitief dicht.

Daarmee was het probleem niet weg.

De veelal jonge klanten uit Elegance trokken onder meer naar coffeeshop Los Angeles in de Derde Oosterparkstraat. Begin 2018 begon de recherche een onderzoek naar signalen dat in de shop behalve in softdrugs ook in harddrugs werd gehandeld. Volgens tientallen buren werd ook op straat gedeald, intimideerden gasten omwonenden en durfden die hun kinderen niet meer op straat te laten spelen.

Vuurwerkbommen

Observaties door de recherche bevestigden dat beeld, maar bewijs ontbrak nog.

In de nacht van 28 op 29 september vorig jaar ontploften ’s nachts vervolgens twee krachtige vuurwerkbommen voor de deur, die behalve aan Los Angeles ook grote schade aanrichtten aan buurpanden en auto’s.

De recherche voegde de in het geheim vergaarde onderzoeksgegevens bij de bevindingen rond de aanslag en burgemeester Femke Halsema liet de coffeeshop voor onbepaalde tijd sluiten.

Maar ja, de klanten lossen niet in rook op.

Een belangrijk deel verkast naar koffiehuis De Arabier, in de Andreas Bonnstraat, op een steenworp van waar Elegance had gezeten, weer in een woonwijk met veel kinderen.

De geschiedenis herhaalt zich. In de straat met meer horecagelegenheden zijn alléén over De Arabier al snel veel klachten. Overlast, agressie, vermoedens van drugshandel en gokken.

Op 13 november ontploft een zware vuurwerkbom voor het koffiehuis – waardoor ramen sneuvelen. De explosie schokt de buurt ook in figuurlijke zin.

Omdat de recherche weet dat veel ‘bekenden van de politie’ De Arabier frequenteren, maar een beter beeld wil krijgen, controleren agenten van november tot maart geregeld klanten kort nadat ze zijn vertrokken. Liefst 34 van hen hebben antecedenten voor wapens, drugs en vermogensmisdrijven (zoals diefstallen, straat­roven en overvallen). Vijf staan in de Top 600 van jonge gewelddadige criminelen.

De eigenaar van de zaak krijgt de waarschuwing dat hij met vuur speelt door criminelen binnen te laten, maar reageert niet echt.

De politie zet het koffiehuis op de agenda van het overleg over ‘malafide horeca’ met justitie, belastingdienst en de gemeente. Op 1 mei volgt een grote controle, waaraan ook de kansspel­autoriteit en de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit meedoen.

In het kleine zaakje, verspreid over twee etages, zitten zeventig, tachtig klanten, velen met een strafblad. In de drukte weet iedereen zijn illegale waren te lozen. Onder een tafel ligt een blok hasj van 150 gram, in een vuilniszak liggen 14 wikkels cocaïne en zakjes mdma.

Geen bewijs

Onder de kassa liggen pakken geld van 800, 1000 en 1200 euro. Volgens de eigenaar geld van net betaalde rekeningen, maar dan moeten die rekeningen voor de koffie en thee die de zaak mag verkopen, behoorlijk lang zijn opgelopen. Toch, illegaal gokken is niet te bewijzen.

Buren reageren dolblij op de controle. Sommigen melden dat ze inmiddels niet meer aan de straatkant durven slapen omdat ze meer geweld zoals een liquidatie vrezen.

Burgemeester Halsema sluit De Arabier voor onbepaalde tijd.

In alle gevallen hoopt de overheid dat de pandeigenaren nu huurders zoeken die oog hebben voor de buurt en die een formule hanteren die past in de wijk. Dat is lastig af te dwingen – waarover volgende week meer.

Hoewel de rust rond Elegance, Los Angeles en De Arabier is weergekeerd, zullen de klanten elders neerstrijken. Gemeente, politie, justitie en belastingdienst zullen gezamenlijk moeten proberen dat te voorkomen.

Met hulp van buurten.

De chef van het Integraal Horeca Team van de Amsterdamse politie, die vanwege zijn werk anoniem wil blijven: “Het onderliggende probleem, de drugshandel, halen wij als horecateam niet weg. Wij doen met onze partners alles om in te grijpen waar het mis is, maar zien niet alles meteen. Achteraf vliegen buren ons soms om de hals, en komen met verhalen die we véél eerder hadden willen horen. Ik zou willen dat men vertrouwt dat het wél helpt en veilig is ons misstanden te melden.”   

Satudarahclubhuis

Motorbende Satudarah gebruikt tot 2012 café Zuid in de Rijnstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt als clandestien clubhuis. Dat wordt gesloten. De club wijkt uit naar een sociale huur­woning in de Kloekhorststraat in Zuidoost. Die wordt als honk ingericht, met alle bijbehorende ­parafernalia.

In 2015 valt het de politie op dat zich elke vrijdagavond tientallen clubleden verzamelden in het met camera’s behangen hoekhuis.

Buren zien ze arriveren in gepantserde auto’s en op motoren en hebben veel last van nachtelijk lawaai, maar zwijgen uit angst voor represailles.

Op het adres staan een aspirant-lid en leider Etou’s Belserang ingeschreven. Het is een hele toer voor politie, gemeente en woningcorporatie om het clubhuis weg te krijgen. Het lukt medio 2017 via de rechter.

Opgerold Bankbiljet

Vanaf 2017 krijgt de politie tips over illegaal gokken, drugshandel en vuurwapens in café De Zevende Hemel op de hoek van de Hofwijckstraat en de Wiltzanghlaan in West.

Na weer een melding eind 2018 over de barvrouw en anderen die drugs verkopen, observeren agenten in burger de zaak. Ze zien tal van aanwijzingen voor drugshandel. Op 14 juni doen politie, gemeente, belastingdienst en Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid een ‘integrale controle’. Ze vinden 21,5 gram cocaïne en tientallen mdma-pillen, ook op de grond achter de bar.

Een barvrouw heeft cocaïne op zak. Naast haar tas liggen een kaartje en een opgerold bankbiljet om cocaïne mee te snuiven. Via een computer is voor tienduizenden euro’s gegokt. Van de 21 bezoekers hebben de meesten een strafblad, één staat te boek als vuurwapen­gevaarlijk. De burgemeester sluit het pand voor onbepaalde tijd.

Zomerserie

Wat is ondermijning? Criminelen die zich de reguliere samenleving invreten en die ontwrichten. Vaak sluipenderwijs en eerst onzichtbaar, maar uiteindelijk met grote impact. Het zwartgeldcircuit, met vele verschijningsvormen, loopt in Nederland minstens in de miljarden. Van de 100 miljoen euro die de regering heeft uitgetrokken om de ondermijning in te dammen, krijgt ­Amsterdam ongeveer 8 miljoen.

1.Het gevaar van aannemen van cash

2.Malafide dienstverleners: onmisbare schakels

3. De donkere kant van de taxibranche

4. Witwassen: waar slaat het drugsgeld neer in de stad?

5.Criminele verzamelplaatsen

6.Hoe winkelstraten of buurten te heroveren op criminele invloeden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden