PlusAnalyse

Coronasteun is er voor de werknemers, niet voor inhalige bedrijven

De ingang van het hoofdkantoor van Booking.com in Amsterdam.Beeld ANP

Booking.com vraagt staatssteun, KLM onderhandelt over extra geld. Dat leidt tot cynische reacties. Moeten bedrijven met een krasje worden uitgesloten van overheidssteun tijdens de coronacrisis?

Wat is er aan de hand?

‘Is dit niet het moment om gezond bankroet te gaan? De kans om de helft van de KLM-vloot rigoureus te slopen? Dat we dat megalomane Schiphol sluiten? Dat is toch beter voor iedereen?’

De tirade van Youp van ‘t Hek onlangs in zijn NRC-column was nog niet eens de meest rabiate oproep om KLM te kortwieken. ‘Corona lijkt me een mooi moment voor verkleining luchtvaart,’ twitterde econoom Ewald Engelen half maart. ‘Laat KLM lekker failliet gaan.’

Greenpeace eiste deze week, in navolging van actiegroepen van omwonenden, dat KLM alleen aanvullende overheidssteun mag krijgen als de maatschappij haar milieubelasting radicaal vermindert.

De Koninklijke ligt niet als enige op het hakblok. Vergelijkbare geluiden (in de trant van: ‘laat maar wat hotels omvallen, dat scheelt toeristen in de stad’) klonken ook over de horeca toen die al vroeg om steun smeekte. In de Kamer bepleitte de SP dat Shell ‘dat nauwelijks belasting afdraagt en 16 miljard euro aan financiële reserves heeft’ niet in aanmerking mag komen voor staatsgeld.

En deze week ontstond ophef over Booking.com dat zich voor overheidssteun had gemeld. Booking: dat bedrijf dat hoteliers de duimschroeven zou aandraaien, miljarden opstrijkt aan belastingconstructies en al jaren eigen aandelen inkoopt om zijn aandeelhouders te plezieren. Een ochtendkrant omschreef de overheidssteun aan het bedrijf als ‘een schade van ettelijke miljoenen’.

Verdienen zulke bedrijven dan steun?

De suggestie is dat de coronasteun van de overheid ten goede komt aan inhalige bedrijven, die miljarden in kas hebben. Nu is de belangrijkste steunpilaar van de overheid, de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) weliswaar een bedrijfsregeling, maar vooral bedoeld om werknemers te beschermen. De overheid neemt maximaal 90 procent van de salarisbetalingen over zodat medewerkers er zeker van zijn dat ze aan het einde van de maand nog geld krijgen.

Een van de voorwaarden is dat alle werknemers waarvoor de regeling wordt aangevraagd gedurende de looptijd – vooralsnog drie maanden, mogelijk verlengd tot een half jaar – niet mogen worden ontslagen. Dat geeft hen zekerheid, ook al is het voor de korte termijn.

Inmiddels is aan 81.000 van de 97.000 bedrijven in Nederland – goed voor 1,3 miljoen werknemers – 1,5 miljard euro overgemaakt. Het geld dat bedrijven uitsparen door minder salaris te hoeven betalen, kunnen ze gebruiken om te overleven. 

Maar de cynici hebben gelijk: dat is geen voorwaarde die helpt miljardenbedrijven uit te sluiten van de regeling.

Met wat meer regels en voorschriften is dat toch zo opgelost?

Het kabinet heeft er bewust voor gekozen zo min mogelijk hindernissen op te werpen voor coronasteun, zodat maatregelen snel kunnen worden ingevoerd en voor zoveel mogelijk gedupeerden gelden – in het volle besef dat daardoor ook misbruik op de loer ligt. Staatssecretaris Wouter Koolmees van Financiën heeft ook duidelijk aangegeven dat die controle later zal volgen en misbruik zal worden aangepakt.

Misbruik zegt echter niets over onwelgevallige bedrijven. Maar wat is onwelgevallig? Wat voor de één een inhalige multinational is die weigert zijn verantwoordelijkheid te nemen in het debat rond overtoerisme – Booking – is voor de andere een pijler onder de techsector van Amsterdam. De onverbeterlijke milieuvervuiler die sommigen in KLM zien, is voor anderen onmisbaar voor de Nederlandse economie. 

Is nu dan niet hét moment om verandering af te dwingen?

Zulke oproepen zeggen iets over solidariteit, of het gebrek daaraan. Mogen we de werkgelegenheid en toekomst van 28.000 KLM’ers, 12.000 Amsterdamse hotelmedewerkers of 5500 Bookingmensen – personeel dat zelden een rol speelt bij het beleid van hun werkgever – als breekijzer gebruiken om een politiek gemotiveerde agenda door te drukken, hoe relevant ook?

Dat is de vraag, zeker omdat er andere, democratischer manieren zijn om verandering te bereiken. Zie het belastingontwijkingsadvies dat deze week aan het kabinet is overhandigd, de groeimaatregelen voor Schiphol (en daarmee KLM) die nog een felle politieke discussie wachten of de hoofdstedelijke aanpak van toeristische overlast.

En: als we met z’n allen Booking werkelijk zo’n laakbaar bedrijf vinden, laten we er dan nooit meer een hotelkamer boeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden