PlusNieuws

Corona slaat deuk in gemeentekas, zorgen over gevolgen van stijgende prijzen

Corona kostte de gemeente in 2021 liefst 371 miljoen euro, maar uiteindelijk hoefde Amsterdam veel minder diep in haar reserves te tasten dan gevreesd. Dat blijkt uit het jaarverslag dat donderdag is gepubliceerd. In een vooruitblik waarschuwt Amsterdam voor de risico’s die opdoemen door de hoge inflatie.

Bart van Zoelen
Mensen met mondkapjes op straat in het centrum. Door de coronacrisis kwamen er veel minder bezoekers, wat de stad veel inkomsten heeft gekost. Beeld ANP
Mensen met mondkapjes op straat in het centrum. Door de coronacrisis kwamen er veel minder bezoekers, wat de stad veel inkomsten heeft gekost.Beeld ANP

De coronacrisis heeft een gapend gat geslagen in de gemeentefinanciën. In 2021, het coronajaar dat zowel begon als eindigde met een lockdown, kostte de pandemie Amsterdam maar liefst 371,4 miljoen euro aan extra uitgaven en gederfde inkomsten. Daarmee was 2021 financieel voor de gemeente een nog grotere domper dan 2020. In 2020 bedroeg de rekening waar de gemeente mee bleef zitten door corona ongeveer 320 miljoen.

Door de vele bezoekers en toeristen heeft Amsterdam veel eigen inkomsten uit betaald parkeren en de toeristenbelasting, maar des te groter is de tegenvaller als die inkomsten opdrogen. Voorbeeld is de toeristenbelasting, waar de gemeente vorig jaar 42,4 miljoen euro aan overhield. In 2019, voor corona, was dat nog 133,6 miljoen. De gemeente was in 2021 ook nog eens miljoenen meer kwijt aan de steunregeling voor zzp’ers Tozo (220 miljoen) en de GGD (141 miljoen) met zijn teststraten, belteams en bron- en contactonderzoek, maar dat zijn onkosten die een-op-een worden overgenomen door de rijksoverheid.

Ook meevallers

Toch waren de gevolgen voor de gemeentefinanciën in 2021 veel minder groot dan verwacht toen in oktober 2020 de begroting werd opgesteld. Het stadsbestuur dacht toen voor 166,4 miljoen in de reserves te moeten tasten, maar dat is uiteindelijk met 17,7 miljoen een veel lager bedrag geworden. Reden is de compensatie die kwam van de rijksoverheid, maar ook recordhoge grondopbrengsten (661 miljoen) en een meevaller uit de verkoop van AEB. Toen dit afvalbedrijf dat eigendom is van Amsterdam in 2019 in grote financiële problemen kwam, zette de gemeente 75 miljoen apart voor het geval de waarde van de aandelen zou verdampen. Nu de verkoop van AEB aan het Rotterdams-Chinese AVR rond lijkt, komt 55 miljoen weer beschikbaar.

Onderaan de streep is de jaarrekening over coronajaar 2021 zelfs positief: 80,8 miljoen. In de najaarsnota ging de gemeente nog uit van een tekort van 8,9 miljoen. De schuld van de stad is met 6,7 miljard wel een stuk groter geworden, maar daar stonden vorig jaar ook hogere inkomsten tegenover. De ‘schuldquote’, die uitdrukt of de gemeentefinanciën wel een stootje kunnen hebben, is daardoor nauwelijks veranderd en zelfs ietsje verbeterd. Met 93 procent is de schuldquote veel lager dan de 110 procent waarvoor in 2020 nog werd gevreesd bij het opstellen van de begroting voor 2021.

Somber over inflatie

In een vooruitblik is het jaarverslag ronduit somber over de snel opgelopen inflatie. De gevolgen voor de gemeentefinanciën waren in 2021 nog te overzien omdat de inflatie pas in de laatste maanden versnelde, maar de stijgende prijzen en hogere rentes zorgen voor extra financiële risico’s. Het vervolg klinkt als een waarschuwing aan de partijen die nu onderhandelen over een nieuw stadsbestuur: ‘Deze lastenstijgingen kunnen structureel worden en dwingen dan tot aanpassingen van beleid om deze inpasbaar te maken.’

Consequentie is dat de onzekerheid groot is, vooral ook omdat Amsterdam voor forse investeringen staat en corona heeft laten zien dat inkomsten plotsklaps kunnen opdrogen. Ook de Russische inval in Oekraïne zal volgens het jaarverslag doorwerken in Amsterdam, al zijn de gevolgen nog niet te overzien.

In 2021 heeft het stadsbestuur met ruim een miljard euro meer geïnvesteerd dan ooit, concludeert het stadsbestuur uit het jaarverslag. Bij de begroting voor 2021 kwam het stadsbestuur met een investeringsplan vanwege corona. “Want juist in een crisis moet je anticyclisch investeren, de stad de crisis uit investeren,” zegt waarnemend wethouder van Financiën Simone Kukenheim in een persbericht.

Verder kwamen er steunmaatregelen om ondernemers, bedrijven en instellingen uit de kunst, cultuur en sport door de lockdown te helpen. In de loop van het jaar investeerde Amsterdam verder in de stadsverwarming en stroomnetbeheerder Alliander.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden