PlusReportage

Chroom-6 maakt onderhoud aan trams nog ingewikkelder

Beeld Hilde Harshagen

Deze zomer bleek in de verf die is gebruikt bij twee types trams de schadelijke stof chroom-6 voor te komen. Het GVB moest het onderhoud stilleggen en de manier waarop wordt gewerkt volledig vernieuwen.

Zomaar een eindje erop los schuren en zagen in trams-op-leeftijd was er al nooit bij in de GVB-werkplaats in Diemen. Maar tegenwoordig is het veiligheidsbewustzijn verder verhoogd en zijn spontane plaspauzes ingewikkelder geworden: grof werk aan trams vergt voorbereiding, doordenken en je vooral realiseren dat nauwelijks zichtbare gevaren uiteindelijk gepaard kunnen gaan met stevige risico’s.

Want het was behoorlijk schrikken in de zomer van vorig jaar. Toen, in augustus, werd bekend dat de schadelijke stof chroom-6 niet alleen werd teruggevonden op de plekken waarvan het vervoerbedrijf al wist dat het zat, op de voorkant van twee specifieke tramtypes, maar ook op verschillende andere plekken, aan de zijkant bijvoorbeeld. Plekken dus waar onderhoudsmedewerkers eerst nog redelijk argeloos schuurden, boorden en lasten. In augustus werd al het werk opgeschort.

Rood

Alle seinen gingen op rood bij het vervoerbedrijf. Voorheen werd er natuurlijk volgens protocollen gewerkt, zegt Inge Dammers, manager groot onderhoud bij het GVB. “Maar door de ontdekking dat chroom-6 op zoveel meer plekken zat dan we aannamen, hebben we de hele werkwijze aangepast.”

Dammers staat bij de ingang van wat in Diemen werkspoor 14 heet: de ruimte waar onder meer alle schuurwerkzaamheden plaatsvinden. Hermetisch afgesloten zou een understatement zijn: je komt de werkplek alleen nog maar in door een luchtsluis. De onderhoudsmannen van dienst checken voordat ze de ruimte in stappen elkaars kleding en maskers. Als ze klaar zijn, worden de witte pakken afgespoten en komen ze terecht in een speciale afvalbak.

Binnen zijn nu iedere paar meter grote roosters zichtbaar: die waren er voorheen nog niet. Dammers: “Die verversen de lucht in de afgesloten ruimte. Twee keer per minuut wordt de totale hoeveelheid lucht vervangen. De roosters zitten laag, zodat ieder stofdeeltjes, risicovol of niet, naar beneden toe uit werkspoor 14 verdwijnt, zonder onderweg de luchtwegen van de onderhoudsmedewerkers te passeren.”

Stofvrij

Want dat is het nieuwe beleid bij de onderhoudsafdelingen van het GVB: er wordt gehéél stofvrij gewerkt. Volgens Dammers is dat het gevolg van de onvoorspelbaarheid van chroom-6. “Het duikt dus steeds op, ook op plekken waar we het niet verwachten. Om risico’s uit te sluiten, hebben we besloten alle stof preventief af te voeren.”

Dat vergt wel het nodige van de procedures: die zijn volledig vernieuwd. Hoewel er veilig mee zou kunnen worden gewerkt aan de trams, zijn de mondkapjes vervangen door maskers met een ademhalingsvoorziening. Dat is strikt genomen niet noodzakelijk, zegt Dammers. “Het is om beveiligd te zijn als iemand een verkeerde handeling doet.”

Beeld Hilde Harshagen

Het maakt het werk wel lastig, zegt meewerkend voorman Mickey Promes, voordat hij naar binnen gaat. “Als het straks zomer is, zou het wel eens heel warm kunnen worden in beschermende kleding. En je moet goed nadenken voordat je naar binnen gaat: het is onhandig als je er halverwege uit moet om even het toilet te bezoeken, want je bent alleen al tien minuten bezig om eruit te gaan.”

Voor het GVB zijn er ook gevolgen: het vervoerbedrijf, dat al niet overdreven ruim in zijn jasje zit als het op materieel aankomt, heeft enige achterstand opgelopen in het onderhoud van tramstellen die best al wel einde latijn zijn. Is dat niet pijnlijk, gezien de waarde die het GVB hecht aan ook de uiterlijke staat van de vloot? “Ze hebben misschien iets langer doorgereden met krasjes en beschadigingen. Maar de veiligheid voor de reizigers is altijd helemaal in orde geweest.”

Verboden

Chroom-6 geldt een beetje als de asbest van de schilderswereld, maar het komt voor in allerlei materialen en producten. In het verleden is het vaak gebruikt als pigment in roestwerende verf: de verf bleef daardoor langer goed. Het wordt gevaarlijk als erin wordt geboord of als het wordt geschuurd. Sinds 1998 is het gebruik van verf met dergelijke stoffen grotendeels verboden. Ook de NS heeft te maken met werknemers die stellen ziek te zijn geworden door het werk met chroom-6-houdende verf. Eerder bleek dat de verf voorkomt in verf die is gebruikt voor Amsterdamse bruggen en ook blijkt het te zijn gebruikt in cement dat over de datum is. Als verhoogde gezondheidsrisico’s gelden allergie, verminderde vruchtbaarheid en kanker. Toen het GVB afgelopen alarm sloeg over de stof, leverde dat veel ongeruste reacties op van onderhoudspersoneel van het vervoerbedrijf. Er werden informatiesessies met gespecialiseerde artsen georganiseerd, waar veel vragen kwamen, aldus een woordvoerder. “We zijn open en eerlijk geweest en helpen iedereen die met vragen zit of aanvullend onderzoek wil. Er zijn enkele individuele onderzoeken van medewerkers gaande.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden